YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5991 E.  ,  2024/7091 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2799 E., 2024/274 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ordu 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/540 E., 2022/387 K.

Taraflar arasındaki sahte sigortalılık nedeniyle yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile borç tahakkuk ettirilmesine dair işlemin tedbiren durdurulması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 01.12.2011-30.07.2012 tarihleri arasındaki hizmetlerinin fiili ve gerçek olmadığından bahisle Kurum tarafından iptal edilerek 01.12.2016-25.11.2020 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıkların talep edildiğini, sonrasında 450 gün askerlik borçlanması yapmak suretiyle iptal edilen prim gününü tamamladığını ve emeklilik talebinde bulunduğunu ileri sürerek, aksi Kurum işleminin iptali ile borç tahakkuk ettirilmesine dair işlemin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, ilgili mevzuat hükümleri göz önüne alındığında Kurum işleminin yerinde olduğunu, davacının davasının hukuki yarar yokluğundan reddinin gerektiğini, Kurum denetim raporu ile dava dışı ... Kuzu unvanlı işyerinden davacı adına bildirilen 01.12.2011-30.07.2012 tarihleri arasında 240 günlük sigortalılığın fiili çalışmaya dayanmadığı tespit edildiğinden anılan çalışmaların iptal edildiğini, Kurumca yapılan yersiz ödemelerin tahsil edilmesi gerektiği belirtilerek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Yapılan yargılama, toplanan deliller, Kurum denetim raporu içeriği ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının 08.03.2019 tarih 2019/400525/28 sayılı araştırma inceleme raporuna istinaden, 1248459.034 sicil numaralı işyerinden adına bildirilen 01.12.2011-30.07.2012 tarihleri arasında 240 günlük sigortalılığın fiili çalışmaya dayanmadığı anlaşılmakla, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksinin ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; kararın eksik incelemeye dayalı verildiğini, Kurumun hatalı işlemlerine bağlı olarak davacının emekliliğinin iptal edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından, davacının 2 7990 07 07 1248459 034 10-34 sicil numaralı ... Kuzu unvanlı işyerinden yapılan sigortalı bildirimlerinin sahte olup olmadığının tespiti amacıyla inceleme yapıldığı, İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 08/03/2019 tarih ve 2019/400525/28 sayılı Araştırma İnceleme Raporu ile, davacı ...'ün 1248459.034 sicil numaralı işyerinden 01.12.2011-30.07.2012 tarihleri arasında bildirilen 240 günlük sigortalılığının fiili çalışmaya dayanmadığının tespiti üzerine aylık bağlama koşullarını kaybeden davacının aylığının iptal edilerek 01.12.2016-25.11.2020 tarihleri arası yersiz ödenen 65.169,56 TL Kurum alacağının 5510 sayılı Kanunun 96/1-a hükmü gereği tahsilinin istendiği, davacının Kurumun bu işleminin iptali için eldeki davayı açtığı, konuya ilişkin olarak; davacı ...'ün SGK denetmeni tarafından alınan 13.05.2016 tarihli ifadesinde "...1985-1988 yılları devresinde yaklaşık 3-4 yıl ve 1994 yılında yaklaşık İstanbul ilinde bulundum ve çalıştım. Bunun dışında İstanbul ilinde herhangi bir çalışmam yoktur. 2011 ve 2012 yıllarında çalışmış olarak göründüğüm İstanbul ilinde bu yıllarda hiç bulunmadım ve bu devrede İstanbul'da fiilen hiç çalışmadım. 2011 ve 2012 yıllarında İstanbul ilinden adıma yapılan sigortalılık bildirimleri, fiilen çalışmadığım halde Samsun ilinin Terme ilçesinden olan ve daha önce çalışmış olduğum işyerlerinden tanıdığım soyadını bilmediğim ... adındaki bir şahıs aracılığıyla, emekliliğim için gerekli prim gün sayısını tamamlayabilmek için yaptırdığım fiili çalışma ilişkisine dayanmayan hizmet bildirimleridir. Ben yaklaşık 3-4 ay kadar aylık sigorta primine karşılık gelen yaklaşık 250-270 TL lik meblağlardan ... adındaki bu şahsa ödeme yaparak sigortalılığımı sağladım.... İstanbul ilinde sigortalısı olarak göründüğüm ... Kuzu'ya ait işyerinde çalışmışlığım yoktur... İstanbul ilinden 2011 ve 2012 yıllarında adıma yapılan sigortalılık bildirimlerinin yapıldığı dönemde, İstanbul ilinde bulunmadım ve çalışmadım. Fiilen çalışmadığım halde İstanbul ilinden adıma yapılan sigortalılık bildirimlerinin yukarıda belirttiğim şekilde sigorta primine karşılık gelen ödemeyi yaparak sağladığım hizmet bildirimleridir diye düşünüyorum...." şeklinde beyanda bulunduğu, bu beyanının Kurum kayıtlarında yer aldığı, davacının 02.11.2016 tarihinde Kuruma yaşlılık yönünden tahsis talebinde bulunması üzerine Kurumca İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne 04.11.2016 tarihli "...adı geçen sigortalının dosyası incelenmiş olup; 1248459.3407 işyeri numaralı ... KUZU ünvanlı ...işyerinde çalışmalarının olduğu tespit edilmiştir. Sigortalının söz konusu işyerinde 2011/12. ve 2012/1-7. aylarda geçen çalışmalarında kontrol (K) kodu olduğu tespit edildiğinden Müdürlüğünüzce yapılacak denetim sonucunun tahsis işlemlerine esas olmak üzere Merkezimize bilgi verilmesi..." içerikli yazı gönderildiği, akabinde davacıya 01.12.2016 itibari ile yaşlılık aylığı bağlandığı, somut olayda, davacının, borçluluk sıfatının mevcut olmasının kabulünün gerektiğinin gözetilmesi ile birlikte, davacının SGK denetmeni tarafından alınan 13.05.2016 (tahsis talebinde bulunduğu 02.11.2016 dan önce) tarihli ifadesinde davaya konu işleme esas çalışmalarının fiili olmadığını bildirdiği, Kurum kayıtlarında davacının iptal edilen çalışmalarında kontrol (K) kodu olduğu ve Kurumun denetim talebinde bulunduğu, denetim raporunun yaklaşık 3 yıl sonra 08.03.2019 tarihinde düzenlendiği, rapor uyarınca 25.11.2020 tarihinde işlem yapıldığı hususları gözetildiğinde; yapılan işlemin Kurum hatasından kaynaklandığı kabul edilerek yersiz ödenen aylıkların 96/1-b hükmüne göre davacıdan tahsil edilebileceği yönünde hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar tesisinin, usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davacının yaşlılık aylığının başlangıç tarihi itibari ile kesilmesine dair işlemin iptaline yönelik talebinin reddine, davacının yaşlılık aylığının başlangıç tarihi itibari ile kesilmesine dair işleme dayalı olarak davacı adına 01.12.2016-22.07.2020 tarihleri için yersiz ödeme nedeni ile yapılan borç kaydına dair Kurum alacağının 5510 sayılı Kanun'un 96/1-b uyarınca tahsil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili;Kurum zararının oluşmasına davacının kusurlu davranışının sebebiyet verdiğini, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan tespiti kabul etmediklerini, işbu davada, Kurumun hatası olduğundan bahsetmenin mümkün olmadığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yaşlılık aylığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile borç tahakkuk ettirilmesine dair işlemin tedbiren durdurulmasına ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi.

3.Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.