YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6585 E.  ,  2024/6386 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1812 E., 2023/2783 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/241 E., 2022/138 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 1990 yılında dava dışı ... Teset Limited Şirketine ait işyerinde yaklaşık 1 yıl boyunca çalıştığını, 1993 yılında Suudi Arabistan'a işçi olarak çalışmaya gittiğini, 1990 yılında giriş yaptığı işi ile yurt dışında çalıştığı işi sigortalı olarak borçlanarak hizmet birleştirmesi yapmak ve sigorta işçisi olarak SGK'dan emekli olmak için SGK'ya başvuruda bulunduğunu, 1990 yılında işe giriş bildirgesi Kuruma bildirilmiş ise de primlerinin ödenmediği, hizmet birleştirmesi yapılabilmesi için 1 günlük işe girişini tespit ettirmesi gerektiği şifahi olarak öğrendiğini, işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının sigortalının en azından bir günlük çalıştığının karinesi olduğunu belirterek, davacının 0600020983131 sigorta numarası ile sigortalılık başlangıcının 11.11.1990 olduğunun, bu tarihin 1 günlük hizmet olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, yapılan işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının, ... İnş. San. Tic. A.Ş ünvanlı ve 204456 sicil numarasıyla işlem gören işyerinde 11.11.1990 tarihinde 1 gün süreyle hizmet aktiyle çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile sadece davacının beyanlarının doğruluğu varsayılarak hüküm kurulduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda, davacı adına 11.11.1990 tarihinde dava dışı ... İnş. A.Ş. tarafından işe giriş bildirgesi verildiği, davacının sigorta sicil numarasının 1990 yılı Ankara serilerinden olduğu, işe giriş bildirgesindeki sigortalı imzasının davacının eli ürünü olduğu kanaatine varıldığı anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, dinlenen bordro tanığı beyanı dikkate alındığında davacının hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu,dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
...." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 11.11.1990 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 9, 79,108 inci maddeleri hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... İnş. San. Tic. A.Ş. ünvanlı işverenin 204456 sicil no.lu İller Bankası Macunköy 116 daire lojmanı inşaatı-Ankara adresli işyerinden, davacı adına 11.11.1990 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, 204456 sicil no.lu işyerinin 1990/3. dönem bordrosunun dosyaya celbedildiği,anılan bordroda 49 kişinin bildiriminin yapıldığı bu kapsamda bordrolu çalışan olarak sadece ...'ın dinlendiği, bu tanığın 1990/3. dönemdeki bildirimi, 10.10.1990 çıkış olmak üzere 30 gün olduğu,bu tarihin ise davacının işe giriş bildirgesindeki işe başlayış tarihi olan 11.11.1990 tarihinden önceki tarihe denk geldiği böylelikle davacının işe giriş tarihine denk gelecek şekilde bildirimi yapılan başkaca bordro tanığının da dinlenerek davacının dava ile talep ettiği tarihteki çalışma olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi gerekirken Mahkemece yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar verildiği anlaşılmıştır.

3.Buna göre Mahkemece, 204456 sicil sayılı işyerinin 1990/3. döneminde bildirilen sigortalılardan davacının çalışma iddiasında bulunduğu dönemi içerecek şekilde bildirimi yapılan bordro tanıkları dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.
4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.