YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6651 E.  ,  2024/6384 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1989 E., 2024/176 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/390 E., 2022/130 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 15.10.1970 tarihinde işe ilk giriş sigorta bildirgesi tanzim edilerek 24.10.1970 tarihinde SSK İstanbul Sigorta Müdürlüğüne verildiğini, ancak bu bildirge verildikten sonra her nasılsa müvekkiline dair bordroların kurum kayıtlarına geçmediğini, yani verilen bu döneme ait bordrolarda müvekkilinin adının yer almadığını, müvekkilinin İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne dilekçe vererek hizmetlerinin tarafına bildirilmesini talep ettiğini, 27.12.2007 tarihli yazıda 15.10.1970 ilk işe giriş bildirgesi olduğu ancak prim gün sayısının olmadığı cevabının verildiğini, müvekkili söz konusu işyerinde görev yapmasına rağmen ve bu dönem karşılığındaki hizmetine karşılık sigortalı olması gerekmekte iken kayıtlarda bu dönemin yer almıyor olmasının hak kaybına ve mağduriyete neden olduğunu belirterek, müvekkili davacının 15.10.1970 tarihinde işe ilk giriş bildirgesinin verildiği tarihten itibaren 1 gün çalışmasının kabulünü, gün sayısı olarak sigortalı hizmetlerinden sayılmasını ve bu hizmetlerin diğer hizmetleri ile birleştirilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince,yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından; davacının davasını somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlayalamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde, Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, Mahkemece verilen kararın açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosyadaki bilgi ve belgelerden, 06.07.1955 doğumlu olan davacının 15.10.1970 tarihini sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep ettiği, davacı adına 15.10.1970 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, bordro tanıklarının bulunmadığı, davacı tarafından gösterilen tanıkların beyanlarında davacının çalıştığını belirttikleri, SGK'dan gelen kayıtlarda davacı adına verilen işe giriş bildirgesinde belirtilen iş yerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Somut olayda, bordro tanığı bulunmadığı için dinlenilememiştir. Öte yandan SGK'dan gelen kayıtlarda davacı adına verilen bildirge ile ilgili iş yerinin bulunmadığı belirtilmiş olup, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı.." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.10.1970 tarihinde (1) gü süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 9, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... Koll.Şti. ünvanlı işverenin 646932 sicil no.lu iş yerinden "Kılıçlı mevkii Füze Taburu-İstanbul" adresli işyerinden 15.10.1970 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, 06.07.1955 doğumlu davacının bu tarihte 15 yaşında olduğu yukarıda anılan adreste ... Koll.Şti. adına kayıtlı, tescil edilmiş bir işyerinin olmadığını bildirdiği, ancak Kurum tarafından işyeri sicil numarası olan 646932 sicil no. üzerinden bir araştırma yapılmadığı, işeyeri bilgisi olmadığından işyeri tescil bilgileri ve dönem bordosunun olup olmadığının da bildirilemediği, biri davacının amcası diğeri ise Beykoz'da askeriyede çalıştığını beyan eden ancak sigortalılık bilgileri olmayan tanık beyanlarına dayalı şekilde eksik araştırmaya dayalı yazılı şekilde hüküm kurulduğu analaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, öncelikle Kurumdan 646932 sicil no.lu iş yerinin kimin adına kayıtlı olduğu araştırılmalı, işyeri tescil bilgileri ile varsa dönem bordroları istenmeli, bordroya kayıtlı olan kişilerin tanık sıfatıyla beyanlarına başvurulmalı, işverenin vergi mükellefiyet kayıtları getirtilerek faaliyeti belirlenmeli, davacının da beyanı alınarak dava konusu dönemde hangi işveren nezdinde, hangi işte, kimlerle çalıştığı sorulmalı, davacının çalışmasının geçtiği işyerine komşu işyeri ve çalışmalara kayda geçen kişiler emniyet, SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyerine de ulaşılamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.