YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2022/1448 E.  ,  2023/3813 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1138 Esas, 2021/2005 Karar
HÜKÜM : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2012/326 E., 2016/712 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davalarında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kısmen kabulüne birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl davada davalılar-birleşen davada davacılar vekili ve duruşma istemsiz olarak asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 13.06.2023 günü hazır bulunan asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili Av. ... ile asıl davada davacı birleşen davada davalı Inflamatuvar .... ve ... vekili Av. ... ile ... Turizm vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı şirketler arasında 02.10.2007 tarihli Rüzgâr Elektrik Santrali Projesi satışına ilişkin sözleşme ve bu sözleşmeye istinaden 08.10.2009 tarihli Rüzgâr Elektrik Santrali Projesi satışına ilişkin sözleşmede avans ödenmesine ilişkin protokol imzalandığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında Çamlıca ve Salihler rüzgar elektrik santrali projelerine ilişkin iş fikrinin müvekkil veya müvekkilin belirleyeceği iştirakine devredilmesi karşılığında sözleşmenin 4.3'üncü maddesine istinaden 3.750.000,00 USD+KDV olmak üzere toplamda 4.425.000,00 USD ve 1.000.000,00 TL'yi davalılara ödediğini, enerji piyasası mevzuatı kapsamında aynı bölgeye RES elektrik üretim tesisi kurmak için birden fazla müracaat olması halinde EPDK'dan lisans alınabilmesi için isteklilerin TEİAŞ tarafından düzenlenen ihalelere katılmaları gerektiğini, projeler ile ilgili aynı bölge için birden fazla başvuruda bulunulmuş olması sebebiyle TEİAŞ projelere ilişkin olarak 11. paket yarışma duyurusunu ilan ettiğini, müvekkili tarafından makul bir fiyat verilmesine rağmen ihalenin müvekkili aleyhine sonuçlandığını, bu sebeple EPDK tarafından lisans ve TEİAŞ tarafından bağlantı uygunluğu yazısı verilmediğini, bu kapsamda sözleşme ve protokolde öngörülen bozucu şartın gerçekleştiğini ve ödenen 1. dilim tutarların ve avansların iadesinin talep edildiğini, davalıların belirtilen tutarı ödemediğini, davalıların sözleşmenin 10. maddesi uyarınca kendilerine ödenmiş tutarları iade etmediklerini, sözleşme kapsamında yer alan yükümlülükleri yerine getirmediklerini, sözleşmenin 10. maddesinde öngörülen olumsuz bozucu şarta bağlı olarak, bozucu şartın gerçekleşmesiyle birlikte ödenen avansın iadesi gerektiğini ileri sürerek davalıların temerrüde düştükleri tarih olan 02.11.2011 tarihinden itibaren ödenen bedelin iade edileceği güne kadar avans faizi oranında işleyecek temerrüt faizi ile beraber 3.750.000,00 USD + KDV'nin (toplam 4.425.000,00 USD) ödeme günündeki kur karşılığı TL'nin ve 1.000.000,00 TL avans bedellerinin davalılardan tahsilini istemiştir.

2.Birleşen davada davalılar vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanmış olan 02.10.2007 günlü Rüzgar Elektrik Santralı projesi satışına ilişkin sözleşmesi gereğince 05.02.2008 günü faksla gönderildiği anlaşılan fatura ve senet teslim tutanağına göre ve 05.10.2009 tarihli sözleşmeye göre iş devam ederken alıcı ...'nin müvekkillerine avans ödemesine ilişkin protokolde bahsi geçen, keşidecisi DOG-TAŞ DOĞANLAR MOBİLYA İMALAT ENERJİ ÜRETİM SANAYİ A.Ş. olan, teminat amacı ile davalıya verilen 01.02.2008 keşide tarihli vade tarihi boş 1.875.000 USD bedelli senet, keşide ve vade tarihi boş 500.000 TL bedelli senet ile yine davacı MELTEM TURİZM TEKSTİL İNŞAAT TİCARET YATIRIM A.Ş tarafından keşide edilerek, teminat amacı ile davalıya verilen keşide ve vade tarihi boş 500.000 TL bedelli senet ve 01.02.2008 keşide tarihli vade tarihi boş 1.875.000,00 USD bedelli senetlerin, davalıya teminat amaçlı verilmiş olması sebebi ile davalıdan istirdadını, taraflar arasındaki 02.10.2007 günlü sözleşme nedeni ile davalı tarafından ödenmeyen 2. dilim alacak olarak 3.750,000,00 USD karşılığı olan 7.237.25,00'den avans olarak ödenen 1.000.000,00 TL düşüldükten sonra geriye kalan 6.237.125,00 TL'nin davalıdan tahsili ile %50'şer oranında davacılara verilmesini talep etmişlerdir.

