YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6450 E.  ,  2024/6650 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/463 E., 2024/64 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava ve birleşen dava dilekçesi ile davacıların murisleri olan ...'ın iş yerinde çalışırken 20.02.2015 tarihinde meydana gelen olay sonucu vefat ettiğini beyan ederek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ...’ın müvekkili şirkette çalışmakta iken elem bir kaza sonucu vefat ettiğini, müteveffanın 20.02.2015 günü müvekkili şirket müşterisi olan ... Metal Demir Çelik San. Tic. Ltd. Şti.’ye oksijen tüpleri götürdüğünü ve söz konusu kazanın bu işyerinde meydana geldiğini, oksijen tüplerinin 12’lik gruplar halinde bir manifoltun içerisinde taşındığını, manifolt kasa görevi görmekte olup yaklaşık 1.250 kg ağırlığında olduğunu, manifoltun araçtan indirilmesinin müvekkili şirket tarafından yapılmadığını, 1250 kg ağırlığındaki bir manifoltun araçtan insan gücüyle indirilmesinin söz konusu olmadığını, ... Metal Demir Çelik San. Tic. Ltd. Şti.’nin işyerinde de böyle bir düzenek bulunmadığı için, müşteri tarafından civardan bir forklift temin edilerek manifoltun indirilme işlemi yapıldığını, forkliftin yaptığı tek işin manifoltu araçtan alarak gerekli yere yerleştirmek olduğunu, bu işin, taşınan malın cinsi ile ilgili hiçbir uzmanlık gerektirmediğini, forklift tarafından araçtan alınan manifolt, bilinmeyen bir sebeple palette kayarak ... ...’ın üzerine düştüğünü, kaza günü çok kar yağmış olması ve yerlerde de kar birikintileri bulunması sebebiyle forkliftin kaymış olmasının muhtemel olduğunu, davalı şirketin mevzuat uyarınca tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, tüm güvenlik önlemlerini aldığını, ancak kendisine ait olmayan bir işyerinde ve ayrıca kendisinin yükümlülüğü de olmayan bir konuda güvenlik önlemleri almanın davalının yükümlülüğünde olmadığını, davalı şirketin tüpleri araçtan indirme işini yüklenmediğini, müşterilerini bu hususta bilgilendirdiğini ve bu işi müşterilerinin sorumluluğuna bıraktığını, manevi tazminat ile mamelek hukukuna ilişkin bir zararın giderilmesi amaçlanmadığını, manevi tazminatın amacı, manevi yönden elem duyan kişinin bu elemini bir nebze de olsa hafifletmek olduğunu, miktarın lehine hükmedilen için bir zenginleşme sebebi olamayacağı gibi, aleyhine hükmedilen için de bir ceza niteliği taşımaması gerektiğini, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, bu nedenlerle haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Metal Demir Çelik San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin diğer davalı ...’dan tüpgaz satın aldığını aralarındaki anlaşmaya ve mutat uygulamaya göre, tüplerin tamamen müvekkilinin dışında, ... tarafından temin edildiğini, taşınması, montajı ve değiştirilmesinin bu firma tarafından yerine getirildiğini, tüplerin değişim yapıldığı yerin, müvekkilinin işyeri adresinin içersinde olmadığını, müvekkilinin çalışanları, tüplerin (manifolt) bittiğini gördüklerinde tedarikçiye telefon edip durumu bildirdiğini, ..., kendi bünyesindeki elemanları ile tüplerin bittiğini kontrol edip, periyodik olarak değişimlerini yaptığını, müvekkilinin tüp temin etme, taşıma, değiştirme vs. hiçbir yetki ve sorumluluğu olmadığını, bu işin kurumsal bir firma olan ... Ltd. Şti.'ye verildiğini, Grupgazın, müvekkilin talep ve talimatıyla hareket etmediği gibi, alt çalışanı/taşeronu da olmadığını, davacıların murisinin de müvekkilinin işçisi ya da emir ve talimatı ile hareket eden biri olmadığını, öte yandan hadisenin meydana gelmesinde ..., işveren ve forklift kullanıcısı ...'ın kusurlu olduğunu aşikar olduğunu, hadisenin meydana gelmesinde müvekkiline kusur atfedilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davalının herhangi bir kusuru bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2022 tarih, 2015/670 Esas, 2022/254 Karar sayılı kararıyla davacılar tarafından asıl dosya ve birleşen dosyada açılan maddi tazminat davasının kabulü ile 665.793,01 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a verilmesine, 86.598,54 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, 136.222,17 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, davacılar tarafından asıl dosya ve birleşen dosyada açılan manevi tazminat davasının kabulü ile 90.