YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5886 E.  ,  2024/5921 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1342 E., 2023/2368 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/10 E., 2022/69 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın davalı PTT A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davanın Türk Telekomünikasyon A.Ş. yönünden kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, dahili davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, dahili davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalılar iş yerinde davalılara ait olan direklerin yollara dikimi işinde 02.09.1989 tarihinden itibaren 15 gün süreyle çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı PTT A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, davacının 1993 tarihinden önce Sarıcakaya PTT Şubesinde çalıştığından bahisle söz konusu davayı açtığını, davacının çalıştığını iddia ettiği briket imalatı, kanal açma kapama, telefon kabloları ve telefon direkleri vs ile ilgili çalışmaların Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin çalışma alanına girdiğini, yasal düzenlemeler ile T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü'nün, PTT Genel Müdürlüğü ve Türk Telekom A.Ş. olarak iki ayrı kurum ihdas edildiğini, davacının yaptığını iddia ettiği işin Türk Telekom A.Ş.'nin görev alanına girdiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile ilgili dahili davalı şirket kayıtlarının incelendiğini, dava konusu uyuşmazlığa ait herhangi bir belgeye rastlanılmadığını, 1995 yılında PTT Genel Müdürlüğünden ayrılmak suretiyle kurulduğundan davacının dahili davalı şirket çalışanı olmasının mümkün olamayacağını, davacının işe giriş ile ilgili bilgi ve belgelerin bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında davacının 2601018681027 sigorta sicil numaralı dosyasında 0051831.26 numarada kayıtlı davalı iş veren Eskişehir Sarıcakaya PTT Müdürlüğü tarafından işe giriş bildirgesi verildiğini, iş veren tarafından 11.09.1988 tarih ve 80235 sayılı evrak ile teslim edildiğini, Kuruma verilen 1989 yılı dönem bordrolarının kontrol edildiğini ve 1989/2 dönemine ait herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, Kurum kayıtlarının resmiyeti yansıttığını da beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın davalı ...yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davanın Türk Telekominikosyan A.Ş. yönünden kısmen kabulü ile davacının 02.09.1989 tarihinde bir gün süre ile davalı işyerinde sigortalı sayılacak şekilde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili dahil davalı ... Telekomünikasyon A.Ş. vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı vekili İstinaf Sebepleri
Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, fer'i müdahil Kurum tarafından sunulan cevap dilekçelerinde söz edildiği ve yine mahkeme dosyasına ibraz edildiği üzere, 02.09.1989 tarihinde davacı adına Sarıcakaya PTT Müdürlüğü tarafından verilen işe giriş bildirgesi bulunduğunu, işe giriş bildirgesi, davacı müvekkilin 02.09.1989 tarihinde Sarıcakaya PTT Müdürlüğü nezdinde çalıştığını doğruladığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Dahili Davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili İstinaf Sebepleri
Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Türk Telekomünikasyon A.Ş ile PTT Genel Müdürlüğünden 1995 yılında ayrılmak suretiyle kurulmuş olduğunu, bundan öncesinde tüzel kişiliğe sahip olmadığını, davacı vekilinin sigorta başlangıç yılı olarak iddia ettiği 02.09.1989 tarihinde davalı ... Telekonünikasyon A.Ş'nin tüzelkişiliği bulunmadığını, davacının dahili davalı şirkette işe başlaması söz konusu olmadığını, davacının hiçbir zaman dahili davalı şirket çalışanı olmadığını, PTT Genel Müdürlüğü çalışanı olduğunu, husumetin dahili davalı şirkete hasredilmesi mümkün olmadığını beyanla kararın kaldırılarak öncelikle davanın husumet yönünden reddine bu mümkün değilse esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Fer'i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının davasının sübut bulmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı işyerinin 31.08.1989-19.09.1989 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında olduğu ve davalı işyerinden davacı adına 02.09.1989 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, yasal değişiklikler nedeniyle iş verenin en son Türk Telekomünikasyon A.Ş. olduğu, bordro tanığı bulunmadığı, duruşmada davacının ayrıntılı olarak beyanının alındığı, komşu tanığı araştırması yapıldığı, çalışmanın geçtiği köy muhtar ve azalarının tanık olarak dinlendiği, davacının askerlik tarihlerinin Milli Savunma Bakanlığı’ndan sorulduğu, Mihalıçcık Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2017/108 E. 2017/129 K. sayılı dosyasında benzer dosyada kısmen kabul kararı verildiği, kararın onanarak kesinleştiği, dinlenen tanık beyanları, işe giriş bildirgesi, kanun kapsamına alınma ve çıkarılma tarihleri, emsal dosyada verilen karar, iş yeri devrine ilişkin yasal düzenlemeler dikkate alındığında davacının hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu, fazla talebin ispat edilemediği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, dahili davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Dahili Davalı ... Telekomünikasyon A.Ş. vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalılar iş yerinde davalılara ait olan direklerin yollara dikimi işinde 02.09.1989 tarihinden itibaren 15 gün süreyle hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, davalılara ait telefon direklerinin dikimi işinde 15 gün boyunca çalıştığını beyanla 02.09.1989 tarihinden itibaren 15 gün boyunca hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmektedir. Davacıya ait işe giriş bildirgesi 02.09.1989 tarihinde Eskişehir - Sarıcakaya PTT Müdürlüğü'nce verilmiştir. Mahkemece işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasından dolayı 1 gün süreyle davacının hizmetinin tespitine dahil davalı ... Telekomünikasyon yönünden karar verilmiştir. Buna rağmen davacının bu iş yerinde fiili çalışması ortaya konulamıştır. İşe giriş bildirgesinin verilmiş olması tek başına hizmet tespiti için yeterli olmayıp fiilen çalışma gerekmekte olup mahkemece bu husus etraflıca araştırılmalı, fiili çalışmaya dair tespit edilecek tanıklar dinlenilmeli, çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak buna göre karar verilmelidir. Bu husus göz ardı edilerek verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili, dahili davalı ... Telekomünikasyon A.Ş vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.