YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ

11. Hukuk Dairesi         2021/8984 E.  ,  2023/3238 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/2776 E., 2021/1625 K.
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 2.Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2014/727 E., 2018/139 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali ve tazminat davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı/karşı davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirkete olan borcunu ticaretini yaptığı tıbbi ürün satımı ile ödenmesi hususunda sözleşme akdettiklerini, sözleşmede müvekkili tarafından satımı yapılan tıbbi ürünün hangi şartlarda yurt içi ve yurt dışı satışının yapılabileceğinin kararlaştırıldığını, ancak davalı yanın sözleşmede belirlenen bu koşullara aykırı olarak kararlaştırılan şirket dışında satım gerçekleştirdiğini, yine sözleşme uyarınca sözleşmeye aykırılık halinde 200.000,00.-TL tazminat ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu tazminatın tahsili için girişilen takibe davalı yanca haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptali, takibin devamı ve % 20 orandan aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP-KARŞI DAVA
Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacı tarafından yaptırılan tespit neticesinde de müvekkilinin sözleşmeyi ihlal eder her hangi bir işlemi bulunmadığını, karşı davada karşı davalı yanın taraflar arasında akdedilen sözleşmeye uymadığını, halen kararlaştırılan ürünlerin teslim edilmediğini, yine sözleşmenin 4/h bendi uyarınca yeni geliştirdiği ürünleri müvekkiline teslim etmiş olduğu eskileri ile değiştirmesi yönündeki düzenlemeye de aykırı davrandığını, yurtiçinde tarafların ürünleri satabileceği şirketi belirleyen sözleşme hükmüne de aykırı davranıldığını, birçok kişi ve kuruluşa bu hükme aykırı olarak satış yaptığının tespit edildiğini, karşı davalının kötüniyetli olarak müvekkili tarafından üretilen istemklamp ve elitklamp markalarının tescili için Türk Patent Enstitüsüne başvurulduğunu ancak reddedildiğini, müvekkilinin medikal piyasasında belirli bir güvenilirliği olduğunu, karşı davalının müvekkili aleyhine karalama yaptığını, itibarını zedelediğini beyanla asıl davanın reddini, karşı dava yönünden ise fazlaya dair haklarını saklı tutarak sözleşmenin 6 ncı maddesi uyarınca 25.000,00.-TL tazminat ve 20.000,00.-TL manevi tazminatın dava tarihinden, sözleşme uyarınca alacaklı olduğu 3.000 adet alisklamp karşılığı 19.400,00.-TL alacağın 31.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden; davalının davacıdan satın aldığı Alisklampleri Elit Medikal dışında başka bir kişi, kurum ve kuruluşa sattığı veya ürünlerin ambalajında kalite belgelerinde değişiklik yapılarak sattığı iddiası ispat edilemediğinden davacının sözleşmenin 6 ncı maddesine göre tazminat talebinde haksız olduğu, ayrıca davalı haksız çıkmış olsa da kötüniyeti ispat edilemediğinden davacının kötü niyet tazminat talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı dava yönünden ise; karşı davalı Aba Grup'un 46.295 adet Alisklampı sözleşme tarihinden sonra Elit Polikliniğine satmış olması ayrıca 65.000 adet Alisklampı da Hayat Sağlık Sosyal Hizmetler Vakfına satmış olması nedeni ile sözleşmenin 6/d maddesini ihlal ettiği, her ne kadar bilirkişi tarafından Hayat Sağlık Sosyal Hizmetler Vakfına satılan ürünlerin yurt dışına gönderilmek üzere yapıldığı belirtmiş ise de ilgili faturada buna ilişkin bir kaydın olmadığı, bu durumda sözleşmenin 6.maddesi gereğince karşı davacının tazminat talebinde haklı olduğu, tespit edilen sözleşmeye aykırılığın karşı davacı şirketin kişilik haklarına zarar vermeyeceği, bu nedenle manevi tazminat koşullarının oluşmadığı, ayrıca sözleşme tarihinden sonra taraflar arasında imzalanan 19.08.2014 tarihli tutanakta, İstem Medikale teslim edilen ürünlerin yenileri ile değiştirilmesi ve 30.09.2014 tarihinde yenilerin İstem Medikale teslim edileceği, bu teslimat sonrasında Aba Grup Sağlık Hizmetleri Sanayi Ltd. Şirketi ve İstem Medikal arasındaki ürün değişiminin tamamlanmış olacağı, bu teslimatla taraflar arasında başkaca alacak verecek kalmayacağına ilişkin hüküm dikkate alındığında karşı davacının ücretsiz teslim edilecek ürün bedelini talep hakkı bulunmadığı gerekçesiyle cezai şarta ilişkin karşı davanın kabulü ile 25.000,00-TL tazminatın karşı dava tarihi olan 05.01.