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a verilmesine, 80.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, 80.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 01.02.2023 tarihli ve 2023/221 E., 2023/261 K. sayılı kararı ile davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Kararın davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 20.06.2023 tarih, 2023/5717 Esas, 2023/7016 Karar ile "...davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin çocuklar için hükmedilen maddi ve diğer tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz isteminin miktardan reddine, eş için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazının kabulü ile dosya kapsamından davacı eşe bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmının tenzil edilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılacak iş, Kurum'un 19.07.2018 tarihli yazısı ile gönderilen davacı eşe bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmının - usulü müktesep hakkın gözetilmesi ile birlikte - 31.03.2022 tarihli hesap raporunda belirlenen maddi tazminat alacağından tenzil ederek yapılacak hesabı hükme esas almaktan ibarettir..." gerekçeleriyle ... Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu kazanın meydana gelmesinde ... San. ve Tic. A.Ş.’nin %40 oranında, ... Metal Demir Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti’nin %20 oranında, forklift operatörü ...’ın %20 oranında ve ... ...’ın %20 oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur oranlarının belirlenmesinden sonra davacıların talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesi için aktüerya uzmanı bilirkişiden rapor alma cihetine gidilmiş, 31.03.2022 tarihli aktüerya uzmanı bilirkişi raporunda davacı eş ...’ın destekten yoksun kalma tazminatının 665.793,01 TL, oğul ...’ın destekten yoksun kalma tazminatının 86.598,54 TL ve oğul ...’ın destekten yoksun kalma tazminatının 136.222,77 TL olduğunun belirtildiği, davacıların murisi ..., davalı Grup Gaz San. ve Tic. A.Ş.’ye ait işyerinde çalışırken iş kazası geçirmiş olup, söz konusu kaza sonucunda vefat ettiği, iş kazasının meydana gelmesinde davalı işveren ve birleşen dosya davalıların toplamı %80 oranında kusurlu olduğu, söz konusu kusur nedeni ile davalıların davacıların destekten yoksun kalma tazminatından kusuru oranında sorumlu olduğu, davacı eş ...’ın söz konusu kaza nedeni ile yoksun kaldığı tazminat miktarının 31.03.2022 tarihli raporunda belirtildiği gibi 665.793,01 TL olduğu, söz konusu destekten yoksun kalma tazminatından SGK tarafından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri olan 86.817,19 TL’nin mahsubu sonucu bakiye destekten yoksun kalma tazminatının 578.975,82 TL, oğul ...’ın yoksun kaldığı tazminatın 86.598,54 TL ve oğul ...’ın yoksul kaldığı tazminatın 136.222,77 TL olduğu, davacıların davalılardan söz konusu destekten yoksun kalma tazminatını talep etmekte hakkı olduğu kanaatine varıldığı ve davacı eş ... için 578.975,82 TL, oğul ... için 86.598,54 TL ve oğul ... için 136.222,77 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar vermek gerektiği gerekçesiyle, davacılar tarafından asıl dosya ve birleşen dosyada açılan maddi tazminat davasının kısmen kabul, kısmen reddi ile 578.975,82 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a verilmesine, 86.598,54 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, 136.222,17 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, davacı ...’nun destekten yoksun kalma tazminatından fazlaya ait isteminin reddine, davacılar tarafından asıl dosya ve birleşen dosyada açılan manevi tazminat davasının kabulü ile 90.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a verilmesine, 80.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine, 80.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 20.02.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte asıl dosya ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ...’a velayeten davacı ...’a verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu iş kazasında kusurlarının bulunmadığını, diğer davalı ile aralarındaki anlaşma gereğince malzemenin temini, taşınması, montajı ve değiştirilmesinin ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin yaptığını, tüp değişimi yapılan yerin kendi işyerileri içinde olmadığını, müvekkilinin tüp temin etme, taşıma, değiştirme vs. hiçbir yetki ve sorumluluğu olmadığını, bu işin, kurumsal bir firma olan ... Ltd. Şti.’ye verildiğini, ...'