YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/913 E.  ,  2024/5492 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1817 E., 2023/2489 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Aliağa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/981 E., 2021/324 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait gübre fabrikasında geçen ve bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, bildirilen sürelere itibari hizmet süresi verilebilmesi için, işin ağır ve yıpratıcı koşullarda geçtiğinin ispat edilmesi gerektiğini, geriye dönük talebin reddine dair dava öncesi başvuruya Kurumca verilen red kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 3501016859758 Sigorta sicil numaralı davacı ...'ın 105387.35 sicil sayılı davalı ...Ş.'ye ait işyerinde yaptığı işin 506 sayılı Kanun'a 2098 sayılı Kanun'la eklenen Ek-1 maddesi kapsamında bulunduğu ve 10.08.1999- 30.09.2008 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilen 3169 günlük sürenin 3A olarak değerlendirilerek bu sürenin % 25'i olan 792 günlük sürenin itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı işveren vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı işveren vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci ve 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinde, "506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir." denildikten sonra,

Tablonun IV numaralı sırasında "fabrika, atölye, havuz ve depolarda trafo binalarında çalışanlar " ın " 1. Çelik, demir ve ..., 2. Zehirli, boğucu, yakıcı öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde 3. Patlayıcı maddeler yapılmasında, 4. Kaynak işlerinde çalışanlar" ın çalıştıkları her yıl için "90 gün" itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, "Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır." düzenlemesi ile de bu sürenin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Anılan maddeye göre, sigortalının itibari hizmetten yararlanabilmesi için, yapılan işin, tablonun ilgili bendinde belirtilen iş yerinde ve alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarından herhangi birisi ile birlikte yani iki koşulu beraber taşıması gerekir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu davada, davanın kabulüne dair verilen karar yerinde olmakla birlikte; davacının davalı işverenler nezdinde geçen çalışmalarının geçtiği yıllara ait bilgiler, hizmet döküm cetveli ve çalışmalarının başlangıç ve bitiş tarihlerini içeren işyeri kayıtları birlikte değerlendirildiğinde, davacının, 01.03.2007-30.09.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerinin itibari hizmet süresi kapsamında bildirildiği, 10.08.1999-30.02.2007 tarihleri arasındaki hizmetlerinin ise "1" kodunda normal çalışma olarak bildirildiği, bu süreye ait 2745 gün bildirim yapıldığı, işbu hizmet süresi için 686,25 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerekirken, itibari hizmet süresi kapsamında bildirilen çalışmalara yeniden itibari hizmet süresi verilmesi isabetsizdir.

Ne var ki bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi hükmünün 1. bendinde bulunan "10.08.1999-30.09.2008" tarihinin çıkarılarak yerine "10.08.1999-30.02.2007" tarihinin yazılmasına,

Aynı bentte bulunan "3169" rakamının çıkarılarak yerine "2745" rakamının yazılmasına,
Aynı bentte bulunan "792" rakamının çıkarılarak yerine "686,25" rakamının yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.