YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/6094 E.  ,  2024/6391 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2188 E., 2024/380 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 37. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/350 E., 2022/205 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.10.1986 da 6701016688081 sicil ile işe girdiğini, bildirge verilmekle beraber prim ödenmediğini halen aynı numarayı kullandığını, Kurumun bu tarihi başlangıç tarihi olarak kabul etmediğini, 10.07.2017 tarihinde başvuru yapıldığını reddedildiğini, davacının 24.10.1968 doğumlu olduğunu, 18 yaşını 24.10.1986 da doldurduğunu belirterek, davacının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 24.10.1986 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, yetki husumet itirazında bulunmuş, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının 01.10.1986 da 235040149646 sicil numaralı ...'a ait iş yerinde çalışmaya başladığının tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereği başlangıç tarihinin 18 yaşın ikmal tarihi olan 24.10.1986 olduğunun tespitine, bir günlük çalışma süresinin prim gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı belediye başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, toplanan delillerin anılan karar açısından yeterli olmadığını, yeterli inceleme yapılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..dosya kapsamından 24.10.1968 doğumlu davacı adına 01.10.1986 da 14964,06 sicil numaralı ...’a ait işyerinde çalıştığına ilişkin işe giriş bildirgesi düzenlendiği, işyerinin 16.07.1979-01.11.1992 tarihler arasında Kanun kapsamında olduğu ancak işyerinden 1986/3 dönem bordrosu verilmediği, davacının sicil numarasının 1986 yılı serilerinden olduğunu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamından davacının işe giriş bildirgesi verildiği tarihte çalışmasının sabit olduğu, Mahkemece 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi nazara alınarak sigorta başlangıcını davacının 18 yaşını doldurduğu tarih olarak belirlemesinin yerinde olduğu...." gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 24.10.1986 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 9, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ünvanlı işverenin 14964 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.10.1986 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu,soğuk demircilik mahiyetli işyerinin kanun kapsam döneminin ise 16.07.1979-01.11.1992 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, iş yerinden dava konusu 1986/3. Dönemden bordro verilmediği, işyerince verilen 1986/2. dönem ile 1987/1-3 arası ile 1988/1-3 arası dönem bordrolarının dosyaya Kurumca gönderildiği,öte yandan Mahkemece emniyet, SGK ile mal müdürlüğü aracılığıyla yapılan komşu işyeri araştırmasında komşu işyeri ve çalışanının tespit edilemediği ancak belediye aracılığıyla komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, dinlenen tanıklardan işyerinde 1986/2. dönemde her ay 20 şer günden olmak üzere 80 gün sigortalılık bildirimi olan tanık ...'ın, 1987/1-31.10.1992 tarihleri arasında bildirimi olan ...'ın ve ... ...'ın davacıyı tanımadığı, davacı tanıklarının ise davacının kardeşi, mahalleden komşusu ve çocukluk arkadaşı olduğu anlaşılmakla, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Tüm bu açıklamalara göre mahkemece, ilgili belediye aracılığıyla dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri sahipleri ile kayda geçmiş sigortalı çalışanlarının tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı,bu yöntemle de komşu işyerinin tespit edilememesi halinde davacıdan da sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek kişiler tespit edilerek, beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, davacının,işe giriş bildirgesinin verildiği 01.10.1986 tarihinde 17 yaşında olduğu, buna göre, davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 24.10.1986 tarihi olduğu gözetildiğinde 18 yaşını ikmalinden önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine de hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik karar verilmesi, isabetsiz bulunmuştur.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.