YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/884 E.  ,  2024/2377 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/97 E., 2023/190 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabulüne dair karara karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı ... vekili ve davalı Kurum vekilinin temyiz istemleri hakkında yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı nezdinde 17.10.2003-06.12.2013 tarihleri arasında, aylık 1.300 TL maaş ile .... plaka numaralı takside, 01.08.2011 tarihine dek sigortasız olarak, bu tarihten sonra ise sigortalı şoför olarak .... ilçesinde yer alan .... Taksi durağında çalıştığını ve davacının sigortasının zamanında yapılmamış olduğunu ve son üç yılda yapılan sigortasında ise davacının ücretinin eksik beyan edildiğini beyanla davacının eksik çalışmalarının tespiti ile sigortaya tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın İstanbul 15. İş Mahkemesinin 2014/134 E. sayılı dosyasında ... aleyhine dava açtığını, davada 01.08.1993 ile 31.07.2011 tarihleri arasında 500 TL maaş ile .... plakalı takside sigortasız olarak çalıştığını iddia ettiğini, davacı tarafın bu davada ise 17.10.2003 ile 06.12.2013 tarihleri arasında yine aynı takside çalıştığını bahisle bu sefer davalıya dava açtığını, aylık olarak çalışan şoförlerden aidat alınması ve bunun karşılığında fatura kesmesinin zorunlu olduğunu, bu şartların bir arada olmaması halinde ....plakalı aracın durağa bağlı olduğunun varsayılamayacağını, SGK kayıtlarında davacının işe giriş tarihinin 01.08.2011 çıkış tarihinin ise 07.12.2013 tarihi olduğunu, sigortalılık girişi davalı tarafından yapılmış olmasına rağmen ticari taksilerin çalıştırılma şekli İş Kanunu kapsamında değerlendirilemeyeceğini, hasılat kirası olarak nitelendirilebileceğini, kabul anlamına gelmemekle beraber zamanaşımı itirazında bulunduklarını beyanla davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından İstanbul 13. İş Mahkemesinin 2014/40 Esas sayılı dosyasında 26.02.2014 tarihinde aynı konuya ilişkin olarak dava açıldığını, davacı tarafından takip edilmeyerek davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, bu davaya davalının dahil edilmesinin kötü niyetli olduğunu, kabul anlamına gelmemekle davalının 34 TAY 83 plakalı aracı 17.10.2003 tarihinde sattığını, davalının bu tarihe kadar aracı bizzat kullandığını, davalının aracı satmasından dolayı bu davada taraf olmasının düşünülemeyeceğini, davacının bu araçla satış tarihine kadar hiçbir bağlantısının bulunmadığını, davacının tüm haklarının zamanaşımına uğradığını, davacı ile davalı arasında bir iş ilişkisinin bulunmadığını, ticari taksilerin 2 farklı çalışma sistemi olduğunu, birinci sistemde plakanın kiraya verildiğini, kiralayan kişinin sabit bir ücret karşılığında aracı kullandığını, bu durumda tüm zarar ve karın kiracıya ait olduğunu, ikinci sistemde ise ticari taksi tümüyle şoförün kontrolüne verildiğini, günlük olarak sabit bir yevmiye mal sahibine ödendiğini, günlük yevmiye üstündeki artan miktarın şoföre kaldığını, mal sahibinin emir ve kontrolünün bu aşamada mümkün olmadığını, 34 TAY 83 plakalı aracın malikinin davalı olmaması davacı ile davalı arasında İş Kanunu kapsamında herhangi bir bağlantının bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, sadece tanık beyanlarına göre hüküm verilmemesi gerektiğini, tanık dinlenecekse bordrolu tanıkların dinlenmesi ve Kurum kayıtları ile çelişen beyanlarının hükme esas alınmaması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 14.02.2017 tarihli ve 2014/434 Esas, 2017/31 Karar sayılı kararı ile
davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ...'e ait iş yerinde çalışma talebine ilişkin kabulü ile davacının davalılardan ...'e ait iş yerinde
17.10.2003-1.12.2003 hizmete esas süre 74 gün 88,8 TL hizmet primi
01.01.2004-30.06.2004 hizmete esas süre 180 gün 2.538 TL hizmet primi
01.01.2004-31.12.2004 hizmete esas süre 180 gün 2.664,9 TL hizmet primi
01.01.2005-31.12.2005 hizmete esas süre 360 gün 5.864,4 TL hizmet primi 01.01.2006-31.12.2006 hizmete esas süre 360 gün 6.372 TL hizmet primi
01.01.2007-30.06.2007 hizmete esas süre 180 gün 3.375 TL hizmet primi
01.07.2007-31.12.2007 hizmete esas süre 180 gün 3.510 TL hizmet primi
01.01.2008-30.06.2008 hizmete esas süre 180 gün 3.650,4 TL hizmet primi
01.07.2008-31.12.2008 hizmete esas süre 180 gün 3.832,2 TL hizmet primi
01.01.2009-30.06.2009 hizmete esas süre 180 gün 3996 TL hizmet primi
01.07.2009-31.12.2009 hizmete esas süre 180 gün 4158 TL hizmet primi
01.01.2010-30.06.2010 hizmete esas süre 180 gün 4374 TL hizmet primi
01.07.2010-31.12.2010 hizmete esas süre 180 gün 4563 TL hizmet primi
01.01.2011-30.06.2011 hizmete esas süre 180 gün 4779 TL hizmet primi
01.07.2011-01.08.2011 hizmete esas süre 29 gün 809,1 TL hizmet primi
17.10.2003-01.08.2011 tarihleri arasında toplam 2803 gün 54.575,3 TL kazanç ile çalıştığının tespitine, dahili davalı ... ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 16.01.2019 tarihli ve 2018/3088 Esas, 2019/291 Karar sayılı kararıyla; Bakırköy 2.İş (Sosyal Güvenlik) Mahkemesinin 2014/434 Esas, 2017/31 Karar sayılı kararının usul ve yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekili, davalı ... ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-3 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin17.02.2020 tarihli 2019/2682 Esas - 2020/867 Karar sayılı kararında; "...Somut olayda; tanık beyanlarında geçen yevmiye usülu çalışma ortaya konmadan. davacının günde kaç saat çalıştığı belirlenmeden, davacının başka taksilerde çalışıp çalışmadığı araştırılmadan sonuca gidilmesi isabetsizdir.