II. CEVAP
1.Asıl davada davalılar vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2016 tarihli ve 2012/326 E. 2016/712 K. sayılı kararıyla asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 05.02.2020 tarih, 2017/3925 E. ve 2020/267 K. sayılı kararıyla; birleşen davada davacılar asıl davada davalılar yanın istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisine, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 06.04.2021 tarih, 2020/8274 E. ve 2021/3378 K. sayılı kararıyla taraflar arasındaki sözleşmede EPDK’dan lisans alınmasının ikinci dilim ödemenin yapılması için şart koşulduğu, lisans alınamadığı, asıl davada davacının ödeme yükümlülüğü doğmadığı gibi lisansın alınmamış olması nedeniyle de bozucu şart gerçekleştiğinden birinci dilim ödemenin de iade edilmesi gereğine işaret edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada; davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile 3.750.000,00 USD+KDV toplamı olan 4.425.000,00 USD ile 1.000.000,00 TL'nin, USD cinsi alacak yönünden 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca 22 11.2011 tarihinden itibaren yürütülecek USD faizi ile birlikte; TL cinsi alacak yönünden yine 22.11.2011 tarihinden itibaren yürütülecek değişen oranda avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden; davacıların teminat senetlerinin iadesi isteminin kabulüne, 2 adet keşide ve vade tarihi boş her biri 500.000,00 TL tutarlı senetler ile 01.02.2008 ve 01.08.208 keşide tarihli her biri 1.875.000,00 USD tutarlı teminat senetlerinin birleşen davanın davacılarına asıl davada hükmedilen tutarlarla ve sözleşme gereği projenin eş zamanlı olarak birleşen davada davacılara iadesine birleşen davada davacılar vekillerinin diğer tüm istemlerinin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Asıl davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; vekalet ücretinin yanlış hesaplandığını, projenin eş zamanlı olarak iadesinin hüküm fıkrasından çıkarılması gerektiğini ileri sürerek kararın düzeltilerek onanmasını talep etmiştir.

2. Birleşen davada davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılamanın eksik ve hatalı yapıldığını, sözleşmenin hatalı yorumlandığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek aleyhe kısımlar yönünden kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, rüzgar elektrik santrali projesi satışına ilişkin sözleşmedeki şartın gerçekleşmemesi nedeniyle avans olarak ödenen tutarların iadesi; birleşen dava ise edimlerin yerine getirilmiş olması nedeniyle bakiye bedelin tahsili ve teminat olarak verilen senetlerin iadesi istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme
1.Asıl dava, rüzgar elektrik santrali projesi satışına ilişkin sözleşmedeki şartın gerçekleşmediği iddiası ile avans olarak ödenen tutarların iadesi talebine ilişkin olup; birleşen dava ise edimlerin yerine getirildiği iddiası ile bakiye bedelin tahsili ve teminat olarak verilen senetlerin iadesi istemine ilişkindir.

Taraflar arasında, 02.10.2007 tarihli “Rüzgar Elektrik Santralı Projesi Satışına İlişkin Sözleşme” başlıklı toplam 12 maddeden ibaret sözleşme ile 08.10.2009 tarihinde “02.10.2007 tarihli Rüzgar Elektrik Santralı Projesi Satışına İlişkin Sözleşmeye İşin Devamı Esnasında Alıcı Tarafından Satıcıya Avans Ödenmesine İlişkin Protokoldür” başlıklı protokol düzenlenmiştir. 02.10.2007 tarihli sözleşmenin maddeleri incelendiğinde asıl davada davalı yanlar satıcı olarak anıldıktan sonra sözleşmenin konusu "satıcılar, sözleşme EK-2 de detaylı bilgileri verilen Çamlıca ve Salihler rüzgar elektrik santralı projelerini geliştirmiş olup, madde 4.1 de tanımlanan Toplam Sözleşme Bedeli karşılığında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Kanunu ve ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan ve Projeler'e ilişkin mali, hukuki, fikri ve sinai haklar ve know-how da dahil olmak üzere tüm hakları Akenerji'ye veya Akenerji'nin belirleyeceği bir iştirakine devredecektir." şeklinde belirlenmiştir.

02.10.2007 tarihli sözleşmenin 4 üncü ve 10 uncu maddeleri ise projelerin devri ve satış bedelini belirledikten sonra ödemenin nasıl yapılacağına ve sözleşmenin sona ermesi hükümlerine ilişkindir. Buna göre asıl davada davalılar yani satıcıların edimini tek seferde ifa edeceği kararlaştırılmıştır. Davacının yani alıcının edimi ise; Sözleşmenin 10 uncu maddesinde iki aşamada ifa edileceği kararlaştırılmış olup bu husus alıcının ödeme takvimine ilişkindir. Her ne kadar aynı maddede şartların gerçekleşmemesi halinde tarafların verdiklerini geri alabilecekleri kararlaştırılmış ise de sözleşmenin imzalandığı tarihte RES alanlarının yarışma usulü ihale ile verileceğine dair EPDK tarafından yayımlanan 23.07.2004 tarihli tebliğin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş olup, sözleşmede de yarışma usulüne ilişkin her hangi bir belirlememe yoktur. Anılan maddeden yararlanılabilmesi ancak davalı satıcılar tarafından yapılan projenin yeterlilik şartlarını taşımaması nedeniyle TEİAŞ tarafından bağlantı uygunluk yazısının verilmemesi ve EPDK tarafından lisans verilmemesi hallerinde mümkündür. Nitekim davacı ihale katılma yeterlilik şartlarına haiz olmakla ihaleye katılmış ve fakat düşük teklif vermesi nedeniyle elenmiştir. Bu durumda işin tamamlanmasında davalıya atfedilecek her hangi bir kusur bulunmamasına göre ve mevcut delil durumuna göre asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin asıl davada davacı-birleşen davada davalıdan alınarak asıl davada davalılar-birleşen davada davacılara verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.