YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6110 E.  ,  2024/6379 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2050 E., 2024/178 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/61 E., 2022/268 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.10.1988 tarihinde 4.40035476473212 sicil sayılı ... unvanlı işyerinde çalışmaya başladığını, çalışmasının bir müddet devam ettiğini, işe giriş bildirgesinin verilmesine rağmen bordroda adının görülmemesi nedeniyle kayıtlarda sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1988 olarak gözükmediğini, işe giriş bildirgesinin verilmesinin en az 1 günlük çalışmaya karine olduğunu belirterek, davacının 01.10.1988 tarihinde 1 gün çalıştığının tespiti ile SGK kayıtlarına işlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davaya verdiği karşılıkta, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, çalışma olgusunun ispatlanması gerektiğini, Kurum tarafından yapılan işlemlerde hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, ... unvanlı 547647.32 (eski 32, yeni 34) sicil numaralı iş yerinde 01.10.1988 tarihinde hizmet akdi ile fiili olarak bir gün süreyle günlük brüt asgari ücretle 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olarak çalıştığının ve 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesine göre davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.12.1990 tarihi olduğunun ve 01.10.1988 tarihindeki 1 günlük çalışmasına ait primlerinin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, ilk derece mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosyadaki bilgi ve belgelerden, 01.12.1972 doğumlu olan davacının 01.10.1988 tarihini sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep ettiği, davacı adına 01.10.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, işe giriş bildirgesinin verildiği işyerinin 1988 yılı 6-11. Aylar arası kanun kapsamında bulunduğu, dinlenen bordro tanıklarından bir kısmının fiili çalışmayı doğruladıkları anlaşılmaktadır..." gerekçesiyle davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.10.1988 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ve hissedarları ünvanlı 547647 sicil no.lu ve "... cad. No: 40 pafta 313, ada 973, parsel 11 İstanbul" adresli işyerinden davacı adına 01.10.1988 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyerinin kanun kapsamının ise 01.06.1988-30.11.1988 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, işyerinin inşaat mahiyetinde olduğu, davacının sigorta sicil numarasının işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği yıla ait olduğu, işyerinden 1988/3. döneme ilişkin dönem bordrosu verilmediği, buna karşın 1988/2. döneme ilişkin verilen dönem bordrosunda bildirilen 5 kişiden 4 ünün dinlendiği,üçünün davacıyı tanımadıkları sadece ... isimli tanığın ise davacıyı ismen tanıdığını beyan ettiği, komşu işyeri araştırması yapılmadığı, inşaatın varlığına yönelik de bir araştırma yapılmadan eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı şekilde karar verildiği anlaşılmaktadır.

3.Buna göre Mahkemece, işyerinin inşaat konulu olması nedeniyle inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, ruhsat ve yapı kullanım izin belgeleri dosyaya celbedilmeli, davacının beyanı da alınmak suretiyle kimlerle birlikte çalıştığı sorulmalı, davacının birlikte çalıştığını belirttiği kişiler sigortalılık kayıtları getirtilerek dinlenmeli, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları SGK, vergi dairesi, belediye nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyerinin tespit edilememesi halinde çalışmasını bilebilecek olan kişilerin kimler olabileceği sorularak bu kişiler de dinlenmeli böylelikle, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.