YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/834 E.  ,  2024/4443 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1657 E., 2023/1622 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gelibolu Asliye Hukuk (İş)Mahkemesi
SAYISI : 2019/861 E., 2022/300 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekilinin 11.04.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle Evreşe-Yani mahalle'de ikamet ettiği sırada Orman Müdürlüğünden ekiplerin gelerek kendilerinin ormanda dikilecek olan çam ağaçları için saha temizliği, bakım ve fidan dikimi işlerinde belirli bir ücret karşılığında çalıştırma teklifini kabul ederek 1993 yılı Aralık ayı başında bir çok komşusu gibi sözlü olarak anlaştıklarını, 15.12.1993 tarihinde Evreşe çevresindeki Ormanlarda saha temizliğinde işe başlayan müvekkiline ve diğerlerine çalışmaları karşılığı ücretleri, köy kahvesinde orman müdürlüğü çalışanları tarafından yapıldığını, 1993 yılının Aralık ayından itibaren 2001 yılına kadar Evreşe Koru Dağlarının değişik kesimlerindeki Orman sahalarında ve Şarköy İlçesi ile Keşan ilçesi İdari sınırları içinde kalan ağaçlandırma sahalarında çam ağaçlarının dikimi ve bakımı gibi işlerin her yılın 10 ayı süresince devam ettiğini, davalı işveren idarenin davacının işe giriş tarihi olan 15 Aralık 1993 itibarıyla sigorta bildirimini yaptığını, 30.12.1993 tarihinde çıkışını yaparak bu bildirimi SGK'ya bildirdiğini, süregelen çalışmaya ilişkin başkaca bir hizmet bildiriminde bulunulmadığını, davacının çalışmasının sürekli olarak her yılın 15 Aralık-15 Ekim tarihi aralığında yılın 10 ayı sürekli olarak devam ettiğini, davacının okuma-yazma bilmeyen bir kişi olduğunu, çalışma hayatında bütün bu müktesebatı takip edebilme kapasitesinden yoksun olduğunu, sigortalılığının mevcut durumu da eşi Mesut Bürcü'nün araştırması sonucu ortaya çıktığını, davacıya ait SGK'dan vaki müracaat ile aldıkları hizmet dökümü ve başkaca bir sigortalı çalışması olmadığını gösterir belge de sunduklarını, davacının 15.12.1993 tarihinde başlayan ve müteakip 2001 yılı 15 Ekim tarihine kadar her yılda 10 ay süre aralıksız çalışmasının fiilen bir vakıa olmakla, iş bu hizmetin tespiti için dava açma zorunluluğunun hasıl olduğunu beyan ederek huzurdaki davayı açmıştır.

II. CEVAP
Davalı idare Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü Ağaçlandırma Şube Müdürlüğünün, davacının tespit davası nedeniyle idareleri aleyhine açmış olduğu 2017/121 Esasında görülen davasına ilişkin 11.04.2017 tarihli müzekkere Bölge Müdürlüklerine bağlı işletme müdürlüklerinin arşiv kayıtlarında incelettirilmiş olduğunu, adı geçen davacı ile ilgili olarak herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığının anlaşıldığını, dava 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesinde "yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır" düzenlemesi gereğince 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davacının hizmetinin geçtiği 2001 yılının sonundan itibaren 5 yıl geçtikten sonra dava açıldığını, işe giriş bildirgesi olduğundan hak düşürücü süreden söz edilemeyeceği gerekçesiyle salt tanık beyanlarına dayanak devamlı çalışmanın tespitine karar verilmesinin isabetsiz olduğunu, hem esas hem de usul bakımından yasaya aykırı bir şekilde açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil vekili, davacının 1993-2001 yılları arasındaki çalışmalarının tespiti talep ve dava ettiğini, davacıya ait hizmet dökümü incelendiğinde 15.12.1993 yılında işe giriş yapılarak ağaçlandırma ve orman işinde çalıştığını, 30.12.1993 tarihinde işlerinden çıkışının yapıldığının anlaşıldığını, davacının bu tarihten sonra