YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6576 E.  ,  2024/6383 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2047 E., 2024/193 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 33. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/74 E., 2022/158 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 20.06.1985 tarihinde ... Yalıtım İzolasyon Kollektif şirketinde çalışmaya başladığını, işyerinde çaycılık ve temizlik işlerini yaptığını ve çalışmaya başladıktan 1,5 ay sonra işyerinden ayrıldığını, davacının çalışması esnasında işveren tarafından sigortasının yapıldığı ve primlerinin ödendiğinin ifade edildiğini, davacının emekli işlemleri için Kuruma başvurduğunda primlerinin 27.08.1991 tarihinden itibaren yattığını öğrendiğini, davacının şirkette işe başlama tarihi olan 20.06.1985 esas alındığında emeklilik süresinin dolmuş olacağını beyanla davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 20.06.1985 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Mahkemece resen gerçek çalışmanın varlığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının, sigorta başlangıç tarihinin 20.06.1985 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini, Kurumca yapılan işlemlerde mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelere göre, 13.03.1967 doğumlu davacının dava dışı ... Yalıtım İzolasyon Koll. Şti.'e ait 2.4003.82777.04.02 numaralı işyerinden 20.06.1985 tarihinde işe başladığına dair işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, davacının sigorta sicil numarasının 1985 yılı serilerinden olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davacının işe giriş bildirgesi verildiği tarihte dava dışı iş yerinde fiilen çalıştığı anlaşıldığından bu tarihin sigorta başlangıcı olarak tespitine yönelik Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 20.06.1985 tarihinin sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 9, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı "... Yalıtım ve İzolasyon Koll.Şti." ünvanlı işverenin Nilifer sokak ... Han No:3/305 Ulus-Ankara adresli 82777 sicil no.lu iş yerinden 20.06.1985 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyeri tescil bilgilerinin dosyaya gelmediği, davacı asilin Mahkemece alınan beyanında üniversite öğrencisi iken yaz tatilinde ... Koll.Şti. Sahibi ... ...'ın Ankara Ulus'da bulunan ... işhanındaki bürosunda getir götür işlerini yaptığını, şirketin çatı izolasyon işlerininm yapıldığını, inşaat alanlarına hiç gitmediğini, bu işlerde çalışan işçileri tanımadığını, sadece ofiste çalıştığını beyan ettiği, öte yandan işyerinden 1985/2 nci dönemden bordro verilmediği, 1 inci dönem bordrosunda 8 kişinin bildirildiği, komşu iş yeri araştırması yapılmadan işverenin oğlu ...'nun davacının işyerinde çalışmış olabileceği yönündeki beyanını değerlendirerek yazılı şekilde eksik araştırmaya dayalı yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, 82777 sicil no.lu işyeri tescil bilgileri istenmeli, davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen işveren adresinde dava konusu dönemde komşu işyeri ve çalışmaları kayda geçen komşu işyeri çalışanları emniyet, SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyeri bulunamaması halinde davacının da beyanı alınarak davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek çalışma kayıtları da getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacı hakkında sigorta başlangıcının tespiti hükmünün yanında aynı tarihte belirlenecek işveren ve sicil no.lu iş yerinde 1 gün çalıştığının tespitine şeklinde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.