YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7097 E.  ,  2024/8008 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/84 E., 2024/57 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili davacının davalı ... Bosna Hersek Mah. Kaşıkçı Emek Apt. No:32/12 .../... adresinde 24.09.2011 tarihinde apartman görevlisi olarak çalışmaya başladığı, iş akdinin fesih tarihi olan 16.09.2017 tarihine kadar çalışmasını sürdürdüğünü, davalı işverence müvekkilden habersiz 2013 yılında sigorta çıkışının yapıldığını ve müvekkilinin 2013-16.09.2017 tarihleri arasında Kuruma kaydının bildirilmeden kayıt dışı çalıştırıldığını, müvekkil davacının 24.09.2011-16.09.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak hizmet akdine ilişkin davalı yanında 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitini, müvekkil davacının prime esas kazancının aldığı ücret üzerinden Kuruma bildirmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1-Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ...'ın 24.09.2011 tarihinde işe başlayıp 02.10.2013 tarihinde rızası ile işi bıraktığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

2-Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum tarafından yapılan işlem ve eylemlerin yasaya uygun olduğunu, müvekkili Kurumun kendisine bildirilmeyen bir çalışma için kayıt oluşturmasının mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2019 tarihli ve 2018/182 E., 2019/431 K., sayılı kararıyla; davacının hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde, Emek Apartmanı Yönetim Kurulu Başkanlığı nezdinde 03.01.2012-22.08.2012 ve 14.02.2013-30.09.2013 tarihleri arasında hizmetinin bildirilmiş olduğu, bunun haricinde dava konusu dönemde davacının herhangi bir hizmet bildiriminin yer almadığı, asayiş araştırmaları, SGK hizmet dökümleri, dosya kapsamına alınan Konya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/196 E. sayılı dosya kapsamı, dinlenen tanık beyanları ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının, davalı işveren nezdinde 24.09.2011-16.09.2017 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak bildirimi yapılan süreler haricinde kesintisiz olarak çalıştığı sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne, davacı ... T.C. kimlik numaralı ...'ın davalı Site Yöneticiliği nezdinde 24.09.2011-16.09.2017 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak bildirimi yapılan süreler haricinde kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.09.2022 tarihli ve 2020/260 E., 2022/1206 K. sayılı kararıyla; davalı iş yerinden davacı adına 03.01.2012-22.08.2012 ve 14.02.2013-30.09.2013 tarihleri arasında bildirim yapıldığı, talebe konu diğer dönemde hizmet bildiriminin bulunmadığı, dinlenen tanık beyanları, kolluk araştırması, Konya 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/196 E. sayılı dosya içeriği dikkate alındığında çalışmanın kesintisiz devam ettiği ve Mahkemece hüküm altına alınan sürede davalı iş yerinde çalıştığının anlaşıldığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 11.01.2023 tarihli ve 2022/13817 E., 203/171 K. sayılı kararıyla; Mahkemece yapılacak iş; davacının 24.09.2011-03.01.2012 dönem yönünden, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip civar kapıcılar ve varsa market çalışanları, daire sakinleri resen dinlenilmeli, dinlenen ve daire sahibi olduklarını veya kirada oturduklarını beyan eden tanıkların buna ilişkin tapu, varsa kira sözleşmeleri dosya arasına alınarak tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli, tanık anlatımları arasındaki çelişki giderilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, tanık anlatımları, ceza dosyası, toplanan deliller ile davacının davasının kabulüne, davacı ... T.C. kimlik numaralı ...'ın davalı Site Yöneticiliği nezdinde 24.09.2011-16.09.2017 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak bildirimi yapılan süreler haricinde kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmalarının Kuruma bildirildiği, aksinin eşdeğer yazılı belge ile ıspatlanması gerektiği, resen inceleme yapılarak iş yerinin faal olup olmadığı denetlenmelidir. Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir.(05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı YİBK).

2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen ve yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma yapılması gereği belirtilerek Dairemizce bozulmasına karar verilmiş, Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuş, bozma ilamı gereğince kolluk marifetiyle komşu tanıkların tespiti için araştırma yaptırılmış, kolluk araştırması sonucunda talep edilen tarihte davacının çalışmasını bilen bilgi sahibi kimse bulunmadığı, çevresinde iş yeri, market bulunmadığı, bu tarihte çalışmayı bilen komşu daire ile komşu civar kapıcılar tespit edilememiştir şeklinde sonuçlanan araştırma tutanağı sonucuna göre bozma öncesi toplanan delillere göre hüküm kurulmuş, ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; bozma ilamında da açıkça belirtildiği üzere, talep edilen 24.09.2011-03.01.2012 dönem yönünden, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip kapsamlı şekilde yaptırılacak araştırma tutanağı ile tespit edilecek civar kapıcılar ve varsa market çalışanları ile davacının kapıcılık yaptığını iddia ettiği davalı sitedeki dinlenilmeyen daire sakinleri resen dinlenilmeli, dinlenen ve daire sahibi olduklarını veya kirada oturduklarını beyan eden tanıkların buna ilişkin tapu, varsa kira sözleşmeleri dosya arasına alınarak tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli, tanık anlatımları arasındaki çelişki giderilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

10.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.