YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/618 E.  ,  2024/2487 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/479 E., 2023/221 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı Kurum vekili asıl davanın dava dilekçesinde özetle; Adana Bölge Müdürlüğünün 46456.33 sicil nolu dosyasında işlem görmekte olan, asıl iş veren .... Enerji Üretim A.Ş.'ne ait Hurmalık mevkii ... Kasabası .../Mersin adresindeki ".. III ve .... İnşaatı" unvanlı işyerinde, alt işveren ... İnşaat San. ve İnşaat A.Ş.'ne bağlı olarak çalışan ve davacı Kurum bünyesinde 2.7141.01.01.1057284.033.01 sicil sayılı dosyada ... adına işlem gören kamyonla yük nakli işyeri çalışanı iken 03.04.2008 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu %16 oranında malül kalması nedeniyle sürekli iş göremezlik gelirine bağlanan 14412305 sigorta sicil numaralı ...'a istirahatli kaldığı 03.04.2008 - 21.06.2009 tarihleri arasında 5.592,26 TL. geçici iş göremezlik ödeneği ödendiği, 7.352,07 TL. hastane masrafı ve 13.284,46 TL. peşin sermaye değerli gelir bağlandığı ve toplam 26.228,89 TL. Kurum masrafı olduğu, kazazede sigortalının 05.03.2008 tarihinde işe başladığını belirtir sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi dışında Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğinden 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin, işe giriş bildirgesini zamanında vermek zorunda olan davalı hakkında uygulanması gerektiği, iş kazası ile ilgili olarak Erdemli Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/725 Esas dosyası ile ceza yargılamasının devam ettiği, iş güvenliği müfettişliğince düzenlenen 22.05.2009 tarih ve HA/61 sayılı inceleme raporu ile kazanın oluşumunda davalı .... Enerji Üretim ve Tic.A.Ş. ile ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'nin müteselsilen %70 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği iddiasıyla fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, kusur oranına tekabül eden 18.360,22 TL. Kurum zararına sarf, ödeme, tahsis ve onay tarihinden itibaren işleyen yasal faizin eklenerek, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı Kurum vekili birleşen davanın dava dilekçesinde özetle; asıl iş veren ....Enerji Üretim A.Ş.'ne ait ... mevkii ... Kasabası ..../Mersin adresindeki "Lemas III ve ... İnşaatı" unvanlı işyerinde, alt işveren ... İnşaat San. ve İnşaat A.Ş.'ne bağlı olarak çalışan ve davacı Kurum bünyesinde 2.7141.01.01.1057284.033.01 sicil sayılı dosyada ... adına işlem gören kamyonla yük nakli işyeri çalışanı iken 03.04.2008 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu %16 oranında malül kalması nedeniyle sürekli iş göremezlik gelirine bağlanan .... sigorta sicil numaralı ...'a istirahatli kaldığı 03.04.2008 - 21.06.2009 tarihleri arasında 5.592,26 TL. geçici iş göremezlik ödeneği ödendiğini, 7.352,07 TL. hastane masrafı ve 13.284,46 TL. peşin sermaye değerli gelir bağlandığı ve toplam 26.228,89 TL. Kurum masrafı olduğu, kazazede sigortalının 05.03.2008 tarihinde işe başladığını belirtir sigortalı işe giriş bildirgesinin yasal süresi dışında Kurum kayıtlarına intikal ettirildiğinden 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin, işe giriş bildirgesini zamanında vermek zorunda olan davalı hakkında uygulanması gerektiği, iş kazası ile ilgili olarak Erdemli Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/725 Esas dosyası ile ceza yargılamasının devam ettiği, iş güvenliği müfettişliğince düzenlenen 22.05.2009 tarih ve HA/61 sayılı inceleme raporu ile kazanın oluşumunda davalı .... Enerji Üretim ve Tic. A.Ş. ile ... İnşaat San. ve Tic.A.