YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5807 E.  ,  2024/5769 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/341 E., 2024/444 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çal Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/319 E., 2023/391 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... ...'e ait ... Market Ticaret Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 02.10.2012 tarihinden 01.06.2022 tarihine kadar kesintisiz olarak çalışmasını sürdürdüğünü, davacının davalı işveren bünyesinde çalıştığı süre içinde 02.10.2012 tarihinden 18.02.2014 tarihine kadar olan sürede sigortasının zamanında başlatılmadığını, çalışmasına uygun olarak Kuruma tam olarak bildirilmediğini ve primlerinin de yatırılmadığını öğrendiğini beyanla davacının 02.10.2012 tarihinden 18.02.2014 tarihine kadar geçen süre içinde (yetkilisi ... ... ve sahibi ... ... olan) ... Market Ticaret Ltd. Şti. ünvanlı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak sigortalı ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacı tarafın çalıştığı gün kadar sigorta bildiriminin yapıldığını, iddia edildiği tarihlerde bir çalışması olmadığını, davacının tüm sigorta dökümü incelendiğinde, sigortalarının tam gün ve kesintisiz olarak bildirildiğinin ve primlerin yatırıldığının görüldüğünü, davacının yaklaşık 1,5 yıl sigortası olmadığını ve bunu bilmediğini iddia etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının salt erken emekli olabilmek amacıyla çalışmadığı zamanları bile çalıştı gibi göstermeye çalıştığını, davacı taraf ve Mahkemenin 2022/318 ve 320 E. sayılı dosyalarda davacı olarak görünen Oya Yalçınkaya ve Sevilay Bahçacı ve iş bu dosyada tanık olarak gösterilen ..., işverenleri olan müvekkil şirkete hiç bir ön bilgi vermeksizin sözlü olarak işi bıraktıklarını söylediklerini ve ertesi gün de müvekkili şirkete fesih ihbarnamesi gönderdiklerini, davacı ve diğer dosyalardaki davacılar iş akitlerini fesih nedenleri haklı olarak göstermek için iş bu davayı ikame ettiklerini düşündüklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı/hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde görüleceği üzere davacının iş bu davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini, Kuruma karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru zorunluluğunun dava şartı olduğunu, davacının ilgili koşulları yerine getirmemiş olduğunu, davasının dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, davacıya ait işe giriş bildirgeleri incelendiğinde görüleceği üzere davacının dava dilekçesinde belirttiği tarihte işe giriş bildirgesine de rastlanmadığını, ayrıca iş yeri unvan listesi incelendiğinde görüleceği üzere davacının dava dilekçesinde belirttiği iş yeri kaydına da rastlanmadığını, davacının dava dilekçesinde belirttiği iş yerinden verilmiş dönem bordrosuna da rastlanmadığını, Kurumun işlemi yasal mevzuata, mevcut Yargıtay kararlarına ve hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı ...'un 1065627 iş yeri sicil nolu davalı ... Ltd. Şti'nde 02.10.2012 - 18.02.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; öncelikle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, Mahkemece beyanına itibar edilen tanık ...'nın uyuşmazlık konusu dönemde 12 yaşında olduğunu, beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu, diğer tanık beyanlarının da kesin ve net olmadıklarını, tanık ... ile davalı şirket arasında husumet olduğunu, davacının çalışmalarının tam gün ve eksiksiz olarak bildirildiğini ileri sürmüştür.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığını, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, delil durumu itibariyle Çal Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi 2022/319 Esas 2023/391 Karar sayılı ilamına yönelik davalı vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 02.10.2012 - 18.02.2014 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
1. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı şirkete ait market işyerinde 02.10.2012 - 01.06.2022 tarihleri arasında çalıştığını, ancak fer'i müdahil Kuruma sigortalılığının 18.02.2014 tarihinden itibaren bildirildiğini beyanla, sigortasız olarak geçen 02.10.2012 - 18.02.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacının davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

2. Dosya kapsamında mevcut Kurum kayıtlarına göre; davacının davalıya ait 1065627 sicil numaralı işyerinden 18.02.2014 - 01.06.2022 tarihleri arasında tam zamanlı sigortalı bildiriminin yapıldığı, 2014 yılı 2. ayından itibaren davalı işyeri dönem bordrolarının dosyaya sunulduğu, ihtilaf konusu dönem bordrolarının ise getirilmediği, Mahkemece davacı tanıkları ile tespit olunan komşu işyeri tanıklarının beyanları ile yetinilerek hüküm kurulduğu, davacı tanıklarından ...'ın aynı zamanda dönem bordro tanığı olduğu, ancak bu tanığın da davalı işveren ile husumetli olduğu, dinlenilen diğer davacı ve komşu işyeri tanıklarının beyanlarının ise kesin ve uyuşmazlığın çözümüne elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.

3. Bu doğrultuda Mahkemece, komşu işyeri tanıklarından ...'ın 2012 yılında berber dükkanı işletmeye başladığını ve davacının da 2012 yılında davalı işyerinde çalıştığını beyan etmesi karşısında söz konusu berber dükkanın faaliyete başladığı tarihi gösteren işyeri açma ruhsatı ve vergi kaydının ilgili Belediye Başkanlığı ve Vergi Dairesi Müdürlüğünden celp edilerek dosya arasına eklenmesi, komşu işyeri tanıklarından ...'nin beyanı gereğince düğün tarihinin araştırılması, diğer taraftan davalı işyerinden 02.10.2012 - 18.02.2014 tarihleri arasındaki dönem bordroları getirtilip, uyuşmazlık konusu dönemde çalışması bulunan bordo tanıklarının tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulması, buna göre davacının tüm çalışma sürelerinin netleştirilmesi suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.