YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7084 E.  ,  2024/8406 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/544 E., 2024/570 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bingöl 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/914 E., 2023/714 K.

Taraflar arasında Kurum işleminin iptali-alacak davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum müfettişleri tarafından düzenlenen 12.02.2010 tarihli raporda, aralarında davalı ...'ün de bulunduğu birçok kişinin Bağ-Kur sigortalısı olduklarını ve haksız bir şekilde emekli aylığı almaya başladıklarını, ödemelerin hileli işlemlere dayandığını, müfettiş raporuna istinaden, başka sigortalının prim hesabından, askerlik hesabından çıkartılmış olan ödemelerin, usulsüz olarak hesaba aktarıldığını ve aktarılan usulsüz ödemelerin gerçek ödemeyi yapan sigortalının hesabına mal edildiğini, Kurum memurlarının zimmetlerine geçirmek şeklinde menfaat temin edildiği, yaşlılık aylığı şartlarının oluşmadığını beyanla, yersiz ödemeye konu 41.698,00 TL aylığın ve 1.201,72 TL sağlık giderinin yasal faizleri ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun talebinin zamanaşımına uğradığını, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin prim borçlusu ya da yükümlüsü olmadığını, müdür olarak görev yaptığı sürede mal edinme kastıyla hareket etmediğini ve zimmetine para geçirmediğini, ayrıca sigortalının maaşından iptal işleminin yürürlüğe girdiği döneme kadar tahsilat yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... adına cevap dilekçesi verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum sigortalısı ...'ün 20.04.1982 tarihi itibarıyla tescilinin yapıldığı ve sigortalının prim hesabında 1986-1993 döneminde muhtelif ödemeler bulunduğu, 1982-1995 döneminde muhtelif ödemeleri bulunduğu ve sigortalının son ödemesinin 19.04.1995 tarihinde 1.028.000 TL tutarlı prim ödemesi olduğu, dosya kapsamına nazaran sigortalının 29.06.1993 tarihinde askerlik borçlanması talebinde ve 21.04.1995 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, sigortalının hesabına 18.04.1995 tarihinde yatırılan 5.010.000 TL tutarlı prim ödemesinin alakasız arşiv numarası verilerek oluşturulmuş hayali bir ödeme olduğunun tespit edilmesiyle iptal edildiği ve 09.03.2021 tarihli sigortalı bilgileri çıktısına nazaran sigortalının 15 yıl 3 gün hizmetinin bulunduğu ve sigortalının bu hizmetinin 21.02.2011 tarihinde 255,00 TL prim ve 6.117,12 TL askerlik borçlanması primi ödemek suretiyle elde edildiği, (Askerlik borçlanması ile kazanılan süre dışlandığında 4.683 prim günü bulunduğu,) dosya kapsamı ile sabit olup, 21.04.1995 tarihinde 55 yaş ve 15 tam yıl sigortalılık üzerinden kısmi yaşlılık aylığı tahsisi yapıldığı ve usulsüz aktarılan tutarlar olmasaydı kısmi de olsa tahsise hak kazanabilecek durumda olmadığı ve nitekim bu usulsüz yükleme yapılan tutarlar çıkartıldığında sigortalının kısmi aylık için gerekli 15 tam yıl prim ödenme şartını taşımadığı (sigortalının askerlik borçlanması ile kazanılan süre dışlandığında 4.683 prim günü bulunduğu ve 21.01.2011 tarihinde 6.117,12 TL askerlik borçlanması primi ve 255,00 TL prim borcu olmak üzere toplam 6.372,12 TL ödemek suretiyle 15 yıl 3 gün hizmete ulaştığı) ve 21.04.1995 tarihli başvuru sonucu gerçekleşen tahsisin yersiz olduğu açık ve dosya kapsamı ile de sabit bulunmakta, yine bu sigortalının prim aslı borcu nedeniyle yukarıda ayrıntılı olarak bahsedilen usulsüz işlemleri gerçekleştirdiği sabit olup, bu sigortalının (varsa mirasçılarının) borçtan sorumlu olduğu kanaatine varıldığı, Mahkemece dava konusu iadenin 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin (a) bendine göre yapılmasının dosya kapsamına uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmış; neticeten 01.12.2000- 27.12.2010 dönemi arasında davalının sorumlu olması gereken miktarın 41.698,00 TL yersiz maaş ödemesi ve 1.201,72 TL sağlık yardımı olmak üzere toplam 42.899,72 TL olduğu neticeten sigortalıya açılan davanın kabulüne karar verilmiş ayrıca yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere Kurum müdürü ...'in oluşan Kurum zararından sorumlu olduğu belirlenerek davalılardan Kurum alacağının müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilerek; davanın kabulü ile 42.899,72 TL maaş ödemesinden kaynaklı yersiz ödeme alacağının sarf ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacı Kuruma ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, zamanaşımı def'inin gözetilmesi gerektiğini, emeklilik amacıyla 1994 yılında SGK'ya başvuru yapıldığını, o tarihlerde Kuruma ödemenin mümkün olduğunu ve bu kapsamda Kurum müdürüne prim ödemesinin gerçekleştirildiğini, Kurum müdürü ve veznedarı tarafından 32 sigortalıya ait ödemelerin zimmete geçirildiğini, bu kapsamda ceza soruşturması ve kovuşturması yapıldığını, davacı ve davacı gibi sigortalılar yönünden ise ceza soruşturması bulunmadığını, sigortalılar ile Kurum çalışanları arasında herhangi bir organik ve suç teşkilli bağlantının bulunmadığını, sigorta müfettiş raporu ile de bu durumun sabit olduğunu, aradan geçen 15 yıllık süre nedeniyle ödeme makbuzlarının saklanmadığını, yapılan ödemelerin ve kamu güvenine duyulan güvenin gözetilmesi gerektiğini, davacıya yüklenebilecek herhangi bir kastın, kusurun, ihmalin bulunmadığını ifade ederek Mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamına ve Yargıtay incelemesinden geçen emsal dosyalara göre aylık koşullarını yitiren Kurum sigortalısı davalı ...'ün yersiz aylık ödemesi nedeniyle iade ile yükümlü olduğu, sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve prim borcu yönünden yaşlılık aylığı şartlarının oluşmadığı, usulsüzlük sebebiyle tesis edilen işlemin Kurum tarafından iptal edildiği, kısmi aylık ve tam aylık koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmakla, 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesi kapsamında tesis edilen ve Mahkemece verilen kararın hukuka uygun ve isabetli olduğu değerlendirilmekle; davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yersiz aylık ödemelerinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı mülga, 1479 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Somut olayda; dava konusu olayla ilgili sigortalı ... hakkında bir ceza tahkikatı bulunmaması ve bu kapsamda sigortalının kasıtlı ve kusurlu bir davranışının belirlenememesi karşısında; kamu görevlisi olan davalı ...'in kusur ve kastının davalı sigortalıya yükletilmesi hatalı olup, yersiz ödeme nedeniyle belirlenecek olan Kurum alacağının hesabında sigortalı yönünden 5510 sayılı Kanun'un 96/1- b kapsamına göre değerlendirme yapılması gerekirken, 5510 sayılı Kanun'un 96/1- a kapsamında yapılan değerlendirme hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcın istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.