Ş.nin müteselsilen %70 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğin iddiasıyla davalı ... ' e husumet yöneltilerek kusur oranına tekabül eden 18.360,22 TL. Kurum zararının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı Kurum vekili ıslahla 19.671,67 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin ticari merkezinin Bakırköy/İstandul olduğu, bu nedenle dosyanın yetkili Bakırköy Mahkemelerine gönderilmesi, kazazede ...'ın diğer davalı şirket çalışanı olduğu, davalı şirket bakımından husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi, Erdemli Sulh Ceza Mahkemesinin 2008/725 Esas dosyasından alınan raporda iş güvenliği kurallarının davalılar tarafından ihlal edildiğinin belirlendiği, davalı şirkete yüklenilecek herhangi bir sorumluluk bulunmadığı, ... ve yakınları tarafından Adana 4. İş Mahkemesinin 2010/938 Esas dosyası ile açtıkları maddi ve manevi tazminat davasının sonucunun beklenmesi gerektiği, bilirkişi raporuna göre talep edilen bedelin fahiş olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kusur ve ihmalleri bulunmadığından taraflarına husumet yöneltilemeyeceği, kaza tarihi itibariyle 1 yıllık zamanaşımı süresi geçtiği, bilirkişi raporlarında tarafına kusur izafe edilmediği, çalışanına karşı başka şantiye işçisinin verdiği zarardan sorumlu tutulmak istenilmesinin hukuka aykırı ve haksız olduğu, işveren olarak kasıtlı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veya suç sayılabilir bir hareketi bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. vekili aşamalarda davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 26.11.2015 tarihli ve 2010/933 Esas, 2015/383 Karar sayılı kararla toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, dosyada alınan bilirkişi raporlarının hükme esas alınabilir nitelik ve yeterlikte olduğu, bilirkişi raporuna göre asıl işveren ... Enerji Üretim ve Tic. A.Ş.nin %25 oranında, alt işveren ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'nin %25 oranında ve alt işveren ...'in %25 oranında müşterek olarak kusurlu oldukları, kazazede ...'ın %25 oranında kusurlu olduğu belirlendiği anlaşıldığı gerekçesiyle Mahkemenin esas dosyası yönünden davacının davalılardan ... aleyhine açtığı davanın reddine, davacının davalı ... Enerji A.Ş. ve ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.aleyhine açtığı davanın kabulü ile 9.963,35 TL sigortalıya ödenen ilk peşin sermaye değerinin tahsis onay tarihi olan 27.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5.514,05 TL sigortalı için ödenen hastane masrafının ödeme tarihi olan 05.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4.194,20 TL sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin 21.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Birleşen 2012/90 Esas sayılı dosyası yönünden davacının davalı aleyhine açtığı davanın kabulü ile Mahkemenin 2010/933 Esas sayılı dosyasında kabul edilen miktarlar yönünden mükerrer tahsilat olmamak kaydıyla 9.963,35 TL sigortalıya ödenen ilk peşin sermaye değerinin tahsis onay tarihi olan 27.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin 26.11.2015 tarihli ve 2010/933 Esas, 2015/383 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizce 06.10.2020 tarihli ve 2019/2024 Esas, 2020/5527 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dava; asıl ve birleşen davada 03.04.2008 tarihli iş kazasında sürekli iş göremez durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ile yapılan masraflardan oluşan Kurum zararının davalılardan tahsili istemine ilişkin olup, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 9, 10, 26 ve 87 nci maddesidir.

Meydana gelen iş kazası nedeniyle davacı Kurumun 506 sayılı Kanun'un 9 ve 10 uncu maddeye dayalı olarak dava açtığı ancak mahkemece 9 ve 10 uncu madde şartlarının değerlendirilmediği anlaşılmıştır.