ın, müvekkilinin talep ve talimatıyla hareket etmediği gibi, alt çalışanı/taşeronu da olmadığını, davacıların murisinin de müvekkilin işçisi ya da emir ve talimatıyla hareket eden birisi olmadığını, hadisenin meydana gelmesinde müteveffanın, işveren ve forklift kullanıcısı ...'ın kusurlu olduğunu, müvekkilinin ise kusursuz olduğunu, dosyada muhtelif bilirkişi raporlarının mevcut olduğunu, ceza davasındaki raporda, müvekkilinin kusursuz olduğunu, ceza davası dosyasının henüz kesinleşmediğini, kesinleşmesinin beklenmesi yönündeki taleplerinin Mahkemece nazara alınmadığını, SGK müfettişi raporunda ise müvekkiline kusur izafe edilmediğini, hükme esas bilirkişi raporunun afaki ve mesnetsiz gerekçelere dayalı olup, Yargıtayın emsal kararı ile değerlendirildiğinde kusur oran ve aidiyetinin maddi oluşa ve olayın özelliklerine uygun tespit edilmediğini, davacının PMF’ye göre yapılan hesaplamaya itiraz etmediğini, bu nedenle, davalılar ve müvekkili lehine usulü kazanılmış hak oluştuğunu, her ne kadar TRH 2010’a göre hesaplama yapılsa da ilk rapordaki rakamları geçemeyeceğini, hesap bilirkişisinin raporunda sadece maddi zararların hesaplanması gerektiğini, Mahkeme karar vermeden faiz hesaplanmasının doğru olmadığını, raporun, Mahkemeye sadece zararın miktarı konusunda bilgi verdiğini, Mahkemenin rapordaki rakamlara göre karar vermek zorunda olmadığını, Mahkeme kararı olmaksızın maddi zararlara faiz hesabı yapılmasının hatalı olduğunu, bu itibarla raporun hükme dayanak alınamayacağını, hesaplamayı yapan ve hükme esas olan bilirkişi raporunda, raporu düzenleyen bilirkişinin ölüm sigortasından bağlanan maaş ile iş kazasında ölümden dolayı bağlanan maaşın ayrımını bilmediğini, raporunda, maaşların ölüm sigortasından bağlandığı gerekçesiyle, ilk peşin sermaye değerlerinin, hesaplanan tazminat rakamlarından indirilmediğini, raporun bu yönüyle de yanlış olduğunu, hükme esas alınan raporda, çocukların 25 yaşa dek destekten yoksun kalacaklarının varsayıldığını, erkek çocuklarının 18 yaşında, kız çocuklarının 22 yaşında evlenerek destekten çıkmakta olduğunu, bilirkişinin öğrenim görecekleri yönündeki varsayımının geçerli bir varsayım olmadığını, manevi tazminatın kabulüne dair hükmün de, hakkaniyet ölçüleri dışında olduğunu, çocukların yaşı nazara alındığında, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'nun 13 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci ve 77 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4 üncü maddeleridir.

3. Değerlendirme
1. Davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin çocuklar için hükmedilen maddi ve diğer tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Davacının, dava açmada hukuki yararının bulunması 6100 sayılı HMK.'nın 114/1-h maddesinde de belirtildiği üzere dava şartlarından olduğu gibi temyiz yoluna başvuracak olan tarafın da temyiz yoluna başvuruda hukuki yararının bulunması gerekir. Temyiz yoluna başvuran tarafın hukuki yararının bulunup bulunmadığı, öncelikle onun davadaki talebi ile Mahkemenin hükmü karşılaştırılarak belirlenir.
2.Somut olayda Dairemizin 20.06.2023 Tarih, 2023/5717 Esas, 2023/7016 Karar sayılı bozma ilamında davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin çocuklar için hükmedilen maddi ve diğer tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz isteminin miktardan reddine karar verildiğinin anlaşılması karşısında, davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. yönünden miktarlar kesinleştiğinden, işbu hükme karşı temyiz başvurusunda bulunmasında hukuki yarar bulunmadığından temyiz başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

2. Davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin eş için hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR:
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin çocuklar için hükmedilen maddi ve diğer tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2. Davalı ... Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekilinin eş için hükmedilen maddi tazminata yönelik tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

3.Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

4.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.06.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.