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, karşı davacının 3000 adet ürün bedeline ilişkin davasının ve manevi tazminat talebinin sabit olmadığından reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı/karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı/karşı davacının müvekkilinden aldığı alisklamları, istemklamp adı altında ve istemklamp ambalajında taraflar arasındaki 27.02.2012 tarihli sözleşmeye aykırı olarak iç ve dış ambalajında ve kalite belge numaralarında değişiklik yapmak suretiyle sattığını, dosyada yer alan 19.04.2017 tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiğini, bu durumun sözleşmenin 5. İnci maddesine aykırılık oluşturduğunu, dosyaya kazandırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda ürünlerin ambalajı ve kontrol numaralarının farklı olduğu tespiti ile yetinildiğini, fakat müvekkiline ait ürünlerin ambalaj ve kalite numaralarının değiştirilerek piyasaya sürüldüğünü, bu hususta itirazları doğrultusunda her hangi bir inceleme yapılmadığını, sadece ürünlerin görünümlerinin aynı olduğunun tespit edildiğini, tasarımların karşılaştırılarak bilimsel yöntemlerle inceleme yapılmadığını, davalı yanca istemklampların kendi ürünü olduğu iddia edildiğini, bu ad altında bir ürün bulunmadığını, sadece bu ürün için CE belgesi alındığını, davalı şirket sahibi adına TPMK'da faydalı model belgesi bulunduğunu, davalının modeli ile alisklamların modelinin farklı olduğunu, bilirkişilerin tespit ettiği şekilde aynı görünüme sahip olmadıklarını, bu durumun davalının alisklamların ambalajlarının değiştirilerek davalı ürünü gibi piyasaya sunulduğunun göstergesi olduğunu, bu hususta yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiği yönündeki istemlerinin kabul edilmediğini, davalının alisklamp ürününü Dr. Sami Ulus Hastanesine bayii üzerinden sattığının cevabi yazısından anlaşıldığını, yine alisklamp ürününün ambalajını değiştirerek istemklamp olarak sattığını, ayrıca mahkemece sözleşmeden önceki protokole dayanarak Elif Medikal’e ve Hayat Sağlık Sosyal Hizmetler Vakfına yurt dışında kullanılmak üzere yapılan satışı sözleşmeye aykırılık olarak kabul edilmesinin doğru olmadığını, burada sözleşme döneminde olan bir satış bulunmadığını, sözleşmeden önce Elif Medikal ile protokol yapıldığını, bu durumda ifanın davalı ile yapılmış olan sözleşme döneminde gerçekleşmiş olmasının ihlal olarak değerlendirilemeyeceğini, yine Vakfa yapılan satışın ise yurt dışına yapıldığını, Türkiye’ye satışın sözkonusu olmadığını, satışın Kenya ülkesi için yapıldığını, bu nedenle bu yönden davanın kabulünün de hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacı yanın ileri sürdüğü sözleşmede belirtilen ürünlerin yine belirtilen şirket dışında başka kişi ve kurumlara satıldığı, ambalajlarının değiştirildiği ve başka ad altında satıldığı iddialarının ispat edilememesine, karşı dava yönünden ise protokolün yürürlük tarihi süresince karşı davalı yanca ürünlerin kararlaştırılan şirket dışında satılmış olduğunun belirlenmesi sonucu tazminata hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön olmadığı gerekçesiyle davacı/karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı/karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 19.04.2017 tarihli bilirkişi kök raporunda Etlik Zübeyde Hanım ve Dr.Sami Ulus Çocuk Hastanesine gönderilen ürünlerden müvekkiline ait Alisklamp ibareli ve davalı/karşı davacıya ait İstemklamp ibareli sünnet aleti ürünlerinin aynı görünüme sahip oldukları fakat kalite numaralarının farklı olduğunun tespit edildiğini, bu durumda müvekkiline ait Alisklampların İstemklamp poşeti içerisine konularak satıldığını, halbuki taraflar arasındaki sözleşmenin 5 inci maddesinin (d) bendinde açıkça "alacaklı borçludan aldığı ve alacağı alisklapmları iç ve dış ambalajında ve içeriğinde herhangi bir değişiklik yapmadan tek yetkili distribitör Elit Medikal San. Tic. Ltd. Şti’ne satacaktır." şeklinde kararlaştırıldığını, davalı/karşı davacının aynı ürünü kalite numarası ve ambalajında değişiklik yaparak pazarlamasının sözleşmenin 5 inci maddesine aykırı olduğunu, davalı/karşı davacının ambalaj ve kalite numarasını değiştirerek piyasaya sürdüğü ürünlerin müvekkiline ait ve 2007/04222 numara ile Türk Patent ve Marka Kurumu(TPMK)'nda kayıtlı bulunan faydalı model belgesi ile korunan Alisklamplar olduğunu, bu hususa ilişkin itirazları doğrultusunda herhangi bir inceleme yapılmadığını, halbuki müvekkili ile davalı/karşı davacı tasarımlarının