YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/947 E.  ,  2024/2744 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/762 E., 2023/1240 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Besni 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2014/238 E., 2017/222 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin Besni İlçesinde Sarıyaprak Belediyesinde 01.07.2003 tarihinde işe girdiğini, müvekkilinin Sarıyaprak Belediyesinde şoför olarak çalıştığını, 01.07.2003 tarihinde işe girdikten sonra aralıksız olarak Sarıyaprak Belediyesinde çalıştığını, davalı Belediyenin müvekkilinin sigorta primlerini eksik yatırdığını, müvekkilinin ilk işe giriş bildirgesinin verildiği günden itibaren aralıksız olarak belediyede temizlikçi görevi yaptığını, buna ilişkin görev kağıtlarının da olduğunu, müvekkilinin yaklaşık 11 yıl bir fiil aralıksız çalışmasına rağmen sigorta primlerinin bazı aylar yatırılmadığını öğrendiğini, Sarıyaprak Belediyesinin 30.03.2014 seçimleri itibariyle kapandığını ve tüm hak ve alacakları, borçları, görevleri, yetkili 6360 sayılı Büyükşehir Kanun'u ile Adıyaman İl Özel İdaresi'ne geçtiğini, müvekkilinin sigorta hizmetlerinin toplanması ve emeklilik gününün hesap edilmesi için Adıyaman SGK İl Müdürlüğü'ne başvuru yaptığı 01.07.2003 yılından 28.03.2014 tarihine kadar aralıksız çalışmalarına rağmen sigota primlerinin tam ve aralıksız yatmadığını, bu durumun müvekkilinin maddi kaybına uğramasına neden olduğu gibi emeklilik işlemlerinin de gecikmesine sebep olacağını, hizmet gün ve sayısının aralıksız olarak 01.07.2003 yılından 28.03.2014 tarihine kadar olan döneme kadar aralıksız olarak çalıştığının tespiti ile SGK'ya bildirilmeyen bu hizmetlerinin hizmetten sayılmasına, bu hizmetlerin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili, açılan davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İl Özel İdaresi vekili, açılan davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının talebinin 01.07.2003 ile 28.03.2014 tarihleri arasına ait olan dönemde hizmetinin bulunduğunun tespiti olduğu, davacının talep ettiği dönemde verilen işe giriş bildirgelerinin internet üzerinden verildiği, dolayısıyla bu işe giriş bildirgelerinde davacının imzasının bulunmadığı, bu suretle kesintili çalışma karinesinin uygulanamayacağı, 06.06.2014 tarihinde açılan dava için hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı, 31.01.2017 tarihli bilirkişi raporu ile 06.06.2017 tarihli bilirkişi ek raporu esas alındığında talep edilen dönem içinde 2208 günün Kuruma bildirildiği, dolayısıyla bu günlerin tespitinde hukuki yararın olmadığı, 1650 günlük çalışmasının ise bildirilmediği, dolayısıyla bu günlerin tespitinde hukuki yararın olduğuna Mahkemece kanaat getirildiği" gerekçesiyle;

"1-Davacının davasının kısmen kabulü ile 01.07.2003 ile 28.03.2014 tarihleri arasında Kuruma yapılan bildirim haricinde 1650 gün daha hizmet aktine dayalı olarak günün asgari ücreti ile davacının hizmetinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... İl Özel İdaresi vekili, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, bilirkişi raporunu kabul etmediğini, kararın eksik ve hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf Kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı Kurum vekili, zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi eksik ve hatalı olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... İl Özel İdaresi vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, 01.07.2003-28.03.2014 tarihleri arasında davalı Kurumda geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu, davacının kamu kurumu olan işyerinde uzun süre çalıştığını iddia ettiği göz önünde tutulmalıdır. Davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır.

Davacının, davalı İl Özel İdaresine 6360 sayılı Kanun ile devredilen ve kamu kurumu olan Sarıyaprak Belediyesi bünyesinde çalıştığını iddia ettiğine göre araştırmanın buna göre yapılması gerektiğinden ve kamu kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan bu hususların öncelikle davalı İl Özel İdaresi'nden sorulması ve ücretleri elden alma iddialarının dinlenilmemesi gerekir. Mahkemece, talep edilen dönemler yönünden yapılacak iş, (devredilen) Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen tüm ücret bordroları, puantaj kayıtları, işe giriş ve işten ayrılış belgelerinin celbedilmesi; davacının 08.08.2011-31.12.2011 tarihleri arasında dava dışı ....sigorta sicil numaralı ... Bilişim ... Ltd. Şti.'nden bildirilen çalışmaları bulunduğu anlaşılmakla, ... Şirketi ile adı geçen Belediye arasında varsa imzalanan sözleşmenin celbi, belgelerin gönderilmemesinin haklı bir sebebe dayanması halinde ücret ödemeyle ilgili davalı Kurumun muhasebecisi, müdürleri, çalıştığı biriminin şef/amirleri, ilgili Belediye Başkanının dinlenilerek davacının ücretini nasıl aldığını belirlenmesi, çalışmaların başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespiti ile işe ara verme hususu olup olmadığı hususu ile eksik bildirimlerin sebebinin sorulması, tanıkların buna ilişkin ayrıntılı beyanları alınıp çelişki oluşması halinde çelişkilerin giderilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesisi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.