YARGITAY 11. CEZA DAİRESİ

11. Ceza Dairesi         2023/3907 E.  ,  2024/4931 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ:Sulh Ceza Hakimliği
SAYISI : 2022/2375 Değişik iş
SUÇ : Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında dolandırıcılık
KARAR : Soruşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi
KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığının, 04.03.2022 tarihli ve 2022/383 İhbar, 2022/581 Karar sayılı soruşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Balıkesir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin, 29.04.2022 tarihli ve 2022/2375 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 29.04.2022'de kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 2022/23542 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 11.07.2023 tarihli ve KYB-2023/63097 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 11.07.2023 tarihli ve KYB-2023/63097 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesinde yer alan "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar." şeklindeki,
"İhbar ve şikâyet" başlıklı 158. maddesinde yer alan, "(6) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/145 md.) İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir." şeklindeki açıklamalar karşısında,
Dosya kapsamına göre, ihbar edilen ... ile ihbar eden ...’in, Balıkesir İli ... ilçesi 1. ... Mah. 8712 Ada 27 Parsel 3 nolu bağımsızda bulunan dükkanın satışı konusunda, anlaşmaları üzerine 70.000,00 Türk lirası karşılığı meblağın Euro üzerinden ihbar edilene ödenmesine rağmen söz konusu yerin başkasına satılmasını müteakip bir başkasının inşaat faaliyetinde bulunmaya başladığı, bununla birlikte ihbar edilen hakkında icra takipleri başladıktan sonra kendisi ve şirket üzerine olan taşınmazları devrettiği gibi adresine de ulaşılamadığı ve bu şekilde ihbar edilenin müştekiyi dolandırdığı iddiasıyla yapılan şikayet üzerine her ne kadar Cumhuriyet Başsavcılığının 04/03/2022 tarihli kararında, ihbar edenin müracaatına konu olayın gayrimenkul alış verişi nedeniyle yapılan sözleşme hükümlerine uyulmamasından kaynaklanan hukukî ihtilaf olduğu gerekçesiyle soruşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de,
Müştekinin ayrıntılı olarak beyanının alınması, müşteki tarafından ihbar edilenin taşınmazı sattığı iddia edilen kişinin tespit edilerek tanık sıfatıyla beyanının alınması, ilgili taşınmazın tapu kayıtlarının getirtilerek incelenmesi, ihbar edilen hakkında benzer şekilde dolandırıcılık suçlarından soruşturma yürütülüp yürütülmediğinin, hakkında açılmış kamu davası olup olmadığının da araştırılması suretiyle, sonucuna göre ihbar edilenin hukukî durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, ihbarın soyut ve genel nitelikte olmadığı, şikayet konusu fiiilin suç oluşturabiliceği ve Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun'un 160. maddesi uyarınca delil toplaması gerektiği değerlendirilmekle, soruşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.
"
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.“ şeklinde düzenlenmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un, “İhbar ve şikâyet” başlıklı 158 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “ (Ek: 15/8/2017-KHK-694/145 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/140 md.) İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar, varsa ihbarda bulunana veya şikâyetçiye bildirilir ve bu karara karşı 173 üncü maddedeki usule göre itiraz edilebilir. İtirazın kabulü hâlinde Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır. Bu fıkra uyarınca yapılan işlemler ve verilen kararlar, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir.“ hükümleri yer almaktadır.
4. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin birinci fıkrasında;“Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir." denilmektedir.
5. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; ihbar edilen ...'ın yetkilisi olduğu ... İnş. Müt. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. şirketi ile yurtdışında yaşayan şikâyetçi arasında, inşaatı devam eden Balıkesir İli ... İlçesi 1. ... Mahallesi 8712 Ada 27 Parsel 3 Numaralı bağımsız bölümde yer alan dükkanın 160.000,00 TL bedelle satışı hususunda sözleşme imzalandığının, şikâyetçinin sözleşme tarihinde 70.000,00 TL ödeme yaptığının, inşaatın 2020 yılında tamamlanması gerektiği halde tamamlanmadığının ve şikâyetçinin yaptığı araştırmalarda sözleşme konusu dükkan ile birlikte tüm inşaatın başkasına satıldığını, ihbar edilen hakkında bu şekilde çok sayıda şikâyet ve tapu iptal tescil davaları bulunduğunu öğrendiğinin, yine ihbar edilenin şirketi üzerine kayıtlı tüm malvarlığını devrettiğinin ve icra takiplerini sonuçsuz bırakmak amacıyla MERNİS adresini de kayıtlardan sildirdiğinin iddia olunması üzerine Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığınca 2022/383 İhbar Dosya No sırasına kaydedilen evrakla ilgili olarak herhangi bir soruşturma işlemi yapılmaksızın, "...ihbar edenin müracaatına konu olayın gayrimenkul alış verişi nedeniyle yapılan sözleşme hükümlerine uyulmamasından kaynaklanan hukuki mahiyette ihtilaf arzetmesi ve hukuk mahkemesinde çözümlenecek nitelikte olduğu..." gerekçesiyle soruşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılamadığı, ayrıca şikâyetin soyut ve genel nitelikte de olmadığı gözetilerek, şüphelinin ve şikâyetçinin beyanlarının alınması, şüphelinin benzer eylemleri nedeniyle başkaca soruşturma dosyaları bulunup bulunmadığının araştırılması, taraflar arasındaki hukuk/icra dosyalarının getirtilerek incelenmesi, bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesi, bahse konu taşınmazın tapu kayıtları getirtilerek sözleşme tarihinde şüpheli adına kayıtlı olup olmadığının ortaya konulması ve sözleşme tarihinden sonra taşınmazı devralan kişi/kişilerin açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilerek tanık olarak bilgilerine başvurulması gerektiğinden, Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığının 04.03.2022 tarihli ve 2022/383 İhbar, 2022/581 Karar sayılı soruşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itiraz üzerine, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma işlemlerine başlanması maksadıyla itirazın kabulüne karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Balıkesir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin, 29.04.2022 tarihli ve 2022/2375 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

15.04.2024 tarihinde karar verildi.