YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/732 E.  ,  2024/2347 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1306 E., 2023/1503 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/150 E., 2023/86 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ...'ın 03.01.1992 tarihinde ... İnş. ve Taah. A.Ş. isimli iş yerinde inşaat işçisi (sıvacı) olarak işe başladığını, çalışması ile ilgili olarak işverenlikçe SSK Kurumuna işe giriş başvurusunda bulunularak işe giriş bildirgesi verildiğini, müvekkilinin çalışmasının 17 nci gününde inşaat sahasında ayağına çivi battığından işten ayrılmak zorunda kaldığını, o dönemde adı SSK Konya Hizmet Hastanesi olan şimdiki Meram Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tetanoz iğnesi yapıldığını belirterek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 03.01.1992 olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafça Kurum aleyhine açılan işbu dava ile hizmet tespiti talep edilmiş ise de davanın müvekkile değil işverene yöneltilmesi gerektiğini, zira işveren tarafından işe giriş bildirgesi verilmiş ise de işyeri dönem bordroları verilmemiş, bu nedenle davacının talebi Kurumca yerine getirilemediği, dava konusu talebin muhatabı Kurum olmayıp, davadışı işveren olduğu, davanın 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeni ile de davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı 640035-042 sicil sayılı işyerince Kurum kayıtlarına 14.01.1992 tarihinde intikal eden işe giriş bildirgesine istinaden 03.01.1992 tarihinde bir gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamından, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, kamu düzenine aykırı bir hususun tespit edilmemiş olmasına, dinlenen tanık beyanlarına, Koski ve belediyeden gelen yazı cevaplarına, kolluk araştırmasına göre Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 03.01.1992 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79 ve 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... İnş.ve Taah. A.Ş. ünvanlı, .... sicil no.lu iş yerinden 03.01.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenlendiği işe giriş bildirgesinde iş yeri adresi olarak "Konya Belediyesi Mesken II İkmal İnşaatı-Konya"olarak belirtildiği öte yandan Kurumdan gelen,....sicil no.lu işyerine ilişkin işyeri tescil bilgilerine göre ise işyeri mahiyetinin ilkokul inşaatı olarak belirtildiği, 64035 sicil no.lu iş yerinden 1992/3 üncü dönem bordrosunun verilmediği 1991/1-3 ile 1992/1 inci dönem bordrosunun Kurumca dosyaya gönderilmiş olduğu, iş yerinin 11.08.1992 - 06.01.1992 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, davacı asilin mahkemede alınan beyanında ise .... Otel yanında dava dışı şirkete ait inşaatta sıvacı olarak çalıştığını, ayrıca su deposunda sıva ve tamirat işi de yaptığını beyan etmiş dinlenen tanıklardan ... davacının .... Otel yanında dava dışı şirkete ait inşaatta çalıştığı yönünde beyanda bulunurken tanık ... ile ...'nın ise davacının şu anda Adalet Park içinde yer alan su deposu inşaatında çalıştığı yönünde beyanda bulundukları dolayısıyla anılan iş yerinin nerede olduğu, davacının hangi işi yaptığı, işin niteliği tereddütsüz şekilde belirlenmeden eksik araştırma ve değerlendirmeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2. Buna göre Mahkemece, öncelikle iş yerinin kapsamı, iş verenin hangi işi kapsamında davacının çalıştığı, işin niteliği doğru ve tereddütsüz şekilde belirlenmeli, bu kapsamda davacının ilkokul inşaatında mı su deposu inşaatında mı yoksa başkaca işveren inşaatında mı çalıştığı açıkça belirlenmeli, buna göre davacının o işte varsa dava konusu dönemdeki bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, bordro tanığı bulunamaması halinde, işyerine komşu işyerleri ve çalışanları vergi dairesi, SGK, belediye ve emniyet vasıtasıyla yöntemince tespit edilip çalışma kayıtları, vergi kayıtları da getirtilerek dinlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.