YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/845 E.  ,  2024/6301 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1496 E., 2023/1878 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/329 E., 2022/114 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının zorunlu göçe tabi tutularak Türkiye'ye gelen ve 2510 sayılı İskan Kanunu'nun 6/B maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 11.09.1991 tarih ve 91/9524 sayılı kararı ile göçmen olarak Türk vatandaşlığını kazanan davacının Kurum nezdinde yaptığı askerlik borçlanmasının geçerli olduğunun, ilk tahsis talep tarihi olan 16.06.2021 tarihi nazara alınarak 01.07.2021 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, hak ettiği aylıkların ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizleri ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının 14.12.2018 tarihinde Kuruma başvuru yaparak Bulgaristan'da yaptığı askerliğini borçlanmak için 07.02.2019 tarihinde 480 gün karşılığı 10.295,00 TL ödeme yaptığını 16.06.2021 tarihinde de yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu, yaşlılık aylığı bağlanma işlemi öncesinde Kurumca yapılan kontrollerde davacının; 06.03.1991 tarihinden 13.06.2021 tarihine kadar 10880 gün sayısının bulunduğu ve 52 yaşını tamamlayacağı 23.11.2021 tarihinden itibaren emeklilik müracaatında bulunabileceği anlaşıldığından askerlik borçlanmasının geçerli kabul edilemeyeceği bildirilerek tahsis talebinin reddedildiğini, 24.04.2019 tarihinde yayınlanan 2019-9 sayılı Genelgeye istinaden 2510 sayılı İskan Kanunu'nun 6 ncı maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunun 11.09.1991 tarihli kararı ile göçmen olarak Türk vatandaşlığını kazandığı ve 22 yaşı dolmadan vatandaşlığa alındığı tespit edildiğinden askerlik borçlanmasının iptal edildiğini, Kurum işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davalı Kurum işleminin iptaline, davacının askerlik borçlamasının geçerli olduğunun tespitine, askerlik borçlanması olarak ödediği 10.395,00 TL'nin 480 gün karşılığında 5510 sayılı Kanun'un 4/a kapsamında hizmet olarak değerlendirilmesine, davacıya ilk tahsis talep tarihi olan 16.06.2021 tarihi nazara alınarak 01.07.2021 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, 01.07.2021 tarihinden 01.10.2021 tarihine kadar işleyecek aylıklara bu tarihten itibaren 01.10.2021 tarihi ve sonrasında işleyecek aylıklara ödenmeleri gereken tarihlerden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; 24.04.2019 tarihinde yayınlanan 2019-9 sayılı Genelgeye istinaden Türk vatandaşlığına alınanlardan zorunlu göçe tabi tutulan Türk soyluların vatandaşlığa alındıkları tarihte 22 yaşını doldurmuş olanlardan geldikleri ülkelerde yaptıkları askerlik sürelerini belgeleyenlerin belgede kayıtlı süreyi, belgede kayıtlı sürenin olmaması veya Türkiye’deki emsallerinin yaptığı askerlik süresinden fazla olması hallerinde emsalleri kadar borçlandırılacak olup, buna istinaden ilgilinin askerlik borçlanmasının geçerli sayılmadığını, yeterli inceleme yapılmadan ve eksikler giderilmeden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içeriğinden; aynı zamanda Bulgaristan Cumhuriyeti vatandaşı olan davacının 11.09.1991 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile göçmen olarak Türk Vatandaşlığını kazandığı, 04.01.1988-27.12.1989 tarihleri arasında Bulgaristan’da yaptığı askerlikten dolayı 14.12.2018 tarihinde borçlanma talebinde bulunması üzerine 04.01.1988-27.12.1989 tarihleri arasını kapsar 535 günlük süre için borç tahakkuk ettirildiği, davacının 480 güne karşılık gelen 10.395,00 TL'yi 18.02.2019 tarihinde ödediği ancak 24.04.2019 tarih ve 2019/9 sayılı Kurum genelgesine göre Türk Vatandaşlığına alındığı tarihte 22 yaşını doldurmamış olduğu gerekçesi ile yaptığı askerlik borçlanmasının geçersiz sayıldığı, göçmen muafiyeti nedeni ile Türkiye Cumhuriyeti'nde askerlik yapmaktan muaf tutulan davacının 06.03.1991 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun (5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi) kapsamında sigortalılık kayıt ve tescilinin bulunması, Bulgaristan Cumhuriyeti nezdinde yaptığı askerlik süresini belgelendirmiş bulunması ve Kurum genelgesinde belirtilen 22 yaş şartına; askerlik borçlanmasına ilişkin Kanunlarda yer verilmemiş bulunması karşısında, davacının askerlik borçlanmasının geçerli olduğunun tespitine yönelik kararda herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı; her ne kadar davacının 52 yaşını tamamlamadığı gerekçesi ile 16.06.2021 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebi Kurum tarafından reddedilmiş ise de; 06.03.1991-13.06.2021 tarihleri arasını kapsar şekilde 506 sayılı Kanun (5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi) kapsamında 10880 primi ödenmiş gün sayısı bulunan 23.11.1969 doğumlu davacının 480 günlük askerlik borçlanması ile birlikte sigortalılık başlangıç tarihinin 06.12.1989 olması ve 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-h maddesi uyarınca 25 yıllık sigortalılık süresi ile 51 yaşını doldurma ve en az 5450 prim gün sayısına sahip olmasının gerekmesi ve dolayısıyla tahsis talep tarihi itibariyle gerekli koşullara sahip olduğunun anlaşılması karşısında 01.07.2021 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesinde de isabetsizlik görülmediği anlaşıldığından davalının istinaf başvurusunun esastan reddine

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuşlardır.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371'inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesi, 5543 sayılı İskân Kanunu'un 8 inci maddesi, 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nun 2 nci maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 66 ncı maddesi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.