YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6406 E.  ,  2024/6440 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/26 E., 2024/139 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; davacının 22.09.2008 tarihinden 22.11.2010 tarihine kadar geçen süre içerisinde davalı ...'ın işlettiği Ereğli Adliyesinde faaliyet gösteren çay ocağında sigortalı olarak çalıştığını, davacının çok ağır şartlarda kendi departmanında olmayan işlerde de çalıştırıldığını, fazla mesai ücretlerinin davacı müvekkile ödenmediğini, bu nedenlerle davacının davalı ...'ın işlettiği çay ocağında 22.11.2010 tarihine kadar çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 22.09.2008 tarihi olarak tespitine, bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı ... tarafından yatırılmasına, ödenmeyen işçilik alacaklarının davalı işverenin işten çıkardığı tarih olan 22.11.2010 gününden itibaren bankalarca uygulanacak en yüksek faiz üzerinden toplam 2.450,00 TL tazminata hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Davanın öncelikle husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, aksi kanaatte olunması halinde davaların tefrikini talep ettiklerini, davacı tarafından çalışıldığı iddia edilen hizmetlere ilişkin ücret bordrosu, prim bildirge ve bordroları gibi belgelerin bugüne kadar işveren tarafından müvekkil Kuruma intikal ettirilmediğini, müvekkil Kurumun kendi haksız eylemi ile dava açılmasına sebebiyet vermediğini, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep ettiği görülmüştür.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının günlük çalıştığı işin karşılığı olarak ücretinin elden verildiğini, bu sebeple ihbar, kıdem tazminatı ve diğer feri alacakların doğmadığını, bu nedenlerle davacının davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini savunduğu görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Özetle; “... 1-Davacı vekili tarafından açılan davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile
Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 28.05.2014 tarihli raporda bilirkişinin belirttiği şekilde davacı ... Canbaz'ın davalı ...'a ait iş yerinde;
a)26.09.2008-31.12.2008 tarihleri arasında, günlük 21,29 TL ücretle 35 gün,
b)01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında, günlük 22,10 TL ücretle 180 gün,
c)01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında, günlük 23,10 TL ücretle 180 gün,
d)01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında, günlük 24,30 TL ücretle 180 gün,
e)01.07.2010-22.11.2010 tarihleri arasında, günlük 25,35 TL ücretle 141 gün süreyle çalıştığının tespitine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine,” dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. “... İnceleme konusu davada davacı, davalı işverene ait çay ocağında 22.09.2008 - 22.11.2010 tarihleri arasında çalıştığı halde, bildirilmeyen bu hizmetlerin tespitini talep etmiştir. Mahkemece davacının talebiyle ilgili kısmen kabul kararı verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Bu bakımdan dosya içindeki ifade ve kayıtlara göre davacının 27.10.2008 tarihi öncesi çalışması olmadığı açıktır. Bu tarih sonrası içinse Mahkemece verilen karar eksik araştırmaya dayanmaktadır. Bu sebeple Mahkemece dava sırasında dinlenen tanıkların anılan dönemle ilgili ayrıntılı ifadeleri alınarak aradaki çelişkiler giderilmeli, dava sırasında aynı ve komşu işyerlerinde çalıştıklarını belirten tanıkların hizmet döküm cetvelleri getirilerek hangi dönemde çalıştıkları belirlenmeli, davalı iş yerinin talebe konu dönemdeki faaliyet durumu etraflıca araştırılmalı, işin ve iş yerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve iş yerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; 1- Davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile

Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 28.05.2014 tarihli raporda bilirkişinin belirttiği şekilde davacı ... Canbaz'ın davalı ...'a ait iş yerinde;
a)26.09.2008-31.12.2008 tarihleri arasında, günlük 21,29 TL ücretle 35 gün,
b)01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında, günlük 22,10 TL ücretle 180 gün,
c)01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında, günlük 23,10 TL ücretle 180 gün,
d)01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında, günlük 24,30 TL ücretle 180 gün,
e)01.07.2010-22.11.2010 tarihleri arasında, günlük 25,35 TL ücretle 141 gün süreyle çalıştığının tespitine, bilirkişi raporunun karar ekinden sayılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
Eldeki dava dosyası incelendiğinde Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karşın bozma kararında açıkça belirtilen ilke ve esaslara aykırı hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Buna göre uyulan bozma kararında net bir şekilde dosya içindeki ifade ve kayıtlara göre davacının 27.10.2008 tarihi öncesi çalışmasının olmadığının açık olduğu hususu belirtilmesine karşın, Mahkemece bozma öncesi karar bire bir şekilde alınarak, davacının çalışmalarının 26.09.2008 tarihinden itibaren başladığına karar verilmiştir. Ayrıca bozma öncesi verilen karar üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığından bir kez daha 2014 yılındaki bilirkişi raporuna atıf yapıldığı ve bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına dair şerh konularak HMK. m. 297’ye aykırı olacak şekilde hüküm tesis edildiği görülmektedir. Tüm bunların yanında hüküm fıkrasında, kabulüne karar verilen 26.09.2008-31.12.2008 tarihleri arasındaki “35 günlük” sürenin hangi zaman dilimini kapsadığının belirtilmemesi de hükmün infazında tereddüde sebep olmaktadır. Bu nedenle öncelikle dinlenen tanık ifadeleri arasında çelişkiler bulunmakla, bu çelişkilerin giderilmesi amacıyla dava sırasında dinlenen tanıkların anılan dönemle ilgili ayrıntılı ifadeleri alınarak aradaki çelişkiler giderilmeli, dava sırasında aynı ve komşu işyerlerinde çalıştıklarını belirten tanıkların hizmet döküm cetvelleri getirilerek hangi dönemde çalıştıkları belirlenmeli, davalı iş yerinin talebe konu dönemdeki faaliyet durumu etraflıca araştırılmalı, işin ve iş yerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylece bu konuda gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz bir biçimde belirlendikten sonra, bozma ilamında altı çizilen hususlar da göz önünde tutularak varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.