YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5699 E.  ,  2024/6704 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/3054 E., 2023/2990 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 29. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/1293 E., 2021/699 K.

Taraflar arasındaki iş kazasının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin eşi ... ...'in 04.07.2014 tarihinde davalı işveren tarafında şirket işlerinde kullanılmak üzere kiralanmış olan ... plakalı araç ile kaza yapararak vefat ettiğini, müvekkili tarafından meydana gelen kazanın iş kazası olması sebebiyle davalı Kurum SGK'ya 10.11.2016 tarihinde maaş bağlanması için başvurulmuş olup Kurum tarafından talebin reddedildiğini, müvekkilinin eşi ... ...'in 2005-2006 yılları arasında “davalı iş veren bünyesinde çalışmaya başlamış olup vefatına kadar davalı işveren şirket ve bağlı şirketler bünyesinde çalıştığını, Mahkeme tarafından müveteveffa ...'in SGK kayıtları istenildiğinde davalı işveren tarafından sigorta pirimlerinin vefat ettiği tarih olan 04.07.2014'e kadar ödendiğinin görüleceğini, vefat etmeden Mayıs, Haziran, Temmuz 2014 aylarına ilişkin davalı iş veren tarafından düzenlenmiş olan maaş bordrolarının dilekçe ekinde sunulduğunu, davalı iş veren firma tarafından şirket işlerinde kullanılmak üzere kendisine tahsis edilen Akfırat Mah, Göçbeyli Bulvarı No: 1/2, 10, 11 İstanbul Park 34959 Tuzla/istanbul adresinde kaim ... Turizm Ticaret ve San. A.Ş. (İntercity Araç Kiralama) isimli araç kiralama firmasından kiralanmış olan ... plakalı araç ile şirketin Ankara'da bir çok resmi kurum ile haiz ihale işlerini takip ettiğini belirterek; 04.07.2014 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ...'in hayatını kaybetmesine neden olan kazanın iş kazası olarak tespit edilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı tarafından müvekkili Kurum aleyhine ... ...'in hizmetinin tespiti ve 04.07.2014 tarihinde meydana gelen trafik kazasının iş kazası olarak tespiti talebiyle ile açılan huzurdaki dava haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğundan reddedilmesi gerektiğini, davacı tarafından işverenin davaya dahil edilmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde çalıştığını iddia ettiği işveren ... Turizm Ticaret San. A.Ş. (İntercity Araç Kiralama) davaya dahil edilmesini, Kurum aleyhine ... ...'in hizmetinin tespiti ve 04.07.2014 tarihinde meydana gelen trafik kazasının iş kazası olarak tespiti talebiyle İstanbul Anadolu 29. İş Mahkemesi 2017/1314 E. ile dava açtığını, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Yapı Taahhüt San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının eşi ...'in müvekkili şirkette 01.10.2012 tarihinde işe başlamış olup, vefat ettiği 04.07.2014 tarihine kadar çalıştığını, davacının ... eşi ...'in şirketin Ankara'daki işlerini takip etmek için devamlı Ankara'da bulunur ve kendisine kiralanıp tahsis edilen otomobil ile bu işlerine gidip geldiğini, bu otomobilin sırf bu işleri yapabilmesi ve Ankara'da kullanılması için kiralanıp kendisine teslim edildiğini, şirket muhasebe çalışanlarının trafik kazasını öğrendikten sonra çıkış bildirgesi tanzim ettiklerini, ve bu olayın bir iş kazası olmadığı yolundaki düşüncelerinden dolayı SGK'ya iş kazası olarak bildirimde bulunulmadığı, şirket bilgisi ve görevlendirmesi dışında meydana gelen trafik kazasında herhangi bir kusuru ve ihmali olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Somut olayda, davacılar murisinin ... plakalı aracın kontrolünü kaybetmesi üzerine Arifiye/ Sakarya'da trafik kazası geçirerek vefat ettiği, olay ile ilgili Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/12471 sayılı soruşturma dosyasında tek taraflı trafik kazası gerekçe gösterilerek kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, 04.07.2014 tarih ve 19:30 saatli Teslim Tesellüm Tutanağı'nda araçtan çıkan ve davalı şirkete ait bir kısım evrak ve belgelerin davalı şirket yetkilisi Şükrü Şadı'ya teslim edildiği, davacılar murisinin davalı şirket tarafından 01.10.2012-04.07.2014 tarihleri arasında sigortalı olarak bildirildiği, kazaya konu ... plakalı aracın kaza tarihini kapsar şekilde davalı şirket tarafından dava dışı ... Turizm Tic.ve San. A.Ş.'den kiralandığı görülmüştür. Soruşturmada ifadesine başvurulan tanıkların dinlenmesine dair Sakarya 3.