YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7131 E.  ,  2024/8318 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/34 E., 2024/115 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, ... Sokak No:49/5 ... adresinde ikamet eden ... ...'in evinde birlikte oturdukları kardeşi ...’a bakmak, ev işlerini ve günlük diğer işleri (hastane, banka vb.) yapmak üzere 1 Mart 1992 tarihinde işe başladığını, davacının işe başladığı dönemde ...’un hasta olup devamlı bakıma muhtaç olduğunu, ...'un 2012 yılında vefat ettiğini, ...'in de çok yaşlanıp bakıma muhtaç hale geldiğini, ...'un vefatının ardından davacının bu kere ...'e bakmaya devam ettiğini, son 3 yıl evde yatılı olarak bakıcılık yaptığını, ...’in son 1 yıl yatalak hale geldiğini, evin tüm işlerinin davacı tarafından yerine getirildiğini, ...’in 3 Mart 2013 tarihinde vefat ettiğini, hizmetleri karşılığında her ay davacıya ücret ödendiğini, ödenen ücretin az olduğundan bahisle ...’in Kuşadasında bulunan evinin yarısını davacıya vereceğini ve bu şekilde borcunu ödeyeceğini söylediğini, zira vasiyetnamesinde söz konusu evin yarısını davacıya vasiyet ettiğini, ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan dava ile vasiyetnamenin iptaline karar verildiğini ileri sürerek, davacının davalı ... yanında 01.03.1992 – 31.12.2009 tarihleri arasında asgari ücretin % 50 fazlası, 01.01.2010 – 03.03.2013 tarihleri arasında ise asgari ücretin 1 kat fazlası ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı ... ve Maliye Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia edildiği süre içerisinde davalının işçisi olarak ve kesintisiz çalışıp çalışmadığının bilinmediğini, davacının ölümüne kadar önce ...’in daha sonra ise ...’in bakımını üstlendiği ve bu nedenle tüm çalışmanın sadece ...’in yanında geçtiği iddiasının kabul edilemeyeceğini, hizmet tespiti davalarında sigortalı ile işveren arasındaki ilişkinin hizmet sözleşmesine dayanmasının esas olduğunu, davacının iddiasının, ücretinin ödenme şekli ve çalışma koşullan göz önüne alındığında, ölünceye kadar bakma vaadine dayalı bir sözleşme niteliğinde olduğunu, ancak bu anlamda da yasal şartları taşımadığının görüldüğünü belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 06.06.2021 tarih ve 2018/150 - 2021/341 E.K. sayılı kararıyla, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... fer'i müdahil ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili, dinlenen tüm tanık beyanlarına ve hastane kayıtlarına rağmen Mahkemece davacının çalışmasının yarı zamanlı olarak belirlenmesinin kabul edilemeyeceğini, kısmi zamanlı çalışmaya ilişkin kararında bu durumun gerekçesinin belirtilmediğini, davacının çalışmasının tam zamanlı olduğunu, kararın bu yönüyle usul ve Kanun'a aykırı olduğunu belirterek, kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, dava dilekçesinde ölümüne kadar önce ...’un daha sonra ise ...’in bakımını üstlendiğinin iddia edilmesine karşın, sadece Mürüvvet yanında sigorta hizmet olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kaldırma kararında belirtilen eksikliklerin tamamlanmadığını belirterek, usul ve Kanun'a aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

3.Fer'i müdahil ... vekili, kararın eksik incelemeye dayalı olduğunu, Kurumca dava açmaya sebebiyet verilmediğinden aleyhine hüküm kurulmaması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 14.04.2022 tarih ve 2022/648 - 2022/668 E.K. sayılı kararı ile Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve Kanun'a aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2.Dairemizin 18.10.2022 tarih ve 2022/8607 - 2022/12589 E.K. sayılı kararı ile; somut olayda, hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu belirtilerek, yapılması gereken işin, öncelikle, davacıya davası açıklattırılarak, hizmet döküm cetvelinde 04.12.2009 - 05.01.2010 tarihleri arasında dava dışı ... Gıda Tem. Mad. Amb. Malz. Ltd. Şti. işyerinden yapılan 33 günlük bildirimin gerçek olup olmadığının sorulması, çalışmanın mahiyeti araştırılarak, bu çalışmalarının iptalini isteyip istemediği, iptalini istediği takdirde anılan şirket de davaya dahil edilerek gösterdiği delillerin toplanması, dava dışı işyerinden bildirilen çalışmanın sabit olması halinde hak düşürücü süre konusunda irdeleme yapılması, diğer taraftan talep edilen çalışma dönemi içerisinde davacının 03.11.2002 tarihinde doğum yaptığının nüfus kaydından anlaşılması karşısında, doğum öncesi ve sonrası makul sürelerde çalışmanın olamayacağının gözetilmesi, ayrıca karar başlığında davalı taraf olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı gösterilmesi gerekirken, Maliye Hazinesinin taraf olarak gösterilmesinin isabetsiz olduğu gerekçeleriyle hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 07.03.2024 tarih ve 2023/34 - 2024/115 E.K. sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılamanın 19.06.2023 tarihli celsesinde davacı vekili tarafından davacının hizmet döküm cetvelinde görünen dava dışı ... Gıda Tem. Mad. Amb. Malz. Ltd. Şti. işyerinden yapılan bildirimin SGK tarafından iptal edildiğinin ve davacının dava dışı ... Gıda Tem. Mad. Amb. Malz. Ltd. Şti. adlı işyerinde çalışmadığının beyan edildiği, Kurumdan getirtilen güncel hizmet döküm cetvelinde de anılan çalışmaların iptal edildiğinin anlaşıldığı dikkate alındığında hak düşürücü sürenin işlemeyeceği kanısına varıldığı, öte yandan davacının 14.09.1992 ve 03.11.2002 tarihlerinde doğum yaptığı, uyulan Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere, doğum öncesi ve sonrası makul sürelerde çalışmanın olamayacağı gözetildiğinde, davacının 14.07.1992-14.11.1992 tarihleri ile 03.09.2002-03.01.2003 tarihleri arasında doğum izni nedeniyle çalışmasının olmadığı, bu dönemlerde davacıya ücret ödendiğine dair herhangi bir delilin dosyada bulunmadığı, ücrete ilişkin olarak da tanık ifadelerinin yetersiz olduğu gerekçeleriyle, davacının davasının kısmen kabulü ile davacının ... Mürüvet Ünver'in ev işlerinde 01.03.1992 ile 03.02.2013 tarihleri arasında 14.07.1992-14.11.1992 ve 03.09.2002-03.01.2003 tarihleri haricinde günde yarım gün ayda 15 gün toplam 3542 gün hizmet akti ile asgari ücrete esas kazançla kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili, bozma kararının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanamadığını, kararın usul ve Kanun'a aykırı verildiğini belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil ... vekili; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, çalışma olgusunun yöntemince ortaya konulamadığını, bozma sonrası gerekli ve yeterli delillerin toplanmadığını, işbu davanın açılmasına Kurum sebebiyet vermediğinden yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirterek, kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekili ve fer'i müdahil ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

10.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.