YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6877 E.  ,  2024/8081 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/50 E., 2024/790 K
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/579 E., 2021/193 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin davalıya ait çiftlikte 30.06.2003-01.05.2016 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili, davacının İş Kanunu kapsamında sözlü ya da yazılı bir iş akdinin bulunmadığını, ev almak maksadıyla bankadan kredi çekebilmek için müvekkilinin yanında sigortalı çalışmak istediğini bildirdiğini, müvekkilinin ihtiyacı olmamasına rağmen iyi niyet ile davacıyı işe aldığını, 12.05.2016 tarihinden itibaren müvekkilinin yanında çalışmaya başladığını, bu tarihten önce davacının eşi ... ile birlikte çiftlikte bulunan müştemilatta kalmaya başladığını, çiftlikte bulunan hayvanların bakım işleriyle ilgili davacının eşinin işe alındığını, çiftliğin kapasitesi itibariyle günlük işlerin bir kişi tarafından yapılmasının yeterli olduğunu, ikinci bir kişiye ihtiyaç olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalıya ait işyerinin 18.04.2014 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, kapsam öncesi bir dönem için çalışma iddiasının mümkün olmadığını, davalı işyerinden bildirimlerin 02.05.2016 tarihinden itibaren başladığını, davaya konu dönem bakımından bir çalışma bildiriminin bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile her ne kadar davalıya ait şirket işyerinin 18.04.2014 tarihinde Kanun kapsamına alındığı ve bu faaliyetten dolayı vergi kaydı bulunduğuna ilişkin bir delile rastlanmamış ise de; davalının eşi olan ... ...'in beyanından anlaşılacağı üzere davalının 20 yıldır çiftlik işiyle uğraştığı, çiftliğin bulunduğu davalıya ait tarlanın 18.10.1990 tarihinde tapuya tescil edildiği ve ... 208 parselde bulunduğu, ... İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından davalıya ait hayvan varlık listesi ve işletme tescil belgesi celp edildiği işletme sahibinin davalı ... olduğu, hayvan işletmesine ilişkin işletme adresinin Hacı Veli Bağarası Mah 208/Parsel ... adresi olduğunun belirtildiği, davalı tarafça hak düşürücü süre itirazında bulunulmuşsa da; davacının 14.08.2017 tarihinde işten ayrıldığı dikkate alındığında 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde davanın açıldığı, çiftlikte çok sayıda küçükbaş - büyükbaş hayvanın bulunduğu, hayvanların yemleri, çiftliğin genel bakımı, alışverişi, hayvanların temizliği, bakımı, süt sağımı, yeni doğanların emzirilmesi işlemlerinin davacının eşi Abdullah tarafından tek başına yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varıldığı, ...'ün tapu kayıtlarının getirtildiği, davalının parseliyle bu tanığın parselinin aynı mevkiide bulundukları ve komşu taşınmaz vasfı taşıdığı anlaşılmış, bu tanığın 2003 Ekim ayında araziyi satın aldığında, davacı ve eşinin orada çalıştıklarını, çiftlikte 60-70 kadar büyükbaş hayvan bulunduğu şeklindeki beyanı ile veteriner hekim bilirkişinin literatürde 30 büyükbaş havyan başına bir işçi gerekeceği, bu nedenle işletmenin tek işçi ile faaliyetini sürdürmesinin mümkün olmadığı şeklindeki raporu da dikkate alınarak, ayrıca davalının 2003 yılından beri büyükbaş hayvan yetiştiriciliği de yaptığı da anlaşılmakla, davacının çiftlikte çalışan eşine yardımdan ziyade çiftlikteki hayvanların sağım, buzağıların doğumu ve yeni doğanların emzirilmesi, süt verilmesi, hayvanların bakım, temizlik gibi işlerinde bir fiil çalıştığı, dolayısıyla çalışmasının sigortalı niteliğinde çalışma olduğu ve asgari ücretle çalıştığı sonucuna varılmış ve 30.06.2003 tarihinden 01.05.2016 