YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/646 E.  ,  2024/1733 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/983 E., 2023/1980 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 37. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/359 E., 2022/74 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... Show adlı iş yerinde 12.03.2004-16.10.2007 tarihleri arasında garson olarak çalıştığını, bu iş yerindeki çalışmanın 16.10.2006 ya kadar sürmesine rağmen 16.09.2006'dan itibaren ücretli izinli gösterilerek çıkışının verildiğini, aslında 16.10.2006 ya kadar fiilen çalışan davacının bu tarihler arasında sigortalı gösterilmediğini, davacının ücretsiz izin talebi bulunmadığını belirterek 17.09.2006-17.10.2006 döneminde fiilen çalıştığının tespiti ile bu günlerin sigortalı olarak sayılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı işveren tarafından davaya cevap verilmemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davadan önce Kuruma başvuru şartının bulunduğunu, Kurum kayıtlarına intikal eden belgelere göre işlem yapıldığını, davacının davasını ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iddiası kanıtlanmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 17.09.2006-17.10.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3-Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
1- İnceleme konusu eldeki davada, İlk Derece Mahkemesince dinlenen pek çok bordro tanığının ifadesinde çalışmanın aralıksız olduğuna dair beyan var ise de; davacının 16.10.2006 tarihinden sonra çalışmasının aynı iş yerinde değil başka iş yerinde devam ettiği dikkate alınarak, kimi tanığın davacı çalışmasını 2007 yılındaki kapanışa kadar sürdüğüne dair ve bu döneme dair aralıksız çalışmanın devam ettiğine ilişkin beyanlarına itibar edilmeyerek, davacının davalı işveren nezdinde 17.09.2006-17.10.2006 tarihleri arasında çalışma iddiası hakkında davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının davalı işyerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalışıp çalışmadığına yönelik araştırma yeterli değildir.

2.Dosya kapsamında mevcut davacıya ait Kurum kayıtlarına göre davacının ilk kez sigortalı çalışmasının 01.01.1981 tarihinde başladığı, 11.03.2004 tarihine kadar değişik işyerlerinde sigortalı çalışmasının bulunduğu, son ayrıldığı işyerinin ise dava dışı Cuma ... adına kayıtlı olduğu, bu defa 12.03.2004 - 16.10.2006 tarihleri arasında ise davalı ... adına kayıtlı 1085835 sicil numaralı işyerinden sigortalı bildirimi yapılmış olup, 2006 yılının 9 uncu ayında 16 gün, 10 uncu ayında ise 0 gün bildiriminin eksik gün nedeni Kod:2 - Ücretsiz İzin olarak bildirildiği anlaşılmıştır.

3. Bu doğrultuda davacının talebinin fer'i müdahil Kuruma Kod:2- Ücretsiz İzin sebebiyle eksik bildirilen 30 günlük sürenin tespiti istemine dair olduğu dikkate alındığında, Mahkemece yapılacak iş, Kurumdan ve davalı işverenden anılan döneme ilişkin ücretsiz izin belgesi sorulup, buna dair kayıtların celp olunması, öte yandan davalı adına kayıtlı işyerinin ... Show unvanlı eğlence mekanı olması karşısında Emniyet Müdürlüğünden ve Zabıta Müdürlüğünden söz konusu işyeri hakkında uyuşmazlık konusu dönemde tutanak düzenlenip düzenlenmediği araştırılarak, buna dair tutanaklar ile Vergi Dairesi Müdürlüğünden işyerinin faaliyeti hakkında düzenlenen Vergi Yoklama Fişleri celp edilerek dosya içerisine eklenmesi, Mahkemece tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu gerekçesine dayanılmış ise de davacının davalı işyerinde çalışmaya başlamadan önce " ..." unvanlı işyerinde çalışmış olması ile dinlenen bordro tanıklarından ..., ... ve ...'ın davalı işyerinden ayrılarak bir süre sonra "... ..." unvanlı işyerinde çalışmaya başlamış olmaları, ayrıca bordro tanığı ...'ın işyerinin asıl sahibinin "... ... ..." olduğuna dair beyanı da gözetilmek suretiyle, bordro tanıkları yeniden dinlenilmek suretiyle "..." soyadlı kişiler ile davalı işveren arasında organik bağ bulunup bulunmadığı ve buna göre işyerinin el değiştirmek suretiyle faaliyetine devam edip etmediğinin araştırılması, davacının çalışmasının geçtiği iddia olunan ... Show unvanlı işyerinin 16.09.2006 tarihi itibariyle faal olup olmadığının netleştirilmesi suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.