YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6336 E.  ,  2024/6402 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3730 E., 2024/353 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 12. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/290 E., 2023/350 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.03.1989 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurumun fer'i müdahil sıfatının bulunduğunu, davacının, bildirgede belirtilen tarihteki eylemli çalışmasının Yargıtay içtihatlarında öngörülen yönteme uygun biçimde araştırılıp kanıtlanması gerektiğini beyanla, davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının, dava dışı 9257.035 sicil numaralı ... Demirli ve Kardeşleri Koll. Şti.'nde 15.03.1989 tarihinden itibaren fiilen çalıştığı, davacı ve işveren tarafından imzalanmış ilk işe bildirgesinin mevcut olduğu, davacı sigorta başlangıç tarihinin 15.03.1989 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; davacının isteminin kabulüne olanak bulunmadığını, işe giriş bildirgesinin tek başına fiili çalışmayı ortaya koymaya yeterli olmadığını, eylemli çalışmanın hizmet tespitine ilişkin davalarda geçerli yöntem ve kanıtlarla kanıtlanamadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının halen aynı sigorta sicil numarasını kullanması, ayrıca bilgi ve görgülerine başvurulan işverenin diğer işyerinden bildirimi bulunan davacı tanığının da iddiayı doğrulayan, aydınlatıcı ve net anlatımları karşısında, taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu tarihte hizmet akdine tabi 1 günlük çalışma olgusunun varlığı belirgin olduğundan, anılan tarihin sigortalılık başlangıcı olduğuna yönelik Mahkeme kararı yerinde olmakla birlikte, 20.05.1972 doğumlu davacının, 18 yaşını ikmal ettiği 20.05.1990 tarihten önceki dönemin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık süresi içerisinde kabul edilemeyeceği, davacının, 10.04.1989 tarihindeki çalışmasının prim gün sayısına eklenmesi gerektiği gözetilip, hüküm kurulmadığı, ancak bu hatanın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak,
Davanın kabulü ile
Davacı 17795781106 T.C. numaralı ...'ün, dava dışı 9257.035 sicil numaralı ... Demirli ve Kardeşleri Koll. Şti.'nde 15.03.1989 tarihinde 1 gün süre ile asgari ücrete tabi çalıştığının, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 20.05.1990 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 15.03.1989 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 9, 60 ıncı maddenin (G) bendi,79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... Demirli Koll. Şti. unvanlı işverenin 9257 sicil no.lu işyerinden davacı adına 15.03.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, mandıra mahiyetli işyerinin Kanun kapsam döneminin ise 01.03.1965-30.08.2002 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, iş yerinden dava konusu 1989 döneminde bordro verilmediği, işyerince verilen 1999/1 inci dönem bordrosundan bildirilen iki kişi ile davacı tanıklarının dinlendiği, işyerinden 1988/1 ve 2 nci dönemden bildirimi bildirimi olanlardan tanık olarak dinlenenlerin bir kısmının davacıyı tanımadığı ancak aynı iş yerinden 10.01.1988-05.05.1988 arası çalışması bulunan ...'nin beyanında, iş yerinde peynir imalatı ve satışı yapıldığı, kendisinin ve davacının işyerinin Kemeraltı şubesinde çalıştıklarını, kendilerinin mağazalara peynir götürdüklerini, beyan etmiş öte yandan yine davacı tanığı olarak dinlenen ... ... de beyanında davacının Kemeraltı şubesinde çalıştığı, işyerinin İçmeler-Urla'da ise mandırası olduğu ve üretim yapıldığı yönünde beyanda bulunduğu, davacının işe giriş bildirgesinde işyeri adresinin İçmeler-Urla olarak belirtildiği, bir kısım tanıklarca işyerinin bu adresinde peynir imalatı yapıldığının belirtildiği, peynir imalatında çalıştığını beyan eden tanıkların ise davacıyı tanımadığı görülmekle Mahkemece davacının beyanı alınarak peynir satışında başkaca çalışan kişiler tespit ve edilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.