tarihine kadar 4622 gün çalışıp bu sürenin Kuruma bildirilmediği gerekçesine dayalı olarak davanın kabulüne,... TC kimlik ve ... SS no.lu davacı ...' ın davalı ...'e ait ... sicil numaralı işyerinde 30.06.2003-01.05.2006 tarihleri arasında asgari ücret ile 4622 gün çalıştığı, bu çalışılan sürenin kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verildiği, 17.11.2021 tarihli tashih şerhi ile "Mahkememizin 2017/579 Esas, 2021/193 Karar sayılı kararının hükmün "1" nolu bendinde, sehven ".... İşyerinde 30.06.2003-01.05.2006 tarihleri arasında" yazılmış ise de; ".... İşyerinde 30.06.2003-01.05.2016" olduğu" şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.İstinaf yoluna başvuran davalı vekili, İlk Derece Mahkemesi tarafından usulüne uygun şekilde keşif yapılmadığını, bir kısım iddialarının ispatının ancak keşif ile mümkün olduğunu, iş sözleşmesinin unsurlarının oluşup oluşmadığının irdelenmediğini, tanık beyanlarında müvekkili lehine olan hususların dikkate alınmadığını, müvekkilinin asıl ve tek işçisi olan ...'ın müvekkilinin işini aksatarak kendi namına iş yapıp yapmadığı, iş saatlerinde kahvehane vb. yerlerde bulunup kendi işlerini müvekkilinin bilgi, ... ve talimatı dışında kendi işine devredip devretmediği hususlarının araştırılmadığını, davacının iddiasının ispatlanamadığını, son celsenin karar duruşması olduğu belirtilmeksizin mesleki mazeretlerinin reddiyle yokluklarında karar verilmesinin savunma haklarının ihlali niteliğinde olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf yoluna başvuran fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme sonucu alındığını, çalışma olgusunun sadece hayvan sayılarına veya yapılan işin varlığına bakılarak belirlenmesinin olağan olmadığını, 12.04.2021 tarihli bilirkişi raporuna bakıldığında sığır sayılarının da yıl yıl değiştiğinin görüleceğini, bilirkişi raporunda yapılan tespitin hiçbir hukuki geçerliliğinin bulunmadığını beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan incelemede; dava dosyasındaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere, vakıa ve hukuki değerlendirme ile özellikle, davalıya ait işyerinde hayvan varlığını gösteren resmi kayıtlar ve bu resmi kayıtlara dayalı olarak düzenlenen bilirkişi raporu ile dinlenen tanıklardan özellikle komşu tanık ... beyanı ile veteriner hekim bilirkişinin literatürde 30 büyükbaş havyan başına bir işçi gerekeceği, bu nedenle işletmenin tek işçi ile faaliyetini sürdürmesinin mümkün olmayacağı şeklinde düzenlenen raporu ile davalının 2003 yılından beri büyükbaş hayvan yetiştiriciliği de yaptığı da anlaşılmakla, davacının çiftlikte çalışan eşine yardımdan ziyade çiftlikteki hayvanların sağımı, buzağıların doğumu ve yeni doğanların emzirilmesi, süt verilmesi, hayvanların bakım, temizlik gibi işlerinde hizmet akdine dayalı olarak ve asgari ücretle 30.06.2003 tarihinden 01.05.2016 tarihine kadar 4622 gün çalıştığı ancak bu sürenin Kuruma bildirilmediğini tespit eden Mahkeme kararın yerinde olup aleyhe işyeri kayıtları sunulmadığı gözetildiğinde; delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, davanın kabulüne dair verilen kararın yerinde olduğunun belirgin olduğu, davalı vekilinin 27.07.2021 havale tarihli dilekçe ile davaya ve bilirkişi raporuna karşı beyanlarını ve itirazlarını sunduğu, savunma hakkının kısıtlandığına dair bir iddiada bulunmadığı, 19.10.2021 tarihli karar duruşmasının saati 12:30 olduğu halde duruşma saati gelmeden saat 12:23'te mazeret dilekçesi verildiği gözetildiğinde, savunma hakkının ihlal edildiğine dair bir bulguya rastlanmadığı, ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.