YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7165 E.  ,  2024/7782 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2336 E., 2024/524 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/65 E., 2022/206 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesi ile davacının ... Ltd. Şti'ye ait ... Kömür Deposunda 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arasında işçi olarak çalıştığını, ancak sigortasının yapılmadığını, sigorta sicil kartında işe giriş tarihinin 16.11.1992 olduğunu, ancak sigortasının yapılmaması nedeniyle sigortalılık süresinin tespiti ve emeklilik açısından hak kaybına uğradığını, SGK'ya yaptığı başvuru sonucunda 07.02.2020 tarihinde verilen cevapta; 16.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin bulunduğu, ancak 1992/3. dönem bordroda ismine rastlanılmadığının bildirildiğini belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla; davacının Kuruma bildirilen fakat primleri yatırılmamış olan 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arasındaki tam gün hizmetinin tespit ve tescili ile sigortalılıktan sayılmasına, bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin işverenden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... Ankara Kömür Asfalt Enerji İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile; davacının 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arasında müvekkili şirket nezdinde geçen ve SGK'ya bildirilmeyen herhangi bir fiili ve aralıksız çalışması bulunmadığını, kayıtlar incelendiğinde 16.11.1992 tarihli davacı tarafından imza altına alınmış, bir hizmet akdi bulunmadığını, hizmet akdinin müvekkili şirket yetkilisince de imzalanmadığını, hizmet akdi kurulmadığını, davacının işe giriş bildiriminin müvekkil şirket personel birimince sehven yapıldığını, işe giriş bildirimi yapılmasına rağmen fiilen çalışmadığını, davacı ile müvekkili şirket arasında işçi-işveren ilişkisinin hiç kurulmadığını, 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arasında çalıştığı iddialarının mesnetsiz olduğunu, hak düşürücü süreye uğraması sebebiyle usulden reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Toplanan delillerin incelenmesinden; davacının, 16.11.1992 tarihinde ... işyerinden işe girişinin Kuruma bildirildiği, ... sicil sayılı ... Ankara Asfalt Enerji İnş. San. Tic. Ltd. Şti işyerinin 01.04.1986 tarihinde yasa kapsamına alındığı, halen faal olduğu, davacının hizmet cetvelindeki kayıtlı hizmet başlangıcının 17.06.1993 tarihi olduğu, işe giriş bildirgesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği, davacının 16/11/1992 tarihinde işe başlamasına ilişkin hizmet akdi mevcut olduğu ancak davalı yetkilisi imzasının sözleşmede bulunmadığı, davacının sigorta sicil kartında işe giriş tarihinin 16.11.1992 olarak göründüğü, sigorta sicil numarasının 1992 yılı serilerinden olduğu ve Kurumun Ankara ünitesi tarafından verildiği, bordro tanıkları ve sözleşmede imzası bulunan kişinin tanık olarak dinlendiği, davacının dava konusuna ilişkin idari başvurusunun Kurum tarafından kabul edilmediği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın, davacının davalı işyerinde 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalışması olup olmadığının tespitine ilişkin olduğu, işe giriş bildirgesi verilmiş olmasına göre hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı, davacı adına 16.11.1992 tarihinde işe başlamayı gösteren ilk işe giriş bildirgesinin usulüne uygun olarak düzenlenerek Kuruma verildiği, davacının davalı iş yerinde 16.11.1992 tarihinde işe başlamasına ilişkin ilk işe giriş bildirgesinin 15.12.1992 tarihinde Kurum kayıtlarına girdiği, işe giriş bildirgesinin verilmesinin tek başına bir kişinin çalıştığını ispatlamayıp kişinin çalıştığının karinesi olduğu, bordro tanıklarının beyanları, imzasız sözleşmede ismi bulunun kamu tanığının beyanları, işyerinin Kanun kapsamına alınma ve çıkarılma tarihleri, sigorta sicil numarası seri yılı bilgisi, sigorta sicil kartı ve tüm dosya kapsamından davacının bir gün süre ile davalı işyerinde çalıştığının kabulü gerektiği, fazlaya ilişkin talebin davacı tarafından ispat edilemediği, davanın kabul edilen niteliğine göre SGK'nın davanın tarafı olduğu kanaati ile davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar vermek gerektiği" gerekçesiyle,

"Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile
1-a)Davacının davalı 0147548 işyeri sicil sayılı işyerinde 16.11.1992 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine,
b)Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tanık beyanlarında çelişkili ifadelere yer verildiğini, davalı işverence yapılan bir ihmalden müvekkilinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü istemiştir.

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurum kayıtlarının resmi belge niteliği taşıdığını, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, yasal mevzuata uygun olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının şirket bünyesinde fiilen çalışmadığını, müvekkil şirket ile işveren arasında işçi-işveren ilişkisinin hiç kurulmadığını, davacının 1 günlük hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Somut olayda, davacının 16.11.1992 tarihinde ... Ankara Asfalt Enerji İnş. San. Tic. Ltd. Şti. isimli işyerinden işe giriş bildirgesi verildiği, işyerinin 01.04.1986 tarihinde yasa kapsamına alındığı, halen faal olduğu, davacının 16.11.1992 tarihinde işe başlamasına ilişkin hizmet akdi mevcut olduğu, davacının hizmetlerinin tespiti için Kuruma başvurduğu, Kurum tarafından bordro bulunmadığından talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, tanık beyanları, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurularının esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, davacının, Ankara Büyükşehir Belediyesine ait davalı şirkette 16.11.1992-18.11.1992 tarihleri arası çalıştığı iddiasıyla 3 günlük hizmet süresinin tespitine ilişkin olup Mahkemece sadece işe giriş bildirgesinin verildiği 16.11.1992 tarihinde çalıştığı kabul edilerek sigorta başlangıç tarihinin bu tarih olarak kabul edilip 1 günlük hizmet tespitine karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı, kamu kurumuna ait bir şirket olup o tarihte davacı ile sözleşme hazırlamış, davacı sözleşmeyi imzalamasına rağmen işveren tarafından imza kısmı boş bırakılmıştır. Mahkemece bu husus üzerinde durulmalı, diğer çalışanlarla ilgili sözleşmeler de getirtilerek o sözleşmelerin de bu şekilde düzenlenip düzenlenmediği, imza eksikliğinin işyeri uygulaması olup olmadığı ya da sözleşmenin onaylanmadığı anlamında yorumlanıp yorumlanmayacağı belirlenmelidir. Dinlenilen tanıklardan sadece Sendika temsilcisi davacıyı tanımış, diğer tanıklar ise tanımadıklarını beyan etmişlerdir. Gerçek çalışmanın tereddütsüz tespiti için diğer bordro tanıklarının da beyanları alındıktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.