mutlaka karşılaştırılarak bir sonuca varılması gerektiğini, hastane yetkililerinin de daha önce Alisklamp olarak gelen ürünlerin İstemklamp olarak gelmeye başladığını belirttiklerini, dolayısıyla davalı/karşı davacının müvekkiline ait Alisklamp ürünlerini İstemklamp ambalajı ile satmak suretiyle sözleşmeyi açıkça ihlal ettiğini, davalı/karşı davacı şirkete ait de 2012/14386 numaralı faydalı model belgesi bulunduğunu, Mahkemece gereken inceleme yapılsaydı müvekkili ile karşı taraf tasarımlarının farklı olduklarının açıkça görüleceğini, davalı/karşı davacının tespit dosyasında herhangi bir kuruma İstemklamp markası ile satış yapmadığını beyan ettiğini, ancak hastanelerde yapılan tespitte ve bilirkişi raporunda da belirtilidği üzere İstemklamp ambalajlı ürünler tespit edildiğini, dolayısıyla davalı/karşı davacının müvekkiline ait ürünleri kendisine ait İstemklamp ambalajında satmak suretiyle sözleşmeye aykırı davrandığının çok açık olduğunu, davalı/karşı davacının müvekkiline ait ürünleri sterilizasyon poşetinden çıkararak vakumlu poşete koyduğunu ve İstemklamp adı ile hastanelere verdiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tarafların sözleşme hükümlerine uygun davranıp davranmadıkları, buradan varılacak sonuca göre tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6098 sayılı Kanun'un 1 inci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Karşı davada; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemelerinin miktar veya değeri kırk bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararların temyiz yoluna başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanun'un Ek Madde 1 hükmüne göre de, 362 nci maddedeki parasal sınırların, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanacağı belirtilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm tarihi itibariyle bu miktar 78.630 TL'dir. Bölge Adliye Mahkemesince hükmolunan 25.000,00 TL cezai şart anılan madde hükmü kapsamında temyiz sınırının altında kaldığı anlaşılmaktadır. 6100 sayılı Kanun'un 366 ncı maddesinin yollaması ile temyiz kanun yolunda da uygulanan 346 ncı maddesi uyarınca, temyiz dilekçesi kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz dilekçesinin reddine karar verir. Ancak, temyiz edilen karar kesin olduğu halde bu konuda inceleme yapılıp karar verilmeksizin dosyanın Yargıtay'a gönderilmesi durumunda, HUMK'nun 2494 sayılı kanun ile değişik 432 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre bu konuda bir karar verilmek üzere dosya mahalline geri çevrilmeden, doğrudan doğruya Yargıtayca da temyiz isteminin reddine karar verilebileceği Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 01.06.1990 tarihli ve 1989/3 esas, 1990/4 karar sayılı kararı ile öngörülmüştür. Bu durumda, karşı davalı tarafın karşı davada kesin olan karara yönelik temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2.Asıl davada; davacı tarafından, davalının piyasaya sürdüğü ürünlerin kendisine ait ve 2007/04222 numara ile TPMK'da kayıtlı bulunan faydalı model belgesi ile korunan Alisklamplar olduğu iddia edilmekte olup, farklı kalite numaraları ile ambalaj içinde bulunan farklı markadaki ürünlerin görünümlerinin aynı olduğunun tespit edildiği bilirkişi raporuna karşı itirazında da söz konusu iddiasını ispat bakımından tarafların her birine ait "tek kullanımlık sünnet aparatı" adlı faydalı model belgelerindeki tasarımlar bakımından karşılaştırma yapılması gerektiğini bildirmiştir. Davacı iddiası ve rapora karşı itirazının karşılanması bakımından taraflara ait "tek kullanımlık sünnet aparatı" adlı tasarımların keşif esnasında görünümlerinin aynı olduğu belirtilen ürün numuneleri ile karşılaştırılarak her bir ürünün hangi tasarıma ait olduğu ve tasarımlara ait benzerlik ve farklılıkların neler olduğu belirlenerek davacının kendi tasarımına ait ürünün davalıya ait İstemklamp adı altında ambalajlanarak satılıp satılmadığının tespitinin yapılabilmesi için aralarında faydalı model/tasarım bilirkişisinin de bulunduğu yeni bir heyetten detaylı rapor alınarak şüphenin bu şekilde giderilmesi gereği yönünden hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1.Karşı davada; karşı davalının temyiz isteminin kararın kesin olması nedeniyle REDDİNE,

2.Asıl davada; temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı/karşı davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı/karşı davalıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.