her hangi bir hizmet kaydı bulunmadığını, bir başka deyişle davacıya ait işe giriş bildirgesinin ve ardından hizmet bordrolarının verilerek çalışmasının Kurum kayıtlarına alındığını, bir müddet sonra işyerinden çıkışının yapıldığını ve bir daha da işe giriş bildirgesi verilmediğinin anlaşıldığını, davacının ifade ettiği, işe giriş bildirgesinin verilmiş olması, tek başına yeterli olmadığını, çalışmanın varlığının esas olduğunu, Yargıtay istikrar kazanan görüşlerine göre tanıkla ispatın mümkün olmadığını, yazılı delilin zorunlu olduğunu, buna göre davasını ispat edemeyen davacının davasının reddi gerektiğini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının ilgili idare tarafından istihdam edildiğine ilişkin ve çalıştığına ilişkin davanın kabulüne karar vermeyi gerektirecek nitelikte somut delillerin bulunmadığı, davacının çalıştığını iddia ettiği tüm orman işletme müdürlüklerine yazılan, bağlı bulunduğu muhtarlığa yazılan cevaplarda davalı idare bünyesinde çalıştığına dair belgeye rastlanılmadığı, kaldırma kararında belirtilen şekilde davacının çalıştığını iddia ettiği dönemlere ilişkin ödeme belgelerinde davacının isminin geçmediği herhangi bir ödeme yapılmadığı, hem kaldırma kararından önce hem de daha sonra dinlenen bordro kamu tanıklarının beyanlarında davacıyı açıkça tanımadıklarını, ismini duymadıklarını, aksi halde tanıyabileceklerini beyan ettikleri, davacının kaldırma kararı öncesinde dinlenen tanıklarının beyanlarının birbiriyle uyumlu olmadığı, çelişkili olduğu bu nedenle itibar edilmediği, davanın mahiyeti gereği sırf bağımsız ve tarafsız olmayan davacının tarafında olan tanık beyanlarıyla hüküm kurulamayacağı bu nedenle bordro tanıklarının beyanlarına itibar edilmiş, davacının 15 günlük Keşan Ağaçlandırma şefliğinde çalıştığına dair işe giriş bildirgesi ile çıkış bildirgesi dışında hizmet dökümünün incelenmesinde çalışmasının olmadığı anlaşılmakla davacının talep ettiği dönemlerde davalı idarede çalıştığını ispat edemediği" gerekçesiyle;
"Davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, davanın temelinde çalışmaya dayalı sözlü iş anlaşmasının yattığını, kaldırma kararından sonra dinlenilen kamu tanıklarının bilgi sahibi olmadığını ayrıca bordro tanıklarının beyanlarının da yetersiz olduğunu, davacının 15.12.1993- 15.10.2001 tarihleri arasında her yıl 10 aylık periyotlar halinde sigortasız olarak çalıştırıldığını, dava konusu dönemde “vahidi çalışma” düzeni uygulandığını ve ücretlerin harici bordrolarla yine haricen köy kahvesinde imza alınmak suretiyle ödendiğini, davacı hakkında gelen müzekkere cevaplarında bordrolara rastlanmadığının bildirilmesinin doğal olduğunu, Mahkemece; yeterince araştırma yapılmadan ve sahada çalışan idare elemanlarına ulaşılmadan, sahada çalışan insanlar bulunmadan davanın reddine karar verilmesinin haksız ve yersiz olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... Somut olayda; davalı ... Müdürlüğünce çalışmalarına ilişkin herhangi bir bordro, kayıt ve bilgi bulunmadığının bildirilmesi, dinlenilen bordro tanıklarının; davacının fiili çalışma iddiasını doğrulamamaları, davacı tanıkları adına uyuşmazlık konusu dönemde davalıya ait iş yerinden hizmet bildiriminde bulunulmadığı gibi bunların dahi davacının davalıya ait iş yerinde çalıştığını iddia ettiği dönemin tamamına ilişkin iddiasını doğrulamaması ve dolayısıyla davacının uyuşmazlık konusu dönemde hizmet akdi ilişkisine dayalı olarak çalıştığı iddiasını somut, yeterli ve inandırıcı deliller ile kanıtlayamaması karşısında İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığından davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.