506 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesi - (Değişik : 25.08.1999 - 4447 / 12 md. Y.T. 08.09.1999) 'İşveren çalıştıracağı kimseleri, işe başlatmadan önce örneği Kurumca hazırlanacak işe giriş bildirgeleriyle Kuruma doğrudan bildirmekle veya bu belgeleri iadeli-taahhütlü olarak göndermekle yükümlüdür. İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak kimseler için işe başlatıldığı gün Kuruma veya iadeli-taahhütlü olarak postaya verilen işe giriş bildirgeleri ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde işe alınan işçiler için en geç bir ay içinde Kuruma verilen veya iadeli-taahhütlü olarak gönderilen işe giriş bildirgeleri de süresi içinde verilmiş sayılır.' düzenlemesini öngörmektedir.

Anılan Kanun'un 10 uncu maddesine göre ise, 9 uncu maddede öngörülen işe giriş bildirgesini süresinde Kuruma intikal ettirmeyen işverenler hakkında 26 ncı maddede öngörülen sorumluluk halleri aranmaksızın, zararlandırıcı sigorta olayı nedeniyle Kurum tarafından bağlanan gelir ve harcamanın işverenden tahsil edileceğini düzenlemiştir. Yani, işverenin 506 sayılı Kanun'un 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı Kanun'un 2 nci maddesiyle değiştirilen ve 08.09.1999 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 9 ve 10 uncu maddesi hükmüne göre rücu alacağından sorumluluğu için; 9 uncu maddede belirtildiği şekilde işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmemiş olması ve kazanın maddede belirtilen sürelerden önce meydana gelmesi gerekir.

Öte yandan, Mahkemece, 9 ve 10 uncu madde şartlarının gerçekleştiği kanaatine varıldığı takdirde, 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine dayalı tazmin sorumluluğunun sınırlarının belirlenmesi konusuna çözüm getiren, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun, 15.03.1995 T., 1994/800 E., 1995/166 K. sayılı ilamında '...Hal böyle olunca mahkemece yapılacak iş, hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tazminat (tavan) miktarını önce kusur durumunu hiç gözetmeksizin belirlemek ve belirlenen tazminat miktarını geçmemek üzere davalının olaydaki kusursuzluğu dikkate alınarak Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri uygulanarak varılacak sonuç uyarınca rücu alacağına hükmetme...' gereği öngörülmüş olup; işverenin sorumluluk sınırlarının belirlenmesinde, kendisinin kusurlu olup olmaması etkili bulunmakta, işverenin kusursuz bulunduğu durumlarda, ilk peşin sermaye değerli gelir miktarı olarak ortaya çıkan tazminat tavanından, Borçlar Kanunu'nun 43 ve 44 üncü maddeleri uyarınca, en az %50 oranında indirim yapılarak, işverenin sorumlu olduğu tazminat tutarının belirlenmesi gerekmektedir.

Olayda, hem 26 ncı hem de 10 uncu madde koşulları oluşmuş ise; Kurum, anılan maddelerden sadece birine dayanarak dava açabileceği gibi, her iki madde hükümleri uyarınca da dava açabilir. Bu durumda, mahkemece her iki maddede öngörülen koşulların oluşup oluşmadığının araştırılıp saptanması gerekir. Her iki madde koşullarının oluştuğunun tespiti halinde Dairemizin yerleşmiş görüşüne göre 10 uncu madde uygulama önceliğine sahiptir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkeme tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iş kazasının 03.04.2008 tarihinde olması, anılan tarihteki mevzuat gereği davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesindeki halefiyet ilkesi uyarınca, Kurumun rücu alacağı hak sahiplerinin tazmin sorumlularından isteyebileceği maddi zarar (Tavan) miktarıyla sınırlı iken, Anayasa Mahkemesi'nin, 21.03.2007 gün ve 26649 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 23.11.2006 gün ve E:2003/10, K:2006/106 sayılı kararı ile 26 ncı maddedeki “..sigortalı veya hak sahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlı olmak üzere...” ibarelerinin iptaline karar verildiği, halefiyet ilkesinin iptal kararından sonra kanundan doğan bağımsız rücu alacağına dönüşmüş olması karşısında ilk peşin değerli gelirlerin tazmin sorumlularının kusuruna isabet eden miktarıyla sınırlı kısmının hesaplanması gerektiği, dosyada bulunan 22.05.2015 tarihli Teknik Bilirkişi Kurulu Raporunda olayın iş kazası olduğu,.... Enerji Üretim ve Tic. A.