YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/677 E.  ,  2024/3734 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1196 E., 2023/2576 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/92 E., 2022/82 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali, tespit ve aylık bağlanması talebine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ilk defa 2014 yılında Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-c maddesi kapsamında görev yapmaya başladığı, Sivas Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığı tarafından sorumluluk alanında bulunan kayak merkezinde güvenlik ve asayiş hizmetlerinin sağlanması, aynı zamanda kayak eğitimi almasının planlandığı, sorumluluk bölgesinde bulunan Sivas ili Yıldız Dağı Kayak Merkezi'nde güvenlik ve asayişin sağlanması maksadıyla icra edilen görev sırasında 08.03.2017 tarihinde saat 15 sırasında düşerek sol bacağından yaralandığı, tedavi sonucunda İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğinin 01.10.2019 tarih ve 8090 numaralı raporu ile “Durumu 61 inci maddenin (B) diliminin (4) numaralı fikrasına uyar, sınıfı veya branşı görevini yapamaz. Jandarma Genel Komutanlığı (1) ve (2) numaralı sınıflandırma çizelgesindeki (*) işaretli sınıflardan birinde yeniden sınıflandırılması uygundur.” Kararı verildiği, görevinin sebep ve tesiri ile oluşan yaralanma nedeniyle malul duruma düştüğü, maluliyetin görev esnasında ve görevin sebep ve tesiri ile meydana geldiği, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanunu'nun 1 inci maddesinde “görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hale gelmeleri halinde ödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın, bu yüzden yaralanmaları halinde ödenecek nakdi tazminatın esas yöntemlerinin ” düzenlendiği, kanun ve yönetmelik ile güven ve asayişin yerine getirilmesi işlemlerinde görevli personelin karşılaşacağı muhtemel risk ve tehlikelere karşı korunmasının amaçlandığı, görev mesaj emrinin 6 ncı maddesinde, intikal güzergahında ve eğitim alanında gerekli emniyet tedbirlerinin il merkez jandarma komutanlığı ve jandarma asayiş komando bölük komutanlığınca koordineli alınacağının belirtildiği, asayiş komando bölük komutanlığı personeli olarak intikal güzergahında ve eğitim alanında aldığı eğitim yanında, aynı zamanda gerekli emniyet ve asayiş tedbirlerinden de görevlendirildiği, bu görevin icra edildiği, söz konusu yaralanmanın görevin icrasi esnasında meydana geldiği, jandarma asayiş komando personeli olarak görev yaptığı yerde Kurumu tarafından kendisine kayak eğitimi verildiği sırada, aynı zamanda o bölgede de güvenlik ve asayiş hizmetleri kapsamında görevli olduğu, bu görev kapsamında çaba sarf ederken malul duruma düştüğünden şüphe bulunmadığı, bu kapsamda 2330 sayılı Kanun uyarınca yaralanıp sakat kaldığı belirtilerek; “2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereğince vazife malulü kararı verilerek, maluliyetine uygun dereceden vazife malullüğü maaşı bağlanması ve diğer yasal ödemelerin yapılması talebinin reddi işleminin iptaline, maaş ve ödemelere hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının vazife malulü aylığı bağlanması talebinin 07.03.2020 tarihli yazı ile reddedildiği, yaralanmasına ilişkin olayın, maddede tanımlandığı üzere, iç güvenlik ve asayişin korunması veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki konularında, trafik ve yol güvenliği ile veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olduğu esnada ve bu görevlerin sebep ve tesiri sonucunda gerçekleşmediğinden, 5510 sayılı Kanun kapsamına giren ilgilinin vazife malullüğü 2330 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi ve bu kanun uyarınca sağlanan haklardan yararlandırılması hususunda mevcut yasal düzenlemeler esas alınarak yapılmış olan işlemde bir yanlışlık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından Sivas İl Jandarma Komutanlığı tarafından aralarında Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığının da bulunduğu birimlere gönderilen Kayak Eğitimi konulu Mesaj Formunda; Sivas Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığı emrinde görevli tüm rütbeli personele Yıldız Dağı Kayak Tesislerinde 06 Mart 2017 tarihinden itibaren 40 kişilik gruplar halinde 3'er günlük iki dönem halinde kayak eğitimi verileceği; intikal güzergahında ve eğitim alanında gerekli emniyet tedbirlerinin İl Merkez Jandarma Komutanlığı ve Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığınca koordineli olarak alınacağının bildirildiği, davacı 08.03.2017 tarihinde Sivas ili Yıldız Dağı Kayak Merkezinde yapılan dengesini kaybetmesi üzerine düşerek sol bacağının çapraz bağlarının kopması sonucu yaralanması şeklinde gerçekleşen görev emri içeriğinden davacının eğitim faaliyeti yanında aynı zamanda asayiş ve güvenliğin sağlanması hususunda da görevlendirildiği, davacının nakdi tazminat ödenmesi isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır..." gerekçesi ile "Davanın kabulü ile davacının vazife malullüğünün 2330 sayılı Kanun kapsamında olduğunun tespitine, özlük ve parasal haklarının müracaat tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine, aksine Kurum işlemlerinin iptaline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekilinin istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek, kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosya kapsamından davacının Sivas Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığı'nda jandarma astsubay olarak görev yaparken 08.03.2017 tarihinde Sivas ili, Yıldız Dağı Kayak Merkezi'nde kayak eğitimi sırasında düşerek yaralandığı, eğitim alanında eğitim yanında güvenlik ve asayişin sağlanması amacı ile de görevlendirildiği, davalı idarenin 21.02.2021 tarihli kararı ile davacının 5510 sayılı Kanun'un 47 nci maddesinin birinci fıkrasına göre vazife malulü olduğuna karar verildiği, davacının 20.02.2020 dilekçe ile Kuruma müracaat ederek hakkında 2330 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasını talep ettiği, davalı Kurumun talebi reddettiği anlaşılmaktadır.

