YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/667 E.  ,  2024/1814 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1831 E., 2023/1777 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/187 E., 2021/8 K.

Taraflar arasındaki teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim tevkifatına istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1980'li yıllarda tarımla uğraşmaya başladığını, 1988 yılından itibaren yurt dışında çalışmaya başlamış ise de yaz aylarında geri dönerek tarımsal faaliyete devam ettiğini, davacının 30.09.1994 tarihinde sattığı ürünlerden yapılan tevkifatlara istinaden Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti için Kuruma başvurduğunu, Kurum tarafından tevkifat dönemleri ile davacının yurt dışında çalıştığı dönemlerin çakıştığı gerekçesi ile talebin reddedildiğini belirterek yapılan tevkifat nedeniyle davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile 6552 sayılı Kanun'dan faydalandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava açmadan önce Kuruma başvuru yapması gerektiğini aksi takdirde davanın reddedilmesi gerektiğini, bu davanın kamu düzenine ilişkin olduğunu ve tespitinin yazılı belge ile yapılması gerektiğini, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacı adına satılan ürünlerden ... Un fabrikası A.Ş. tarafından 29.09.1994 tarihinde prim kesintisi yapıldığı, davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tescili için 21.06.2016 tarihinde Kuruma yapmış olduğu başvurunun, yurt dışı hizmetleri ile tevkifat dönemleri çakıştığından bahisle reddine karar verildiği, davacıya ait yurda giriş çıkış kayıtlarının incelemesinde, davacının 03.06.1994 tarihinde yurda giriş 21.10.1994 tarihinde yurt dışına çıkış yaptığı, 3201 sayılı Kanun kapsamında davacının 01.01.1989-31.12.1989, 01.01.1992-29.11.1993 ve 01.01.1997-31.12.2005 tarihleri arası dönem için 4288 gün süreyi borçlandırıldığı, 30.11.1993-31.12.1996 tarihleri arası dönemde davacının yurt dışı borçlandırılmasına yönelik Kurum tarafından yapılan bir işlemin ya da alınmış bir kararın bulunmadığı, tanık beyanlarında davacının kardeşleri Hanefi ve Nofel gibi yurt dışında yaşadığı, yaz dönemine doğru Mart ayı sonrasında köye geldiği, babasının yaşlı olması sebebi ile ekip biçemediği tarlaları kardeşleri ile birlikte ekip biçtiği, harman sonrası Ekim ayına kadar ülkede kaldıkları, mahsullerin ekseriyetle köylüler tarafından ofis ya da ticaret borsasına satıldığı ifade edildiği, davacının babası ... adına Sarıkaya Mahallesinde 4 adet takriben 270 bin m² yüz ölçümünde taşınmazın bulunduğu, kolluk araştırmasında davacının yurt dışında ikamet ettiği, yaz döneminde ülkeye geldiği, babasından kalma yaklaşık 300 dekar tarlanın bulunduğu, ortaklık ya da icar sureti ile zirai faaliyette bulunmadığı, taşınmazlarda buğday ve arpa ekimi yapıldığı, mahsullerin tüccarlara satıldığı, hayvan besiciliğinin olmadığı ve kooperatif kaydının bulunmadığı tespiti yapılmış, yapılan tespitin tanık anlatımları ve gelen müzekkere cevapları ile kısmen örtüştüğü, baba ...'in 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının bulunmadığı, bu hususta ayrıca Bağ-Kur İl Müdürlüğü kayıtlarına 04.01.1991 tarihinde intikal eden beyan dilekçesinin bulunduğu, 27.09.1994 tarihli tevkifata istinaden 30.09.1994 tarihinde davacının kardeşi ... adına Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tescil edildiği, davacının Ziraat Oda kaydının bulunmadığı, davacının yurt dışından ülkeye döndüğü zamanlar babasına ait taşınmazlarda kardeşleri ile birlikte zirai faaliyette bulunduğu ve sonrasında yurt dışına çıkış yaptığı kanaatiyle davanın kabulü ile davacının 29.09.1994 tarihli tevkifata istinaden takip eden ay başı 01.10.1994 tarihinden yurt dışına çıkış yaptığı 21.10.1994 tarihleri arası dönemde 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının 30.09.1994 tarihinde buğday müstahsil makbuzuna istinaden 01.10.1994-31.12.1994 tarihleri arasında 4/b Bağ-Kur hizmeti talep ettiği, 1994 yılında Danimarka vatandaşı olarak 360 gün çalışmasının belirlendiği ve 09.11.1993-06.04.1995 tarihleri arasında Türk vatandaşlığından çıktığı için tevkifata istinaden hizmet talebinin reddedildiği ve bu durumun kendisine Kurumca bildirildiği, dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarının çelişkili olduğu, davacının davasını somut delillerle, şüpheye yer vermeyecek şekilde ispat edemediği gerekçeleriyle, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sattığı ürünlerden ... Un Fabrikası A.Ş. tarafından 29.09.1994 tarihinde prim kesintisi yapıldığı, davacının 21.06.2016 tarihli Bağ-Kur tescilinin yapılmasına ilişkin talebinin, Kurumun 01.08.2016 tarihli yazısı ile yurt dışı hizmetlerin tevkifat dönemleri ile çakıştığı gerekçesiyle reddedildiği, davacının 03.06.1994 tarihinde yurda giriş yaptığı, 21.10.1994 tarihinde yurt dışına çıktığı, 3201 sayılı Kanun kapsamında davacının 01.01.1989-31.12.1989, 01.01.1992-29.11.1993 ve 01.01.1997- 31.12.2005 tarihleri arası 4288 gün yurt dışında çalıştığı sürenin borçlandırıldığı, 30.11.1993-31.12.1996 tarihleri arası dönem için Kurum tarafından davacının yurt dışı borçlandırılmasına yönelik bir işlemin ya da alınmış kararın bulunmadığı, toplanan delillere göre davacının yurt dışından ülkeye döndüğü zamanlar babasına ait taşınmazlarda kardeşleri ile birlikte zirai faaliyette bulunduğu ve sonrasında yurt dışına çıkış yaptığı, davacıya borçlandırılan süreler ile tevkifatın yapıldığı dönemlerin çakışmadığı, bu nedenle 29.09.1994 tarihli tevkifata istinaden takip eden ay başı olan 01.10.1994 tarihinden, yurt dışına çıkış yaptığı 21.10.1994 tarihine kadar 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiği, sonuç olarak Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle karar hakkında temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının devam eden tarımsal faaliyet ile teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 7, 9, 10, 36 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.