YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7290 E.  ,  2024/8746 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2053 E., 2024/382 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/295 E., 2022/123 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile aylık bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 23.07.2019 tarih 59890250-203.02.-E.10677121 sayılı yazısı ile müvekkilinin ortağı olduğu şirkette 20.11.2008 - 10.04.2018 tarihleri arasındaki 4/a hizmetlerinin iptal edilerek resen 4/b sigortalılığının tescil edildiğinin bildirildiğini, bu işlemin iptali için Kuruma başvuru yapıldığını ancak bir sonuç alınamadığını, SGK'nın bu uygulamasının hukuk güvenliği ve kanunların geriye yürümezliği ilkelerine aykırı olduğunu belirterek, davalı Kurum tarafından resen gerçekleştirilen bu işlemin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum tarafından yapılan işlemin mevzuata uygun olduğunu, davacının ortak olduğu şirketten 4/I-(a) kapsamındaki sigortalılık hizmetlerinin geçerli olamayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesine göre davacının son yedi yıl prim fazlasının 4/1-(b) kapsamında bulunması ve sadece 4/1-(a) kapsamındaki hizmetlerinin de 5375 günden az olması nedeniyle davacıya 4/1-(a) kapsamında aylık bağlanmasının mümkün olmadığı, yine davacının her ne kadar toplamda 25 yıl prim ödeme süresi bulunsa da 4/1-(b) kapsamına göre aylık talep tarihinde 54 yaşını tamamlamamış olması nedeniyle davacıya 4/1-(b) kapsamından da yaşlılık aylığı bağlanamayacağı değerlendirilerek, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davacının 17.06.2006 tarihinde ortaklık bağlantısının bulunmadığı şirkete sigortalı olarak girdiğini, 05.02.2010 tarihinde şirkete ortak olduğunu, sigortalılığın 17.06.2006 tarihinden 16.07.2019 tarihine kadar kesintisiz devam ettiğini, hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesinin 23.02.2022 tarihli, 2021/295 Esas - 2022/123 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının kurucu ortağı olduğu limited şirketten 4/a kapsamında sigortalı gösterilip gösterilemeyeceği,4/a kapsamında emekliliğe hak kazanıp kazanmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanaklarından olan 1479 sayılı Kanun'un 24/I-d maddesine göre “Limited Şirketlerin Ortakları” Bağ-Kur sigortalısı sayılmışlardır. 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 4/b-3 maddesine göre de "Limited Şirketlerin Ortakları” aynı kapsamda sigortalı sayılmışlardır. Aynı Kanun'un 53 üncü maddesinde, "... 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler." hükmü düzenlenmiştir.

Yerleşik uygulamalara göre de, kural olarak limited şirket ortakları az sayıda olmaları nedeniyle kendi işini yapan kimse konumunda oldukları için, 1479 sayılı Kanun/5510 sayılı Kanun 4/1-(b)'ye tabi zorunlu sigortalı sayılırlar. Başka bir deyişle bunların ortağı oldukları limited şirketteki çalışmaları, hizmet akdine değil, vekâlet akdine dayalıdır ve 506 sayılı Kanun/5510 sayılı Kanun 4/1-(a) kapsamında değerlendirilemez.

3. Değerlendirme
1-Somut uyuşmazlıkta, davalı Kurum tarafından davacının 12.05.2004 tarihinde ... Uydu İletişim Hizmetleri Limited Şirketi kurucu ortağı olduğu, şirketin unvanının ... Uydu İletişim Hizmetleri Limited Şirketi olarak değiştirildiği, 17.07.2019 tarihli tahsis talebine istinaden davalı Kurum tarafından davacının ortağı bulunduğu şirketten bildirimi yapılan 4/1-(a) kapsamındaki sigortalılık sürelerinin iptaline karar verildiği, Kadıköy Sosyal Güvenlik Merkezi'nin "Prim Transferi" konulu, 23.07.2019 tarihli yazıları ile davacının ... Uydu İletişim Hizmetleri Limited Şirketi'ne ait 1133216 sicil numaralı işyerinden 06.09.2005 - 30.06.2007 tarihleri arasında, 1100261 sicil numaralı işyerinden 01.07.2007 - 22.05.2011 tarihleri arasında, 1241400 sicil numaralı işyerinden 23.05.2011 - 16.07.2019 tarihleri arasında yapılan 4/1-(a) kapsamındaki bildirimlerin hizmet çakışması sebebiyle iptal edildiği, 31.07.2005 tarihinde diğer işyerindeki işten çıkış tarihini takip eden gün olan 01.08.2005 tarihinden geçerli 4/1-(b) kapsamında sigortalılık tescilinin yapıldığı, 4/1-(a) kapsamında yatırılan primlerin 4/1-(b) kapsamındaki prim borcuna aktarıldığı, buna bağlı olarak son yedi yıl primlerin fazlasının 4/1-(b) kapsamında geçtiği için davacının 4/1-(a) kapsamında yaptığı yaşlılık aylığı talebinin reddedildiği anlaşılmış olup, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davacının zorunlu 4/1-(b) kapsamında sigortalı sayılması sebebiyle tahsis tarihi itibariyle yaşlılık aylığı şartlarının tamamlanmadığı değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

2-Kurum işleminin iptaline yönelik eldeki davada, yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alınarak davacının iptal edilen 4/1-(a) sigortalılık süreleri bakımından ortağı olduğu bildirilen dava dışı ... Uydu İletişim Hizmetleri Limited Şirketi'ne ait ticaret sicil kayıtları getirilmeden, davacının anılan şirkette ortaklığının sürekli olup olmadığı tespit edilmeden, gelecek sicil kayıtlarına göre açıklanan mevzuat hükümleri kapsamında irdeleme yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

3-Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.09.2024 tarihinde karar verildi.