YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5940 E.  ,  2024/7661 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1746 E., 2023/2775 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/229 E., 2022/263 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, davacı müvekkilinin 1994 yılında Almanya’da ikamet etmeye başladığını, 11.05.2000 tarihinde doğum yaparak Alman Sigortalarına kaydolduğunu, bu ikamet ve sigorta sürelerinin ardından davalı Kurum nezdinde yurt dışı borçlanması için başvuru yaparak 2 kez ödeme yaptığını, ilkinde 10.04.1995–10.07.2014 aralığı için geçerli olmak üzere 5367 gün, ikincisinde de 2015-2020 dönemi için 1087 gün için tahakkuk cetveli düzenlendiğini, müvekkilinin bu ödemeyi sadece 500 gün olacak şekilde kısmi olarak gerçekleştirdiğini, 16.03.2020 tarihinde tahsis talebinde bulunan müvekkilinin tahsis talebinin davalı Kurum tarafından reddedildiğini, ret gerekçesinden 01.05.2000 tarihinin Türkiye Sigorta girişi olarak kabul edildiğini, Kurum işleminin hatalı olduğunu, müvekkilini mağdur ettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı müvekkilinin Türkiye sigorta girişinin 17.06.1996 olduğunu ve tahsis talebini takip eden aybaşı olan 01.04.2021 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tesbitine, ödenmemiş aylıkların yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; dava konusu uyuşmazlık ile ilgili Kurum tarafından tesis edilen işlemlerde Kanun ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığını, davanın süresinde açılıp açılmadığının resen tetkiki gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında belirlenen 01.05.2000 ilk başlangıç tarihi öncesi borçlanmalar kadar geriye gidilerek sigortalılık başlangıcının belirlenemeyeceği, davacı yönünden tahsis şartları incelendiğinde 01.05.2000 başlangıç olmakla, 5510 sayılı Kanun'un geçici 9.maddesi gereği tahsis için kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 7000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prime ödemiş olmak şartı ile veya kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 25 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 4500 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmiş olması şartına göre 58 yaşını doldurmayan davacının tahsise hak kazanmasının mümkün olmadığı, bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunduğu anlaşılmış, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece hukuka aykırı karar verildiğini, sigorta giriş tarihinin 17.06.1996 olduğunu, müvekkilin yaşlılık aylığının bağlanmasına dönük olarak gerekli koşulları taşıdığını belirterek, kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamından davacının 23.07.2014-05.08.2014 tarihleri arasında Türkiye'de 4/a kapsamında sigortası bulunduğu, Alman Rant Sigortasına giriş tarihinin 01.05.2000 olduğu, 22.12.1994 tarihinden itibaren Almanya’da ikamet ettiği, davacının 02.07.2014 tarihli borçlanma dilekçesine istinaden 5367 gün borç tahakkuk belgesi düzenlediği, davacının borçlanma bedelini ödediği, 29.07.2019 tarihli borçlanma dilekçesi ile 202 gün borçlanma bedelini ödediği, 22.07.2020 tarihli borçlanma dilekçesine istinaden ise 500 günlük ödeme yaptığı ve 31.03.2021 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, Kurumun davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.05.2000 olduğunu belirterek tahsis şartını yerine getirmediğinden tahsis talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

3201 sayılı Kanun'un “Süre Tespiti ve Sigortalılığın Başlangıcı” başlıklı 5 inci maddesi, yurt dışında geçen sürelerini borçlananlardan Türkiye’de herhangi bir Sosyal Güvenlik Kuruluşuna tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin, sigortalılıklarının başlangıç tarihinin, borçlarının tamamını ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye gidilmek suretiyle belirleneceğini düzenlenmiştir. 11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi ile 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin beşinci fıkrasına “Ancak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.” cümlesi eklendiği,

Türk Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 29 uncu maddesi 4 üncü fıkrasında “bir kimsenin Türk Sigortasına girişinden önce bir Alman Rant Sigortasına girmiş bulunması halinde, Alman Rant Sigortasına girişi, Türk Sigortasına giriş olarak kabul edilir” hükmü amir olduğu,

Davacının, yurt dışı hizmet cetveline göre yurt dışında ilk defa 01.05.2000 tarihinde Almanya Sigorta merciinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi bir statüde sigortalı olduğundan bu tarih, Türk Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 29/4 maddesi gereği kişinin Türkiye sigortalılık başlangıç tarihi olduğu,

Davacının, borçlandığı gün sayısı kadar geriye gidilmek sureti ile sigorta başlangıç tarihinin tespitini istemiş, talebi Kurumca reddedilmiştir. Yargıtay 10 Hukuk Dairesinin 2016/5575 E., 2016/10507K. ve 2018/3677 E. 2018/11116 K. sayılı ilamlarında da belirtildiğ üzere "Uluslararası sözleşme ile hüküm altına alınmış bir hususta, 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ikinci fıkrası uyarınca, borçlanılan ev kadını süresinin, sigorta başlangıcı olarak talep edilen tarihten geriye götürülerek sonuca ulaşılması usul ve yasaya aykırıdır. Bu durumda hem sözleşme hükmünün, hem de 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birlikte uygulanması imkanı bulunmadığı,

Davacının yurt dışı sigortalılık başlangıcı öncesi yapılan borçlanma sigortalılık başlangıcını geriye çekmeyecektir. Ancak, Türkiye'deki sigorta başlangıcı olan 23.07.2014 tarihinden önce borçlanılan 5367 gün geriye gidilir ise sigortalılık başlangıç tarihi 26.08.1999 tarihi olacağı,

Kabul edilen sigorta başlangıç tarihine göre 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesinin B/r bendi gereğince davacının 56 yaş 5975 prim ödemesi halinde yaşlılık aylığına hak kazanabilecektir. Tüm dosya kapsamından davacının doğum tarihinin 10.03.1968 olduğu, tahsis talep tarihinde prim şartını yerine getirmiş ise de yaş şartı yerine getirilmediğinden tahsis talebinin reddine ilişkin karar yerindedir. Mahkemece, davacının sigorta başlangıç talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan davacının istinaf talebinin kabul edilerek, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve dosyada mevcut delillerin hüküm kurmak için yeterli olduğundan delil toplanmasına ve duruşma açılmasına gerek olmaksızın davanın kısmen kabulüne davacının sigorta başlangıç tarihinin 26.08.1999 tarihi olduğunun tespitine, tahsis talebinin reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; Kurum işleminde hata olmadığını, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava sigorta başlangıç tarihinin tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371'inci maddesi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.