YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/638 E.  ,  2024/3550 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/525 E., 2023/2168 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ordu 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/116 E., 2021/823 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve Tarım Bağ-Kur sigortalılık tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının tarım sigortalılığının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile tarım sigortalığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Bağ-Kur Tarım Sigortalısı iken işçi statüsünde çalıştığı için tarım sigortalılığının geçmişe dönük iptal edildiğini, SİY yönetmeliğinin 2929 Kanun'a ilişkin giriş hükümleri başlıklı geçici 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girdiği tarihten önce 10 uncu maddesinde belirtilen Kurum ve kuruluş kayıtları esas alınarak sigortalılıkları başlatılanlardan diğer Sosyal Güvenlik Kanunlarına tabi çalışmaları nedeni ile sigortalılıkları sona erdirilen ve bir yıldan az süreli çalışması bulunanlar mülga 2926 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlardan kayıtlarının devam ettiğine ilişkin belgelerle birlikte yazılı talepte bulunmaları halinde, yeniden sigortalılıkları diğer kanunlara tabi sigortalılıkları sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren” 2926 sayılı Kanun'un “tescilde esas alınacak kayıtlar” 01.10.2008 tarihinden önce muhtarlık kaydı da yer almasına rağmen muhtarların herhangi bir kayıtları bulunmadığından, Ziraat Odası, Tarım Kredi Kooperatifi Fisko Birlik ve Tapu Sicil Müdürlüğünün yer aldığını, kuruma sunulan dilekçe ve ekindeki belgeler ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında Sosyal Sigortalar kurumuna tabi bir yıldan kısa süreler haricinde tarım Bağ-Kur sigortalısı olma talep dilekçesi ve ekindeki Tarım Sigortalı Belgesinde sadece kayıt ve tescil tarihinden itibaren Muhtar kaydının 01.05.1987 devam ediyor, şeklinde olduğu, Kumru Ziraat Odası kaydının ise, 24.09.2008 devam ediyor şeklinde bulunduğu, diğer kurum ve kuruluşlarda kaydının bulunmadığı için geçerliliği bulunmayan kayıtlara dayalı olarak sigortalı sayılmasının mümkün olmadığı beyanıyla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 04.03.1998 -17.10.1998 tarihleri arasında 223 gün, 01.01.1999 - 31.05.2008 tarihleri arasında 3120 gün olmak üzere toplam 3343 gün Tarım Bağ-Kur'lusu olduğunun tespitine, borç yapılandırma yasalarından faydalanma hakkının saklı tutulması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin davacının borç yapılandırma yasalarından faydalanmasının saklı tutulması talebinin reddine dair hükmünün hatalı olduğunu, davacının 6111 sayılı ve 6552 sayılı Kanunlardan faydalanmak üzere süresinde Kuruma başvuru yaptığının açık olduğunu talebin kabulü gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının yapılandırma kapsamında ödeme yapmadığını ve yapılandırma taleplerinin işlemsiz kaldığını, Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kısa süreli 4/a kapsamındaki çalışmaların davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığını sona erdirmeyeceği, önceden başlayan ve devam eden baskın sigortalılığın Tarım Bağ-Kur sigortası olduğu, ayrıca 6111 sayılı ve 6552 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma borcunun ödenmemiş olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili, istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının tarım sigortalılığının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile tarım sigortalığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'un Geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu' nun 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesinin 4 numaralı alt bendi hükümleridir.

2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde, Kanunla veya Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un 3 üncü maddesinin (b) bendinde; "Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5 inci maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6 ncı maddesinde ise, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanunun 9 uncu maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.

Anılan Kanunun 10 uncu maddesine göre ise, kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, Kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Kanunda, bildirimsiz kalan sigortalılar için 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Anılan düzenlemede, kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının hükme bağlanmış olması karşısında, kayıt ve tescil, yada tescil yerine geçen iradi prim ödemesi veya prim tevkifatı öncesine isabet eden tarımsal faaliyet ve buna dayalı "Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti" söz konusu olamayacaktır.

Öte yandan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2926 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin 26.03.1994 günlü 4 nolu tebliğine göre ürün bedellerinden % 1 oranında tevkifat yapmakla yükümlü gerçek ve tüzel kişilerin bu tevkifatı yaparak Kurum hesabına intikal ettirmek zorunda oldukları, kesinti yaptığı halde Kurum hesabına yatırmayan gerçek veya tüzel kişilerin, Kuruma karşı sorumlu oldukları, bu kesintilerin yasal faiziyle birlikte kendilerinden tahsil olunacağı TCK.'nun 526 ncı maddesi gereğince cezalandırılmaları için suç duyurusunda bulunulacağı bildirildiğinden davacının sattığı ürün bedelinden kesinti yapıldığının tespiti sigortalılığın kabulü için yeterli olup, kesintiyi yapan davalı Kuruma karşı sorumlu olacağından kesinti yapıldıktan sonra Kurum hesabına yatırılmamış olması dahi sonuca etkili değildir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.02.2017 tarih 2015/10- 1283 E. 2017/242 K. sayılı kararına göre de tevkifat kesintisinin Kuruma intikal etmemesi Tarım Bağ-Kur sigortalılık hakkı kazanmasına engel değildir.

3. Değerlendirme
Davacının 04.03.1998 tarihindeki oda kaydına istinaden 30.06.2008 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine karar verilmiş ise de, yargılama sırasında 01.02.2005 - 30.06.2008 döneminin sigortalı sayıldığı gözetilmeksizin mükerrer tespite karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanması gerekmektedir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan 1 nolu bendin silinerek yerine,

1-"Davanın kısmen kabulü ile davacının 04.03.1998 - 31.01.2005 tarihleri arasında 2926 sayılı kapsamında sigortalı olduğunun tespitine, 01.02.2005 - 30.06.2008 tarihleri arasındaki dönem yönünden davanın konusuz kalmasından dolayı karar verilmesine yer olmadığına" ibarelerinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.