YARGITAY 11. CEZA DAİRESİ

11. Ceza Dairesi         2023/5527 E.  ,  2024/5963 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği
SAYISI : 2022/6979 Değişik İş
SUÇ : Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında dolandırıcılık
KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi
KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.07.2022 tarihli ve 2022/81932 Soruşturma, 2022/93251 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliğinin, 14.03.2023 tarihli ve 2022/6979 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 14.03.2023'de kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 17.08.2023 tarihli ve 2023/13461 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.09.2023 tarihli ve KYB-2023/94312 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.09.2023 tarihli ve KYB-2023/94312 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar nazara alındığında,
Şüpheli ...'ın, inceleme dışı şüpheli ... aracılığıyla yurtdışından hammadde temin edeceği hususunda müştekileri aldatıp toplam 38.536,00 Amerikan doları alarak haksız yarar sağladığının iddia edildiği somut olayda, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de;
Müşteki tarafından şüpheliye ödendiği belirtilen hammadde bedelinin 33.536,00 Amerikan dolarlık kısmının banka aracılığıyla, geri kalan kısmın ise müştekilerin zararını kısmen gideren inceleme dışı şüpheli ... aracılığıyla elden gönderilmesi sonrası şüpheliye bir daha ulaşılamadığının iddia edilmesi ve şüphelinin anılan paraları teslim alması sonrası kısa süre içerisinde eşine gönderdiğinin belirtilmesi karşısında, maddi gerçeğin tespiti bakımından; belirtilen dönemlerdeki ilgili banka kayıtlarının getirtilip, şüphelinin eşi olan şahıs ile şüphelinin ortağı olduğu ... Uluslararası Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. Ünvanlı şirketin diğer ortağı olduğu belirtilen ... isimli kişinin açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilerek tanık sıfatıyla, ...'ın ise şüpheli sıfatıyla ifadelerinin alınması, şüphelinin anılan şirketin faaliyeti kapsamında hammadde satışı yaptığına dair gerçek ticari faaliyetinin olup olmadığı da araştırılarak, bahse konu şirketin ticaret sicil kayıtlarının temin edilmesi, atılı suçun işlendiğine dair şüpheli hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşması ve atılı suçun şirket faaliyeti kapsamında işlenmediğinin anlaşılması halinde, dosyanın uzlaştırma işlemleri yapılmak üzere Uzlaştırma Bürosuna gönderilerek, sonucuna göre şüphelinin hukukî durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, şüphelinin ifadesi dahi alınmadan eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;
“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
...“
Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.
(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
...“
Hükümleri yer almaktadır.
4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.
5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.
6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikâyetçilerin talep dışı şüpheli ... aracılığıyla irtibat kurdukları şüpheli ...'ın, hammadde temin edeceği hususunda şikâyetçileri kandırıp toplamda 38.536,00 Dolar menfaat temin ettiğinin iddia olunması üzerine yürütülen soruşturma kapsamında; şüpheli ...'ın ifadesine başvurulması ve İran İslam Cumhuriyeti Vatandaşı olduğu belirtilen şüphelinin ülkemize giriş-çıkış kayıtları temin edilerek suç tarihlerinde Türkiye'de olup olmadığının belirlenmesi, ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Vergi Dairesinden de sorulmak suretiyle ... Uluslararası Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. isimli bir şirket bulunup bulunmadığının araştırılması, tespiti halinde bu şirketin ortak/yetkililerinin açık kimlik ve adres bilgileri temin edilerek olayla ilgili bilgilerine başvurulması, adı geçen şirketin taraflar arasında anlaşma konusu yapılan Toluene Di Isocyanate (TDI) maddesi satışına yönelik gerçek bir ticari faaliyeti olup olmadığının ortaya konulması, şikâyetçiler tarafından paranın gönderildiği banka hesabına ait hesap hareketlerinin dosyaya celp edilmesi, İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/185 Esas sayılı dosyasının akıbetinin sorulması ile taraflar arasında uyuşmazlık konusu olayla ilgili başkaca hukuk/icra dosyası bulunduğunun tespiti halinde, bu dosyaların da getirtilip incelenmesi ve soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesinden sonra sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeden, "...Şikayetçinin sunduğu deliller ile anlatımından, şikayete konu olay ve fiillerin, alacak verecek meselesinden kaynaklı hukuki mahiyette ihtilaf niteliği taşıdığı, müspet ve menfi zararlarının giderilmesi için Hukuk Mahkemelerinde haklarını arayabileceği anlaşılmakla..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. İstanbul Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliğinin, 14.03.2023 tarihli ve 2022/6979 Değişik İş sayılı kararının, talebe uygun olarak şüpheli ... yönünden 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

3. Gerekçe bölümünde tespit edilen hususlar yönünden şüpheli ... hakkında da kanun yararına bozma isteminde bulunulup bulunulmayacağının takdiri için dava dosyasının, Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

06.05.2024 tarihinde karar verildi.