YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7052 E.  ,  2024/7879 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/98 E., 2024/200 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; emekli olan davacının, 23.04.2017 - 26.09.2017 tarihleri arasında davalı işveren yanında aylık net 2.100,00 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesinin istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 06.03.2020 tarih ve 2018/318 - 2020/194 E.K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hizmet tespit davalarının kamu düzenine yönelik olduğundan re’sen incelemeye tabi olduğunu, yargılama ve araştırma usullerinin tazminat davalarından farklı olduğunu, çalışma olgusunun varlığının hiçbir kuşkuya yol açmayacak şekilde somut ve inandırıcı yazılı belgelerle ortaya konulması gerektiğini, bunun için davacıya ait varsa sicil dosyaları, işveren nezdindeki şahsi sicil dosyası, dönem bordroları, işe giriş bildirgeleri, aylık prim bildirgeleri, vizite kağıdı, çalıştığı işyerindeki ücret tediye bordroları, vergi kayıtları v.s. belgeler celp edilerek incelenmesi gerektiğini, tanık ifadelerine başvurulacak ise bu tanıkların davacı ile aynı işyerinde çalışan ve Kuruma intikal ettirilen 4 aylık prim bordrolarında adı görünen şahıslardan olmasına özen gösterilmesi gerektiğini, Kurumun herhangi bir kusur yada ihmalinin olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 03.12.2020 tarih ve 2020/1634 - 2020/2364 E.K. sayılı kararı ile ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden Kanun'a aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında, davacının, 15.04.1997 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığı, somut davada tespiti talep edilen dönemde, davacının sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkı bulunduğu, ancak davacının talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla; Mahkemece öncelikle davacının Kurumda bulunan tahsis dosyası celp edilerek dava ile ilgili talebi net bir şekilde açıklattırılmalı, isteminin, 506 sayılı Kanun'un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa, 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususunun aydınlatılması ve mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerektiği belirtilerek, karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 10.03.2023 tarih ve 2021/782 - 2023/144 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, 11.03.2022 tarihli duruşmada davacı vekilince "dava dilekçemizde müvekkilin emekli olduğunu, emekli maaşı alarak çalıştığını bildirmiştik, bu hali ile söylemimiz zımmen 63/B olarak değerlendirilmeliydi, bizim talebimiz Kanun'un 63/B maddesi kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabii çalışmanın tespitidir " şeklinde beyanda bulunulmuş, dinlenen tüm tanıklar ile dosya içerisinde mevcut veriler uyarınca, davacının davalı işveren tarafından işletilmekte olan otel işletmesinde mutfak bölümünde kahvaltı şefi aynı zamanda ise davacı tarafından dava dilekçesi ekinde ibraz edilen çalışma şiftleri uyarınca joker eleman olarak çalışmalarını sürdürdüğü, taraflar arasında işçi-işveren arasında olması gereken bağımlılık unsurunun var olduğu, tanıkların beyanlarının birbiriyle uyumlu olduğu, davacının davalı işveren nezdinde çalışmalarını yaptığı tarih aralığının 23.04.2017 -26.09.2017 tarihi olduğu, işbu tarihin ise görgüye dayalı sigortalı çalışması olan tanıklar ve bordro tanıkları tarafından doğrulandığı, davacının ücreti hususunda son olarak aylık net 2100,00-TL aldığına dair iddiada bulunduğu, ücret ve ekleri konusunda ispat külfetinin davacı işçiye ait olduğu, davacı tarafından iddia edilen bu ücret tutarının gelen ücret araştırma müzekkereleri uyarınca davacının görev tanımına çok uygun ve makul olduğu, hatta bildirilen emsal ücretlerin altında bir rakam olduğu ve tanık beyanlarının hep birlikte ele alınmasında, davacı tarafından bildirilen ücretin doğrulandığı ve ispat bulduğu anlaşılmakla, davacının ücretinin net 2100,00-TL ve bu tutarın brüte çevrilmesi suretiyle 2.803,36-TL olduğu kabul edilerek, davacının davasının kısmen kabulü ile davacının davalı ... Ürünleri Sanayi Turizm İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi adlı 1282380 sicil numaralı iş yerinde 23.04.2017 - 26.09.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak aylık 2.803,36 TL prime esas kazançla 506 sayılı kanunun 63/B maddesi kapsamında Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 19.09.2023 tarih ve 2023/9470 - 2023/8325 E.K. sayılı ilamı ile hizmet tespiti yönünden verilen kararın yerinde olduğu, sigorta primine esas kazanç tespiti yönünden ise emsal ücret araştırması esas alınarak karar tesisinin isabetsiz bulunduğu, yapılacak işin ücret yönünden yasal düzenlemeler doğrultusunda araştırma yapılmak suretiyle hüküm kurulması gerektiği belirtilerek, karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 01.03.2024 tarihli ve 2024/98 - 2024/200 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, davacının ücret konusundaki iddiasını ispatlayamadığından, asgari ücret ile çalıştığı kanaatine varılarak, davacının davasının kısmen kabulü ile davacının davalı ... Ürünleri Sanayi Turizm İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi adlı 1282380 sicil numaralı iş yerinde 23.04.2017 - 26.09.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak prime esas asgari ücret ile 506 sayılı kanunun 63/B maddesi kapsamında Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, çalışma olgusunun yöntemince ortaya konulmadığını, bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı işverene ait işyerinde 23.04.2017 – 26.09.2017 tarihleri arasında aylık net 2.100,00 TL ücretle çalıştığının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci ve 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

09.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.