YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/7009 E.  ,  2024/7209 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/142 E., 2024/74 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiş, direnme kararı davalı ... vekilince temyiz edilmekle; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından direnme kararı bozulmuştur.

Uyulan bozma kararı sonrası Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın davalı Kurum tarafından temyiz edilmesi üzerine; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı asıl dava dilekçesinde; Kurum kayıtlarında işe girişinin 01.06.1986 olarak görünmediğini ileri sürerek sigortalılık başlangıç tarihinin 01.06.1986 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... (SGK/Kurum) vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, dava konusu uyuşmazlıkla ilgili Kuruma başvuru yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve Kanun'a uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2019 tarihli ve 2017/96 Esas, 2019/367
Karar sayılı kararı ile 05.11.1969 doğum tarihli davacının sigorta başlangıcının 18 yaşını ikmal ettiği 05.11.1987 tarihi olarak esas alınması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının sigorta başlangıcı olarak 18 yaşını ikmal ettiği 05.11.1987 tarihinin esas alınması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 08.09.2020 tarihli ve 2019/2862 Esas, 2020/1013 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesi kararındaki gerekçeye benzer yönde tespit ve değerlendirmeler yapılarak davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 01.03.2021 tarihli, 2020/9888 Esas ve 2021/2416 Karar sayılı kararı ile "...Sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemli davada, 1 günlük çalışmanın geçtiği işyeri, işe giriş bildirgesinde belirtilen işyeri ve işveren hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenerek sonucuna göre infaza elverişli bir karar verilmelidir...." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2021 tarih ve 2021/126 E., 2021/219 K. kararı ile; defalarca müzekkere yazılarak araştırma ve inceleme yapıldığı gözetildiğinde davacının hizmetinin 142165 sicil numaralı dava dışı ... adına kayıtlı işyerinde geçtiğini ispat ettiği belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

C. Direnme Sonrası Hukuk Genel Kurulunca Verilen Bozma Kararı
Direnme kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulması üzerine , Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.02.2023 tarih ve 2022/10-793 E. 2023/40 K. sayılı kararı ile "... Mahkemece gerektiğinde tanıklara işe giriş bildirgesinde belirtilen işyeri unvanları, sicil numarası, adresler hatırlatılarak ve 42165 sicil numaralı ... unvanlı işyerinde 07.01.1986-31.10.1987 tarihleri arasında çalışma kaydı bulunan ...'nın babasına ait işyerinde davacıyla birlikte üç ay çalıştığını beyan ettiği de gözetilerek tanıklar ..., ... ve ...'ün davacının hangi işveren tarafından hangi işyerinde (mümkünse adres bildirmek suretiyle) hangi inşaatta ne kadar süreyle çalıştırıldığına dair ayrıntılı beyanları alınmalı, diğer taraftan Sosyal Güvenlik Kurumuna yazı yazılarak önceki müzekkerelerde ... sicil numaralı işyerine ilişkin bilgi ve belgeler istenilmesine rağmen Kurum tarafından ısrarla ... sicil numaralı işyerine ilişkin kayıtların gönderilme nedeni açıklığa kavuşturularak çelişki giderilmeli, işe giriş bildirgesi de eklenerek açıkça yazılmak suretiyle özellikle ... sicil numaralı Yenice Mah. Soğuksu Cad. No:12 Kızılcahamam Ankara adresli işyerinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve ayrıca işe giriş bildirgesinde yazılı olan her bir ticaret unvanı, adres ve işyeri sicil numarasına göre yapılacak inceleme sonucunda elde edilen tüm bilgi ve belgeler ile işyeri sicil dosyalarının gönderilmesi istenilmeli, ardından davacının bir günlük çalışmasının geçtiğini iddia ettiği işyeri, işe giriş bildirgesinde belirtilen işyeri ve işveren kuşkuya yer verilmeyecek şekilde belirlendikten sonra sonucuna göre infaza elverişli bir karar verilmelidir..."şeklindeki gerekçelerle kararın bozulmasına dair karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozma Sonrası Verilen Üçüncü Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarı tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne Davacı ...'nın dava dışı 0142165.006 sicil sayılı ... unvanlı işyerinde 01.06.1986 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdine tabi asgari ücretle çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/g maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 05.11.1987 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmasının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir .

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bozma kararı sonrası verilen kararar karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, davanın reddine karar verilmesi yerine kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek bildirilen ve re’sen tespit edilecek nedenlerle direnme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun (5510 sayılı Kanun/ Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu) geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrası, Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun/Sosyal Sigortalar Kanunu) 79 uncu maddesinin onuncu fıkrası ve 108 inci maddesi.

2. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı, 2.9.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir."

3. Mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesinin onuncu fıkrası şöyledir:
"Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır."

4. Mülga Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 108 inci maddesi şöyledir:
"Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihtir.

Tahsis işlerinde nazara alınan sigortalılık süreleri, bu sürenin başlangıç tarihi ile sigortalının tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih, tahsis için istekte bulunmuş olmayan sigortalılar için de ölüm tarihi arasında geçen süredir".

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.