YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6320 E.  ,  2024/6499 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/177 E., 2024/786 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Uşak 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/139 E., 2021/398 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın, davalı ve Fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; müvekkilinin davalıya ait takside 17.09.2017 - 06.01.2018 tarihleri arasında aralıksız olarak haftada 7 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin yanında taksi şoförü olarak 17.09.2017 – 11.04.2018 tarihleri arasında çalıştığını, müvekkilinin eski muhasebecisi Sinan Tekin’in mağduru olduğunu, SGK'ya başvurduğunu, davanın konusuz kaldığını, çalışmasının ayda 15 gün - davacı 15 gün çalışıp 15 gün çalışmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının aksinin yazılı delillerle ispatlanması gerektiğinden bahisle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, taksilerin durakta bulunabileceklerine dair kamu tanıklarının beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacının çalışmasının kısmi olmadığı ayda 30 gün süreyle olduğu gerekçesine dayalı olarak davanın kabulü ile davacının davalı ...'a ait işyerinde 17.09.2017-06.01.2018 (dahil) tarihleri arasında ayda 30 gün süreyle asgari ücretle çalıştığının tespitine , dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve Fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan hüküm kurmuş olduğunu, davanın yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, davanın sadece tanık beyanına dayalı olarak değil aynı zamanda yazılı belgelerle de ispatlanması gerektiğini belirtmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddinin gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesi ile başvuruların esastan reddine dair hüküm verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada, davalı işverene ait 1029387 iş yeri sicilli iş yerinin 03.05.2013 tarihinde kapsamda olduğu anlaşılmakla Kurumca faal olan aylar belirtmesi ile 2018/1 inci ayına ilişkin bordronun dosya kapsamına gönderildiği ancak kapsama alınış tarihinin önceki tarih olması dolayısı ile önceki dönemlere ilişkin bordroların celp edilmesi gerekmektedir. Mahkemece, celp edilecek bordrolardan re'sen seçilecek tanıklar kendi dönemleri de gösterilmek suretiyle, davacının çalışması noktasında beyanlarına başvurulmalıdır. Öte yandan, davacının çalıştığını iddia ettiği taksinin mülkiyeti hususu araştırılmalı, davalının vergi kayıtlarının ve bu vergi kayıtlarının hangi iş dolayısı ile açıldığı hususu araştırılmak suretiyle açıklığa kavuşturulmalıdır. Ayrıca ... Taksi Durağı'ndan ilgili belediyeye karşı sunulan ya da belediyece iş bu taksi durağına olan herhangi bir ihtaratın olup olmadığı ve bu ihtaratta taksi durağının belli kısmının boşlatılması hususunda ibare bulunup bulunmadığı araştırılarak, irdelenmelidir. Elde edilen tüm deliller değerlendirilmek suretiyle, davacının talep dönemi sonrası bildirimlerinin de 30 gün esası ile yapılması durumu da göz önünde tutularak, hüküm tesis edilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.