YARGITAY 11. CEZA DAİRESİ

11. Ceza Dairesi         2023/3857 E.  ,  2024/4585 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ:Sulh Ceza Hakimliği
SAYISI : 2018/3430 Değişik iş
SUÇLAR : Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında dolandırıcılık
KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi
KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının 06.07.2018 tarihli ve 2018/24217 Soruşturma, 2018/14725 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Denizli 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 18.09.2018 tarihli ve 2018/3430 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 18.09.2018 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 12.05.2023 tarihli ve 2022/29732 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 21.06.2023 tarihli ve KYB-2023/58359 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının,21.06.2023 tarihli ve KYB-2023/58359 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar ile,
Dosya kapsamına göre, müşteki vekili tarafından, şüpheli şirket yetkilileri tarafından %45 kar marjı sağlamak vaadinde bulunması üzerine müştekilerin şüpheli şirket hesabına toplamda 33.500,00 TL para yatırmaları ardından şirket tarafından ödeme yapılmadığı gibi yatırılan paraların da iade edilmediği, şirketin tüm çalışanlarını işten çıkardığı, şirket aleyhinde başka mağdurlar tarafından da şikayette bulunulduğu ve ayrıca sermaye piyasası kurulu tarafından şirket hakkında soruşturma yürütüldüğü beyan edilerek yapılan şikayet üzerine başlatılan soruşturmada, olayda tanımlanan eylemin aldatma unsurunun bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki mahiyette olduğu, ortada kamu adına takibi gerekli bir suç bulunmadığından bahisle şüpheli şirket hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; müşteki ve şüpheli şirket yetkililerinin ifadeleri alınmadığı gibi şirket ve müştekiler arasındaki ilişkinin mahiyetinin tam olarak tespitine yönelik herhangi bir araştırma yapılmadığı, şirket faaliyetleri ve şikayet dilekçesinde belirtilen husular hakkında hiçbir araştırma yapılmadığı cihetle, bahse konu araştırmaların yapılması suretiyle şüpheli şirket yetkililerinin hukuki durumunun tayin ve tespiti gerekirken eksik soruşturmaya ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz hakkında belirtilen gerekçelerle soruşturmanın genişletilmesi yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE
1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.
2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;
“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
...“
Şeklinde düzenlenmiştir.
3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.
(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.
...“
Hükümleri yer almaktadır.
4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.
5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.
6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; ... E-ticaret Reklam Danışmanlık Mağazacılık ve Turizm Ltd. Şti. yetkilileri tarafından, şikâyetçilere %45 kâr payı vaadiyle iş teklifinde bulunulması üzerine toplamda 33.500,00 TL paranın şirket hesabına yatırılmasına karşın, herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi yatırılan paranın da iade edilmediği ve şirket yetkilileri hakkında başka mağdurlar tarafından da aynı konuda şikâyetçi olunduğunun iddia olunması üzerine başlatılan soruşturma kapsamında; Ticaret Sicil Müdürlüğünden de sorulmak suretiyle adı geçen şirketin yetkilisi/yetkililerinin tespit edilmesi ve şüpheli sıfatıyla ifadelerinin alınması, şikâyetçilerin beyanlarına başvurularak şirket ile aralarındaki ticari ilişkinin mahiyetinin tespitine çalışılması, şüpheli/şüpheliler hakkında şikâyet konusu olayla benzer nitelik taşıyan başkaca soruşturmalar bulunup bulunmadığı araştırılarak, şikâyetçiler vekilinin 21.06.2022 tarihli dilekçesinde belirtilen Denizli 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/920 Esas sayılı dosyası ile tespit edilen diğer dosyalar getirtilip incelenerek bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesinden sonra, sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken; "...mezkur olayda tanımlanan eylemin aldatma unsurunun bulunmadığı, taraflar arasındaki anlaşmazlığın hukuki mahiyette olduğu, ortada kamu adına takibi gerekli bir suç bulunmadığı..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Denizli 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 18.09.2018 tarihli ve 2018/3430 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

01.04.2024 tarihinde karar verildi.