Ş.'nin % 25 oranında kusurlu, ... İnş. San. ve Tic. A.Ş.'nin % 25 oranında kusurlu, ...'in %25 oranında kusurlu, işveren ...'e kusur verilmediği, kazalı işçi ...'ın olayın meydana gelmesinde % 25 oranında kusurlu bulunduğu belirtildiğinden dolayı 5510 SK nun 01.10.2008 yürürlük tarihinden önce meydana gelen iş kazası olması gözetilerek bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin karşı kusur oranına isabet eden tutarı esas alınması gerektiği, ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2019/2024 Esas, 2020/5527 sayılı ve 06.10.2020 tarihli ilamında işe giriş bildirgesinin kaza tarihinden önce verilmemiş olması durumunda işverenin 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine dayalı sorumluluk gereği işverenin kusursuz olması durumunda BK 43 ve 44 üncü maddesine istinaden %50 indirim yapılması gerektiği, hem 26 ncı madde hem de 10 uncu madde koşullarının oluşması durumunda 10 uncu maddenin uygulanmasının önceliği olduğu belirtilerek Sayın Mahkemenin mevcut kararının sadece işçinin kusurunun % 50 sine isabet eden tutarından işverenin kusursuz olsa da sorumlu tutulacağı kısmı ile bozma yapıldığından dolayı, 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre işveren ...'in dava dışı işçi ...'ın % 25 oranındaki kusurunun % 50 si olan % 12,5 oranındaki sorumluluğu bulunduğu, iş kazasının 03.04.2008 tarihinde gerçekleştiği, ... tarafından ise 05.03.2008 olarak sigortalının işe giriş tarihinin 03.04.2008'de SGK'ya bildirildiği anlaşılmış söz konusu e-bildirgeden bildirimin iş kazasından sonra yapıldığı anlaşılmış ve bu nedenle 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre kusursuz işveren ...'in sorumluluğunun belirlenmesi gerektiği, bilirkişi raporunda ...'in sorumlu olduğu alacak miktarın hesaplandığı, sunulan belgelere ve Yargıtay bozma ilamına göre davacı Kurumun rücu edebileceği tutar iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine göre ... için 3.291,08 TL olarak belirlenmiş diğer dosya davalıları için ise kusur oranlarında Yargıtay bozma ilamından önceki gibi sorumlu oldukları gerekçesiyle Mahkeme asıl dava dosyası 2020/479 Esas sayılı dosyanın ve birleşen mahkememiz 2012/90 Esas sayılı dosyasının kısmen kabulü ile 9.963,35 TL sigortalıya ödenen ilk peşin sermaye değerinin 1.673,05 TL’lik kısmının tahsis onay tarihi olan 27.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalıları ile birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, bakiye 8.290,30 TL’nin ise tahsis onay tarihi olan 27.07.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalısı ... Enerji A.Ş ve ... İnşaat A.Ş. ve birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 5.514,05 TL sigortalı için ödenen hastane masrafının 919,00 TL’lik kısmının ödeme tarihi olan 05.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalıları ile birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, bakiye 4.595,05 TL’nin ise ödeme tarihi olan 05.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalısı ... Enerji A.Ş. ve ... İnşaat A.Ş. ile birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 4.194,20 TL sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin 699,03 TL’lik kısmının 21.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalıları ve birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, bakiye 3.495,17 TL’lik kısmına ise 21.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müşterek müteselsil sorumlu asıl dosya davalıları ... Enerji A.Ş. ve ... İnşaat A.Ş. ve birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum zararının tamamının karşılanması gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, maruz kaldığı iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemelerden oluşan Kurum zararının rücuen tazmini davasıdır.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.