YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/654 E.  ,  2024/1662 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye M ahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/625 E., 2023/1692 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/363 E., 2020/490 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.05.1987 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 26.10.2020 tarihli ve 2018/363 E. 2020/490
Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1987 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne, davacının dava dışı 45.933,55 işyeri sicil no'lu .... işyerinde 01.05.1987 tarihinde günün asgari ücreti ile 1 gün süre ile çalıştığının ancak sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 10.09.1987 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 10.01.2022 tarihli ve 2021/8302 Esas 20228/39 K. sayılı ilamı ile Mahkemece öncelikle davacı asil celp edilerek çalışma şekli, işvereni, kimlerle birlikte çalıştığı, çalıştığı tarihte fabrikanın hangi ünitesinin inşaatının yapıldığı sorulması gerektiği, fabrika inşaatını yaptıran kişiler veya bunların işveren temsilcilerinden çalışmasını bilebilecek durumda olanlar varsa bu kişiler de tespit edilmesi ve davacının birlikte çalıştığını beyan ettiği kişiler dinlenmesi ile aynı işyerinde çalıştığını beyan eden tanık ...’ün, aynı işverenden kuruma verilen işe giriş bildirgesi olup olmadığının sorularak beyanlarının doğruluğunun denetlenmesi gerektiği, işe giriş bildirgesinde yazılı olan sigorta sicil numarasının sonrasında davacı tarafından neden kullanılmadığının da kurumdan sorulmak suretiyle çalışma olgusu her türlü şüpheden uzak somut bir şekilde belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacı asilin beyanına başvurulmuş, beyanında özetle; işe giriş bildirgesindeki iş yerinin Havza'daki küçük sanayi sitesinde olduğunu, kalıp bölümünde inşaat ustası olarak çalıştığını, işvereni tanımadığını, kendisini oraya ağabeyi ....çalışmaya götürdüğünü, ağabesinin orada taşeronluk yaptığını, yani işçi temin ettiğini, ağabeyinin kimden ücret aldığını bilmediğini, kendisi ile birlikte çalışan olarak ..., ..., ..., hatırladığını ve bir de Muhammed Kazancı diye birisinin olduğunu beyan etmiştir.

....'ya ilişkin yapılan araştırmada kimlik bilgilerinin ulaşılamadığından dinlenilememiştir.

Davacının isimlerini bildirdiği ... ve ...'ün ifadelerine başvurulmuş, talimat yolu ile ifadesi alınan ... ise davacı ile birlikte 1986-1987 tarihleri arasında 4 ay Samsun Havza İlçesindeki Küçük Sanayi Sitesinde birlikte çalıştıkları yönünde beyanda bulunmak suretiyle fiili çalışmayı doğrulamıştır. ..." gerekçesiyle, davanın kabulüne davacının dava dışı 45.933,55 işyeri sicil no'lu ... işyerinde 01.05.1987 tarihinde günün asgari ücreti ile 1 gün süre ile çalıştığının ancak sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 10.09.1987 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili kararın eksik incelemeye dayandığını ve davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ncı maddenin (G) bendi,79 uncu,108 inci, maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, uyulan bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği ve eksik inceleme ve değerlendirmeye göre hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Davacı adına Kuruma verilen 01.05.1987 işe başlama tarihli işe giriş bildirgesinde davacıya ait sigorta sicil numarasının ..... olarak bildirildiği, ancak davacının daha sonraki çalışmalarının ...sigorta sicil numarasında geçtiği, buna göre işe giriş bildirgesinde belirtilen sigorta sicil numarasının davacıya ait olup olmadığı, Kurum tarafından davacının bu sicil numaraları ile ilgili olarak bir iptal-ipka işlemi yapılıp yapılmadığının araştırılmadığı, öte yandan işe giriş bildirgesinde işyerinin.... sicil numaralı ... Un ve İrmik Fabrikası İnşaatı olduğu,.... sicil numaralı işyeri işverenin ise 01.05.1987 tarihinde kanun kapsamına alınan ... isimli işveren olduğu, davacı asilin beyanında, işe giriş bildirgesindeki işyeri nin Havza'daki küçük sanayi sitesinde olduğunu, buradaki inşaat bölümünde kalıp bölümünde inşaat ustası olarak çalıştığını, işvereni tanımadığını,kendisini ağabeyim...'in çalışmaya götürdüğünü, abisinin orada taşeronluk yaptığını,çalışmak için işçi temin ettiğini, kendisi ile birlikte çalışan ..., ..., ... ve başkalarının olduğunu hatırladığı kadarıyla 20-30 kişi kadar olduğu, aradan uzun süre geçmiş olması sebebiyle hatırlamadığını, yapmış oldukları bina inşaatının fabrika binası değil, sanayi sitesi inşaatı olduğunu, ... diye birisinin olduğunu onun orada genel kalfa olarak çalıştığını hatırladığını belirttiği, Mahkemece, davacı asilin bu beyanına göre davacının inşaatın işe giriş bildirgesindekinin aksine bir fabrika inşaatı değil de sanayi sitesi inşaatı olduğu yönündeki beyanına karşılık çalışma iddiasında bulunulan inşaatın niteliğinin ne olduğu,site inşaatı olması halinde hangi tarihler arasında kim tarafından üstlenilerek bu inşaatın yapıldığı, yapılan işin fabrika inşaatı olduğunun anlaşılması halinde fabrikanın hangi ünitesinin inşaatının yapıldığı,fabrika inşaatını yaptıran kişiler veya bunların işveren temsilcilerinden çalışmasını bilebilecek durumda olanların tespit edilerek dinlenmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Buna göre yapılacak iş,evveliyatla davacının çalışma iddasında bulunduğu işin ne olduğu, işvereninin kim olduğu,site inşaatı ise hangi tarihler arasında inşaatın devam ettiği, site yapımını kim tarafından üstlenildiği, bu inşaatta çalışan yada davacının çalışmasını bilebilecek kişiler belirlenerek dinlenmeli,fabrika inşaatı olması halinde hangi ünitesinin inşaatının yapıldığı, fabrika inşaatını yaptıran kişiler veya bunların işveren temsilcilerinden davacının çalışmasını bilebilecek durumda olanların tespit edilerek dinlenmeli, belirlenecek işyerine göre vergi, SGK, emniyet ve belediye aracılığıyla da komşu iş yeri araştırması yapılarak komşu işyeri sahibi yada çalışanlarının belirlenmesi halinde çalışma kayıtları da getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, davacı asilin beyanında kalfa olduğunu belirttiği ...'nın kimlik bilgileri de tespit edilerek dinlenmeli,başkaca çalışmayı bilebilecek kişiler var ise onlar da tespit edilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle çalışma olgusu her türlü şüpheden uzak somut bir şekilde belirlenmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, gönderilmesine,

21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.