Yapılacak iş, davacıdan sorularak ihtilaflı dönemde başka taksilerde çalışıp çalışmadığını çalışma şeklinin nasıl olduğu, tek şoför olarak mı yoksa daha fazla şoförün dönüşümlü olarak çalışıp çalışmadığı, daha önce dinlenilen tanıkların beyanlarına yeniden başvurularak tanıkların davacının yevmiye usulü çalıştığı beyanını açıklatarak, davacının hangi günlerde ve hangi saatler arasında çalıştığı konusunda beyanlarını almak, davalının aracının başkaları tarafından kullanılıp kullanılmadığına dair detaylı beyanlarını almak, davacının ücretini kimden ve nasıl aldığı, davacının bir dönem kendi adına şoförlük yapıp yapmadığı hususlarında beyanlarını almak, davacı adına başka plakalardan trafik cezaları olup olmadığını araştırmak, davacı ve davalı tarafların gösterdiği tanık beyanları ile yetinilmeyip, ..., zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13 üncü maddesinde yer alan “İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” hükmüyle; çalışma ilişkisinde, “tam süreli iş sözleşmesi” olarak nitelenmeye olanak verecek bir bağımlılık ilişkisinin bulunmadığı durumlarında olabileceği gözetilerek gerektiğinde re’sen araştırma yoluna gidilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... unvanlı işyerinde;
17.10.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 73 gün,
01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2011-31.07.2011 tarihleri arasında 210 gün prime esas asgari kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya yönelik istemin reddine, dahili davalı ... ... yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyizi; ticari taksi işletmesine yönelik olarak ayrıntılı bir inceleme yapılmadığını, Mahkemece sadece tanık anlatımları dikkate alınarak hüküm kurulduğunu, tanıkların davacıyla birlikte çalışan ve kayıtlara geçmiş kişi olmadığı gibi, aynı çevrede benzer işi yapan başka işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kimse de olmadıklarını, tanık sözlerinin inandırıcı güç ve nitelikte olduğunun söylenemeyeceğini, Bayrampaşa/Sağmalcılar Şöförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından gönderilen 29.09.2015 tarihli yazıda davacının 02.09.2002 tarihinde odaya kaydını yaptırdığı ancak pasif üye olduğundan hangi araçta ne süre çalıştığı bilgisine ulaşılamadığının bildirildiğini, dosyada dinlenen kamu tanığı ... tarafından, davacının davalıya ait araçta 2011 yılından itibaren 2 yıl aralıklı olarak çalıştığını, sürekli çalışmasının olmadığını, aracın da sürekli çalışanının olmadığı beyan edildiğini, bu karşılık beyanları alınan diğer tanıkların ise taraflı şekilde beyanda bulunduklarını, dosyada mübrez ....Hotel tarafından gönderilen 13.03.2015 tarihli yazıda, "Ala Taksi veya Birlik Taksi unvanlı resmi bir durağın olmadığı" belirtildiğini, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili temyizi; hatalı bilirkişi raporuna göre hüküm kurulduğunu, davada hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği Birlik Taksi durağının bulunmadığının ilgili Otel Yönetimi tarafından bildirildiğini, davacının çalıştığı düşünülse dahi günde kaç saat çalıştığının tespit edilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 17.10.2003-06.12.2013 tarihleri arasında davalı yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, mülga 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekili ve davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 7 nci maddesine 6552 sayılı Kanun’un 64 üncü maddesi ile eklenen son fıkrası ile 25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren ve 5521 sayılı Kanun’u yürürlükten kaldıran 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 4 üncü maddesinin 2 nci fıkra hükmü gözetildiğinde 09.06.2014 tarihinde açılan davanın niteliği gereği davalı Kurumun yasal hasım olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince, karar başlığında feri müdahil sıfatı ile gösterilip, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken buna ilişkin karar verilmemiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı ... vekili ile davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı ... vekili ile davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının karar başlığındaki "Feri Müdahil ... Başkanlığı" ibaresinin silinerek yerine "Davalı ... Başkanlığı" yazılmasına, hükümde yer alan "Davacı tarafından yapılan 1.457,73 TL yargılama giderinden davanın kabul red oranına göre hesaplanan 728,86 TL yargılama giderinin davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine, kalanın üzerine bırakılmasına" ibarelerinin silinerek yerine "Davacı tarafından yapılan 1.457,73 TL yargılama giderinden davanın kabul red oranına göre hesaplanan 728,86 TL yargılama giderinin davalı ...'ten ve davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın üzerine bırakılmasına" ibarelerinin yazılmasına, "Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine" ibarelerinin silinerek yerine "Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'ten ve davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine" ibarelerinin yazılmasına, "Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine" ibarelerinin silinerek yerine "Davalı ... ve davalı Kurum kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince gereğince 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'e ve davalı Kuruma eşit olarak verilmesine" ibarelerinin yazılmasına, "SGK Başkanlığı davada feri müdahil sıfatı ile yer aldığından aleyhine veya lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına" ibarelerinin hükümden silinmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

07.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.