İş Mahkemesine yazılan istinabe evrakında tanıklar davacıyı ve davalı şirketi tanımadıkları, insani gaye ile kaza sonrası yardımda bulunduklarına dair beyan vermişlerdir. Mahkememiz 8 numaralı celsesinde dinlenen kamu tanığı ...'nın beyanında özetle; kendisinin şirkette 2017 yılına kadar çalıştığı, müteveffanın şirketin Ankara biriminde evrak toparlama vb işlerinden sorumlu ofis görevlisi sıfatını taşıdığı, müteveffanın ihale dönemlerinde Ankara-İstanbul arasında evrak getir götür işi yaptığı, kaza tarihindeki seyahatten şirketin haberinin olmadığı şeklinde; kamu tanığı ...'ın ise beyanında özetle; kaza konusunda bilgi sahibi olmadığı şeklinde beyan verdiği görülmüştür. Mahkememizde kazaya uğrayanın hizmet akdine göre çalışan olması, müteveffanın iş tanımı içerisinde Ankara- İstanbul arasında ihale evrakları taşıma işi bulunması, kazaya konu aracın şirket tarafından kiralanması ve müteveffaya tahsis edilmesi ve olay yeri inceleme kayıtlarına göre araçta bir kısım şirket ve ihale evraklarının bulunması meseleleri bir arada değerlendirililerek olayın sosyal güvenlik hukuku anlamında dar anlamda kaza kavramının içinde kabul edildiği, bu sebepler kazanın işin görülmesi süre zarfında ve işin yürütümü sırasında vuku bulduğu gerekçeleriyle olayın iş kazası olduğu kanaatine varıldığı" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinafında özetle; ''Eksik inceleme ile karar verilmiştir. Kurum tarafından düzenlenen 07.07.2017 tarihli raporda olayın iş kazası olduğu bulunamamıştır. Hatta bu durumun ispat edilmesi halinde işlem yapılabileceği ilgilisine bildirilmiştir. İş kazası şartlarından olan hizmet ilişkisi varlığı ispatlanamamıştır.'' gerekçesiyle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinafında özetle; ''Bu tür davalar 506 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinde sayılmıştır. Ancak şartlar oluşmamıştır. Kaza geçiren kiralık otoda şirkete ait evrakların olması doğaldır. İlgili şahsa kiralık araba ile İstanbul'a gelmesi için izin verilmemiştir. Kiralık oto Ankara içinde işlere gidip gelmek için kiralanmıştır. ... Rüstem, kazayı kendi kusuru ile yapmıştır.'' gerekçesiyle kararın kaldırılması talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... Somut olayda, davacılar murisinin ... plakalı aracın kontrolünü kaybetmesi üzerine Arifiye/ Sakarya'da trafik kazası geçirerek vefat ettiği, olay ile ilgili Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/12471 sayılı soruşturma dosyasında tek taraflı trafik kazası gerekçe gösterilerek kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, 04.07.2014 tarih ve 19:30 saatli Teslim Tesellüm Tutanağı'nda araçtan çıkan ve davalı şirkete ait bir kısım evrak ve belgelerin davalı şirket yetkilisi Şükrü Şadı'ya teslim edildiği, davacılar murisinin davalı şirket tarafından 01.10.2012-04.07.2014 tarihleri arasında sigortalı olarak bildirildiği, kazaya konu ... plakalı aracın kaza tarihini kapsar şekilde davalı şirket tarafından dava dışı ... Turizm Tic.ve San. A.Ş.'den kiralandığı görülmüştür. Soruşturmada ifadesine başvurulan tanıkların dinlenmesine dair Sakarya 3. İş Mahkemesine yazılan istinabe evrakında tanıklar davacıyı ve davalı şirketi tanımadıkları, insani gaye ile kaza sonrası yardımda bulunduklarına dair beyan vermişlerdir. Mahkemenin 8 numaralı celsesinde dinlenen kamu tanığı ...'nın beyanında özetle; kendisinin şirkette 2017 yılına kadar çalıştığı, müteveffanın şirketin Ankara biriminde evrak toparlama vb işlerinden sorumlu ofis görevlisi sıfatını taşıdığı, müteveffanın ihale dönemlerinde Ankara-İstanbul arasında evrak getir götür işi yaptığı, kaza tarihindeki seyahatten şirketin haberinin olmadığı şeklinde; kamu tanığı ...'ın ise beyanında özetle; kaza konusunda bilgi sahibi olmadığı şeklinde beyan verdiği görülmüştür.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; kazaya uğrayanın hizmet akdine göre çalışan olması, müteveffanın iş tanımı içerisinde Ankara- İstanbul arasında ihale evrakları taşıma işi bulunması, kazaya konu aracın şirket tarafından kiralanması ve müteveffaya tahsis edilmesi ve olay yeri inceleme kayıtlarına göre araçta bir kısım şirket ve ihale evraklarının bulunması hususları bir arada değerlendirililerek, olayın Sosyal Güvenlik Hukuku anlamında kaza kavramı içinde kabul edildiği, bu sebepler kazanın işin görülmesi süresi zarfında ve işin yürütümü sırasında vuku bulduğu gerekçeleriyle olayın iş kazası olduğu kanaati ile hüküm kurulmuştur.

İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı şirket vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, iş kazasının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.