YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5902 E.  ,  2024/6759 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1374 E., 2023/2250 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/219 E., 2022/145 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde, 01.07.1992 tarihinde davalı şirkette işe başladığını, 1992-1993-1994 yılları arasında üç sene çalışmasına rağmen sigorta pirimlerinin hiç yatırılmadığını, bu nedenle davalı şirketten davacı olduğunu belirterek, sigorta başlangıcının 01.07.1992 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde,davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile
1.01.07.1992 tarihinde 3944804 sicil nolu ... İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş'ye ait işyerinde çalıştığının tespitine,

2.Davalı ... İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş'ye yönelik davanın açılmamış sayılmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, mahkemece verilen kararın kaldırılması gerektiği, davanın reddine karar verilmesini gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, yerel Mahkeme kararının usul ve Kanun'a aykırı olduğu, dava konusu Kurum işleminin Kanun'a uygun olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemenin davalı müflis ... İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş yönünden verilen kararı yönünden; Mahkemece anılan şirket yönünden verilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş olması isabetsizdir. Dava, niteliği itibariyle Kurum işleminin iptali niteliğ,inde olup SGK bu tür davalarda yasal hasım olup işverenin davalı olarak gösterilme zorunluluğu bulunmamaktadır.Kaldı ki, eldeki davada davalı müflis ... İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş hakkında dava tarihinden önce 10.04.2014 tarihinde iflasına karar verildiği,buna karşın şirketin tasfiye ve terkin işlemlerine ilişkin dosya kapsamına göre bir bilgi olmamasına rağmen hakkında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz olup gıyabi hükmün ve karar ilamının anılan şirkete Tebligat Kanunun 35 inci maddesine göre tebliği de usulsüzdür.

2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.Öte yandan Mahkemenin davalı SGK yönünden yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, davalı ... İnşaat ve Sanayi Ticaret A.Ş. ünvanlı işverenin 3944804 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.07.1992 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, dosya kapsamına işyeri tescil bilgilerinin alınmadığı,bu nedenle işin mahiyeti ve işyerinin kanun kapsam döneminin bilinmediği,işyerinden 1992/2. ve 3. dönem bordrosunda yer alan tek sigortalı olan ...'in İngiltere'de ikamet ediyor olması nedeniyle beyanına başvurulamadığı, öte yandan davalı işverenin başka bir işyeri olan 111243 sicil no.lu işyerinin 1992/2. dönem bordrosu geldiği ve bu dönem bordrosundan bildirilenlerden iki çalışanın talimatla dinlendiği ve bu kişilerin davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri,davacının beyanında davalı şirketin Fethiye Ölüdeniz'deki ... plajını işletilmesi işinde çalıştığını beyan ettiği, bu kapsamda davacı tanıkları ile emniyet tarafından komşu işyeri olduğu belirlenen ... ... ... işyerinde sigortalılığı bulunan davacı tanığı ...'in dinlendiği, dinlenen diğer davacı tanıklarından ...'ın,...'in hizmet döküm cetvellerinin gelmediği ve işyerinden işe giriş bildirgelerinin verilip verilmediğinin araştırılmadığı, böylelikle beyanlarının denetlenmediği,yine davacı tanığı olarak dinlenen ve çalıştığı işyerinin komşu işyeri olduğunun emniyet tarafından tespit edildiği belirtilen ...'in dava konusu dönemde sigortalılığının olduğu 963 sicil ... ... işyerinin Kurumdaki işyeri tescil bilgileri,belediyeden ruhsatı ve vergi kayıtları istenerek işyeri adresinin komşu işyeri olup olmadığının tespit edilmediği,aynı şekilde davacı tanığı ...'un aynı dönemi içeren sigortalılığının bulunduğu işvereni ... Kontur A.Ş.'nin Kurumdan işyeri tescil bilgileri,belediye ve vergi kayıtları istenerek komşu işyeri olup olmadığının belirlenmediği,böylelikle anılan tanık beyanlarının denetlenmediği, ayrıca davalı işyerine komşu işyeri sahipleri ve çalışanlaeının tespitine yönelik bir araştırma yapılmadan anılan tanık beyanlarına ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre mahkemece, öncelikle Kurumdan işyerinin işyeri tescil bilgileri istenmeli, yukarıda anılan tanıklara ilişkin sigorta kayıtları ve işe giriş bildirgeleri Kurumdan celbedilmeli, komşu işyerlerinde çalıştıklarını beyan eden davacı tanıklarının çalıştığı işyerleri ile ilgili yukarıda anılan kayıtlar dosyaya getirtilerek eksiklikler tamamlanarak beyanları buna göre denetlenmeli, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının SGK, vergi dairesi, belediye ve emniyet nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve Kanun'a aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.