YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5756 E.  ,  2024/6743 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/687 E., 2024/847 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/165 E., 2023/751 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının 01.05.1993 tarihinde Eskişehir ili Deliklitaş Mah. Avar Sok. No:7' de faaliyet gösteren ... Giyim San. Tic. Ltd. Şti.'de işe başladığını ve bir süre bu şirkette çalıştığını, daha sonra müvekkilinin çalıştığı ... Giyim San. Tic. Ltd. Şti.'nin unvan değiştirerek ... Giyim Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanını aldığını, 01.05.1993 tarihinde çalışmaya başladığı ... Giyim San. Tic. Ltd. Şti.'nin 27.05.1993 tarihinde müvekkili ... ile ilgili davalı SGK'ya "sigortalı işe giriş bildirgesi" verdiğini, bunun üzerine davalı SGK tarafından müvekkiline "sigorta sicil kartı" verildiğini, SGK tarafından verilen bu kartın ön yüzünde de müvekkilinin işe giriş tarihinin 01.05.1993 olarak gözüktüğünü yine arka yüzünde de sigorta sicil numarası olarak 2601199303154 yazdığını, bizzat bu kartın bile müvekkilinin sigortalı olarak 01.05.1993 tarihinde çalışmaya başladığını ispat eder nitelikte olduğunu, bu nedenle her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 01.05.1993 olarak tespit edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtları resmi belge niteliğinde olduğundan ve aksinin ancak eşdeğer kanıtlarla ispatlanabileceğinden davacının Kurum kayıtlarında bulunan süreler ve işyerleri dışında kalan çalışma iddiasının doğru olmadığını, davada fer-i müdahil olarak gösterilmeleri gerekirken davalı olarak gösterilmelerinin usule uygun olmadığını, ayrıca davacının davalı işveren ... Giyim San. Ltd. Şti.'ne ait işyerinde 01.05.1993 işe giriş tarihi ile birlikte 5510 Sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında çalışmaya başladığını belirtse de, davacı için davalı işveren ... Giyim San. Ltd. Şti. adlı işyerinden 01.05.1993 işe giriş tarihli işe giriş bildirgesinin verildiğini ancak bahse konu işyerinin 1993/03 dönem bordroları incelendiğinde davacının malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak çalıştığını ispatlayıcı herhangi bir belge yada bilgiye ulaşılamadığını, açıklanan nedenlerle davacının iddiası haksız ve hukuksal dayanaktan yoksun olduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Davanın kabulüne, davacının davalı işyerinde 01.05.1993 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigorta hizmet başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 15.07.1994 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davada feri müdahil sıfatını taşıdıkları halde aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücreti yüklendiğini, bordro tanığı dinlenerek çalışmanın ispat edilemediğini ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...somut olayda; davacının davalıya ait .... sicil numaralı işyerinde 01.05.1993 tarihinde işe girdiği bildirimini içeren bildirgenin süresinde Kuruma verilmekle birlikte 1993 yılı dönem bordrosu verilmediği gerekçesiyle Kurum tarafından uyuşmazlık çıkarıldığı, mahkemece dinlenilen aynı işverene ait sonraki dönem bordro tanıklarının çalışmayı doğruladıkları anlaşıldığından, 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesi uyarınca mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, dava tarihi itibari ile Sosyal Güvenlik Kurumunun davadaki sıfatının davalı olduğu görülmekle, davalı Kurum vekilini istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarında esastan reddine karar verilmiştir...." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili,istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.05.1993 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 9, 60 ıncı maddenin (G) bendi,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... Giy.Konf.Ltd.Şti. ünvanlı işverenin.. sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.05.1993 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, konfeksiyon imalatı işi mahiyetli işyerinin kanun kapsam döneminin ise 01.03.1993-15.09.1994 tarihleri arasında olduğunun ve iş yerinden dava konusu 1993/3. Dönem bordrosunun bulunduğu burdan bildirilen ... ... işyerinde çalışmadığını ve davacıyı tanımadığını beyan ettiği, işyerine komşu işyeri araştırmasının emniyet vasıtasıyla yapıldığı ve komşu işyeri tespiti yapılamadığı,öte yandan dava dışı şirkete ait br de 5840 sicil sayılı iş yerinin bulunduğu,bu işyerinin tescil bilgileri olmamakla ve dolayısıyla adres bilgileri bilinmemekle beraber 03.01.1992-01.10.1993 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu belirtilen bu işyerinin 1992/3. Dönem bordrosunun geldiği, bordroda bildirimi yapılan 5 kişiden dinlenen ...,...'ı davacıyla birlikte çalıştıkları yönünde beyanda bulundukları mahkemece anılan tanık beyanlarına ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre mahkemece, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının SGK,vergi dairesi,belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı,her ne kadar davacı tanıkları dinlenmişlerse de dinlenen tanıklar 58540 sicil sayılı iş yerinden bildirilen kişiler olup ayrıca bu kişilerin bildirimlerinin 1992/3 üncü dönem olduğu dolayısıyla dava konusu dönemi kapsamadığı, dava konusu işyerinden dinlenen ... ...'in ise davacıyı tanımadığı da gözetildiğinde, dava konusu işyerine komşu işyeri sahipleri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişilerin kimler olabileceği hususunda davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenecek kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Kabule göre de davacının 15.07.1976 doğumlu olduğu, tespitini talep ettiği 01.05.1993 tarihinde 16 yaşında olduğu, buna göre, davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 15.07.1994 tarihi olduğu, bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi, isabetsizdir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

V. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.