...Somut olayda, davacının iç güvenlik ve asayişin korunması kapsamında görevli olduğu sırada yaralandığından davacının 2330 sayılı Kanun hükümlerinden faydalandırılması gerektiği, Kurum işleminin bu yönü ile hatalı olduğundan mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tespit ve vazife malullüğü aylığı bağlanmasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1)5510 sayılı Kanun'un "Vazife Malûllüğü" başlıklı 47 nci maddesinde; "bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya Kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir" tanımının yapıldığı, aynı hükmün 4'üncü fıkrasında ise "süresi içerisinde bildirimde bulunulan vazife malûllüğü aylıkları, sigortalının ölüm ya da malûliyeti sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. Ancak, harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren Kanunlara göre veya 5434 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesine göre vazife malulü olduğuna karar verilenlerden, sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenlere ise görevden ayrılmalarına ve başkaca bir müracaata gerek kalmaksızın sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanacağı" hükmü yer almaktadır.

2) 2330 sayılı Kanun'un "Amaç" başlıklı 1 inci maddesinde; "Bu Kanun'un amacı; barışta güven ve asayişi korumak, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle, trafik ve yol güvenliğini veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olanların; ... bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hâle gelmeleri hâlinde ödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın ve bu yüzden yaralanmaları hâlinde ödenecek nakdi tazminatın esas ve yöntemlerinin düzenlenmesidir." hükmü;

Anılan Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2 nci maddesinde ise "Bu Kanun;
a) İç güvenlik ve asayişin korunması veya kaçakçılığın men, takip ve tahkiki veya trafik ve yol güvenliğini sağlamak konularında görevlendirilen:

1. (Değişik: 7/6/1990 - 3658/1 md.) Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelini, ... kapsar." hükmü yer almaktadır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, davacının, 08.03.2017 tarihinde Sivas ili Yıldız Dağı Kayak Merkezinde yapılan eğitim çalışmaları sırasında dengesini kaybetmesi üzerine düşerek sol bacağının çapraz bağlarının kopması sonucu yaralanması neticesinde 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlanması istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, Sivas İl Jandarma Komutanlığı tarafından aralarında Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığının da bulunduğu birimlere gönderilen Kayak Eğitimi konulu Mesaj Formunda; Sivas Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığı emrinde görevli tüm rütbeli personele Yıldız Dağı Kayak Tesislerinde 06 Mart 2017 tarihinden itibaren 40 kişilik gruplar halinde 3'er günlük iki dönem halinde kayak eğitimi verileceği; intikal güzergahında ve eğitim alanında gerekli emniyet tedbirlerinin İl Merkez Jandarma Komutanlığı ve Jandarma Asayiş Komando Bölük Komutanlığınca koordineli olarak alınacağının bildirildiği, davacının da eğitim çalışmaları sırasında dengesini kaybetmesi üzerine düşerek sol bacağının çapraz bağlarının kopması sonucu yaralandığı, SGK Başkanlığı Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığı'nın Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen 17.01.2020 tarih ve 402 sayılı kararda davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un 47 nci maddesinin birinci fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasına karar verildiği ancak 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü bağlanmasına dair talebin reddedilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmakla; davacının yaralanmasına konu eylemin 2330 sayılı Kanun'un 1 inci maddesinde sayılan durumlardan hiçbirine girmediği, karar gerekçesinde belirtildiği yaralanmanın görev dönüşü silah bakım faaliyeti sırasında gerçekleşmesinin de söz konusu olmadığı dikkate alınmaksızın hatalı değerlendirme ile karar verilmesi isabetsiz olup davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.