YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/774 E.  ,  2024/1685 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/519 E., 2023/655 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki prime esas kazançların tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davacı ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı Kurum vekilince temyiz edilmiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda karar bozulmuştur.

Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; davalı iş yerinde 22.10.2002 tarihinden 28.02.2012 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını, iş akdinin feshinden sonra işçilik alacaklarının tahsili amacıyla İstanbul Anadolu 6. İş Mahkemesinin 2013/155 E. sayılı dosyasından açtığı davayı kazandığını, çalıştığı dönemde primlerinin aldığı maaş üzerinden değil asgari ücret civarında ödendiğini, işe girdikten sonra maaşlarının 2002 yılında 460 TL , 2003 yılında 600 TL, 2004 yılında 950 TL, 2005 yılında 1.200 TL, 2006 yılında 1.400 TL, 2007 yılında 1.600 TL, 2008 yılında 1.800 TL, 2009-2012 arasında 2.100 TL olduğunu, iş yerinde ustabaşı olarak çalıştığını, ancak sigorta primlerinin asgari ücret seviyesinde yatırıldığını, bu nedenle 2002-2012 yılları arasında sigorta primlerinin aldığı maaş üzerinden artırılmasını talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı iş yerinin ... SGM'de işlem gördüğünü, 10.04.1994 tarihinde kanun kapsamına alındığını, Kurumun Sosyal Güvenlik Denetim birimine ait 09.11.2011 tarih, 2011-214 AK sayılı ve 15.03.2010 tarih 2010-27 MŞ sayılı raporların düzenlendiğini, ücret iddiasının yazılı delil ve belgeyle ispatlanmasını, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesini, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesini, dosyadan dinlenecek tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen, tanıyan, aynı zamanda da bordrolarda adı geçen kişilerden olması gerektiğini Kurumun yazılı kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının dikkate alınmamasını, davalı iş yerinin 5510 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılmasını, fiili çalışmasının ispatlanmasını, davanın reddine karar verilmesi arz ve talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 08.12.2015 tarihli ve 2014/306-2015/551 Esas ve Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işveren yanında çalıştığı sürede 2012/1. ve 2. aylara ait net prime esas ücretinin 2.100,00 TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince 10.10.2017 tarih ve 2016/6241- 2017/7559 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Somut olayda, TÜİK'in bildirdiği emsal ücretin üzerine gerekçe ve dayanakları bildirilmeksizin itibar edilmesi, ayrıca bordro tanığı dinlenmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş, ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını istemek, Mahkemece resen seçilecek bordro tanıklarını dinlemek, işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, TÜİK'in belirlediği emsal ücretlerin üzerine hükmedilecekse gerekçe ve dayanaklarını ayrıntılı şekilde bildirmek, elde edilecek sonuca göre karar vermekten ibarettir. "denilerek kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı
Mahkemenin 14.12.2021 tarih ve 2018/13 -2021/481 Esas ve Karar sayılı kararı ile açılan davanın kabulüne,
Davacının, davalı işyerinde;
24.10.2002-31.12.2002 tarihleri arasında aylık 460 TL brüt,
01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında aylık 600 TL brüt,
01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında aylık 950 TL brüt,
01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında aylık 1.200 TL brüt,
01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında aylık 1.400 TL brüt,
01.01.2007-31.12.2007 tarihleri arasında aylık 1.600 TL brüt,
01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında aylık 1.800 TL brüt,
01.01.2009-31.12.2011 tarihleri arasında aylık 2.100 TL brüt ücretle,
2012/1 ve 2.aylarında ise aylık 2.100,00 TL net, 2.933,37 TL brüt ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 26.05.2022 tarih ve 2022/4922 -2022/7955 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Mahkemece uyulan bozma ilamında "......Yapılacak iş, ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını istemek, Mahkemece resen seçilecek bordro tanıklarını dinlemek, işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, TÜİK in belirlediği emsal ücretlerin üzerine hükmedilecekse gerekçe ve dayanaklarını ayrıntılı şekilde bildirmek, elde edilecek sonuca göre karar vermek.... " gerektiği belirtilmiştir.

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karşın, uyulan ilamın gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir ve kurulan hüküm eksik araştırmaya dayalıdır.

Bozma kapsamına göre TÜİK verilerinin esas alınması gerektiği, bu verilerin üzerinde bir rakam esas alınacaksa ancak araştırma ve inceleme sonucu işyeri kapsam ve kapasitesi belirlenerek tespit edilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen Mahkemece yalnızca dinlenen tanık beyanlarından TÜİK ‘in belirlediği ücretin üzerinde bir ücrete hükmedildiği anlaşılmakla Mahkemece bu şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur. Yapılacak iş Mahkemece TÜİK'in belirlediği ücrete göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler ile tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde emsal ücrete ilişkin belgeler, davacının kıdemi ve yaptığı işin niteliği dikkate alınarak çalışmasının geçtiği ilgili dönemde davalı işyeri tarafından Kuruma bildirilen ücret miktarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve Kurum kayıtlarının bilirkişi raporundaki hesaplama ve tespitler doğrultusunda düzeltilmesi gerektiğine kanaat getirilerek davanın kabulüne;
Davacının, davalı işyerinde;
24.10.2002-31.12.2002 tarihleri arasında aylık 460 TL brüt,
01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında aylık 600 TL brüt,
01.01.2004-31.12.2004 tarihleri arasında aylık 950 TL brüt,
01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında aylık 1.200 TL brüt,
01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında aylık 1.400 TL brüt,
01.01.2007-31.12.2007 tarihleri arasında aylık 1.600 TL brüt,
01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında aylık 1.800 TL brüt,
01.01.2009-31.12.2011 tarihleri arasında aylık 2.100 TL brüt ücretle,
2012/1 ve 2.aylarında ise aylık 2.100,00 TL net, 2.933,37 TL brüt ücretle çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi 5510 sayılı Kanun'un 80 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.