YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/573 E.  ,  2024/2337 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1032 E., 2023/2374 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 33. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/65 E., 2021/367 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Makina İmalat Montaj Çelik Kalıp San. ve Tic. Ltd. Şti'de 14.07.1992 tarihinde sigortalı olarak işe başladığını, müvekkilinin bu işyerinde askere gidene kadar çalıştığını, SGK'ya yapmış oldukları bir müracaat neticesinde davalı şirkette 1,5 yıldan fazla çalışması olmasına karşın sunulan işe giriş bildirgesi dışında evrak olmadığını, Kuruma yapılan başvuruda ise 1992/2 nci dönem bordrolarına rastlanılmadığını, 1992/3 üncü dönem bordrolarında müvekkili adına rastlanılmadığı gerekçesiyle taleplerinin Kurum tarafından reddedildiğini belirterek müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 14.07.1992 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 14.07.1992 tarihi olduğunun tespitine
karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davacı tanıklarından hiç birisinin işyeri çalışanı olmadığını, eksik araştırma ile karar verildiğini, prim ve hizmet belgelerinin verilmesi yükümlülüğünün işverene ait bir yükümlülük olması nedeniyle yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamından, 14.03.1973 doğumlu davacı adına tüm sigorta kollarından düzenlenmiş 14.09.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmesi ve sigorta numarasının 1992 yılı serilerinden olması, bordro tanığı ve davacı tanıklarının beyanlarından davacının davalı işyerinde çalıştığının kanıtlandığı, davanın kabulüne dair Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 14.07.1992 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un, 6, 9, 79 ve 108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... Mak. Mont. İm. Ltd. Şti. ünvanlı, 238591 sicil no.lu iş yerinden 14.07.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenlendiği, 238591 sicil no.lu işyerine ilişkin işyeri tescil bilgilerinin istenmediği, işyerinin 1992/3, 1993/3, 1994/3 üncü dönem bordrolarının dosyaya gönderildiği, idinlenen davacı tanıklarının bir kısmının dava konusu çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinde dava konusu dönemde çalışmasının olmadığı,bir kısım tanıkların ise hizmet döküm cetvelleri olmadığından dava konusu dönemde çalışıp çalışmadıklarının denetlenmediği,komşu işyeri araştırmasının yapılmadığı böylece eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Buna göre Mahkemece, öncelikle dava konusu iş yerinin işyeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli, işyerine komşu işyerleri ve çalışanları vergi dairesi, SGK, belediye ve emniyet vasıtasıyla yöntemince tespit edilip çalışma kayıtları, vergi kayıtları da getirtilerek dinlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de sigorta başlangıcının tespiti, (1) gün süre ile sigortalı çalışmayı da kapsayacağından Mahkemece davacının hangi işveren ve işyeri sicil no.lu işyerinde çalştığı ve sigorta başlangıcının tespitine karar verildiği tarih olan 14.07.1992 tarihinde 1 gün süre ile sigortalı çalıştığına karar verilmemiş olması da isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.