YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5611 E.  ,  2024/6564 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1478 E., 2024/119 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzincan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/526 E., 2023/472 K.

Taraflar arasındaki ödeme emrinin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı aleyhine dava dışı ... Sulama Birliğinin prim ve idari para cezaları borçlarına ilişkin olarak ödeme emirleri düzenlendiğini, bu ödeme emirlerinin ... Sulama Birliğinin başkanlığını yaptığı dönemler dışındaki dönemlere ait olduğunu, ayrıca Sulama Birliğinin tasfiyesine başlandığını ve sürecin devam ettiğini, ayrıca 5 yıllık zamanaşımının geçtiğini beyanla aleyhine düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Sulama Birliği adına işlem
gören işyerinin 2015 yılı Eylül (dahil) ile 2017 yılı Aralık (dahil) ayı dönemleri arasını kapsayan
Sigorta Primi, İşsizlik Sigortası Primi, damga vergisi ve idari para cezası borçlarının tahsili için
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun'un 88 inci maddesi hükmü gereği ...
Sulama Birliğine 2015/10642, 10643 - 2017/10099, 10100 - 2019/11517, 11518, 14327, 14328,
14920 - 2020/11146, 11147 icra takip nolu ödeme emirlerinin gönderildiğini, dolayısı ile dava
konusu ödeme emirlerinin zamanaşımına uğramadığını, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanun'u 93/2 nci maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresinin söz konusu
olduğunu, Kurum kayıtlarında ...'nın göreve başlama tarihinin 23.09.2016
olarak kaydedildiğini, 2016 yılı ve 2017 yılı için birlik başkanı olarak ...'nın
görev yaptığının bildirildiğini, işverenin ödenmeyen borçlarından dolayı sorumluluğu bulunan
birlik başkanı ... hakkında icra takibi başlatıldığını, davacıya müracaat için
sulama birliğinin tasfiye sürecinin beklenmesi gerektiği iddiasının da kanuni dayanaktan yoksun
olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı sulama birliğinin tasfiye sürecinin devam ettiğini, birliğin malvarlığı değerlerinin söz konusu SGK prim borcunun fazlasıyla üzerinde olduğunu, söz konusu prim borçlarının tahsili amacıyla öncelikle sulama birliğine başvurulmasının gerektiğini, doğrudan davacının sorumluluğuna gidilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yeni 24.02.2022 tarihli ödeme emri yönünden yargılamaya devam edilip karar verilmesi gerektiğini beyanla istinaf talebinde bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; idari para cezasına ilişkin ödeme emirleri hakkında idare mahkemelerine başvuruda bulunulabileceğini, davacının birlik başkanı olarak birliğin borçlarından dolayı kanunen sorumlu olduğunu, dava konusu ödeme emrinin iptal edilerek yeniden ödeme emri düzenlenmesinin davacının haklılığına dair bir işaret olamayacağını, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, para cezasına ilişkin ödeme emirlerinden cezaların şahsiliği prensibi gereğince davacının sorumlu olmadığı gerekçesinin doğru olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının temsil ve ilzam yetkisi bulunan birlik başkanı olduğu, birlik başkanı olduğu dönem yönünden prim ve işsizlik borçlarından sorumlu olduğu, ilgili ödeme emrinde davacının başkan olmadığı dönemler olan 2015 yılı 9 ve 10 uncu ayları, 2017 yılı 12 nci ayına ilişkin borçlardan sorumluluğunun olmadığı ve her ne kadar davacı hakkında idari para cezaları tahakkukları yapılmış ise de cezaların şahsiliği ve kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkelerine göre de asıl borçlu sulama birliği hakkında düzenlenen idari para cezasından davacının şahsen sorumluluğunun da bulunmadığı, SGK'nın 01.11.2022 tarihli yazı cevabında davacıya ilişkin düzenlenen 20.10.2021 tarihli 33603882 sayılı ödeme emirlerinin iptal edildiğinin bildirildiği bu hali ile davanın konusuz kaldığı, yargılama gideri ve vekalet ücreti açısından davanın açıldığı tarih itibari ile tarafların haklılık durumlarına göre karar verildiği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, ödeme emrinin iptali davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55 ve devamı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
Davacı, aleyhine düzenlenen ve dava dışı ... Sulama Birliğinin prim, işsizlik sigortası primi ve idari para cezaları borçlarından dolayı düzenlenen ödeme emirlerinin iptalini talep etmiştir.

Ödeme emirleri 2015/9 uncu ayı ila 2017/12 nci ayları arasını kapsamakta olup davacı 23.09.2016 tarihinde yapılan birlik başkanlığı seçimi ile Sulama Birliği Başkanı seçilmiş ve başkanlığı birliğin 23.11.2017 tarihinde bakanlık onayı ile feshedilmesine kadar sürmüştür.

Yargılama sırasında Kurum tarafından bu ödeme emirlerinin yapılandırma / kısmi ödeme nedeniyle iptal edildiği ve yeniden davacı aleyhine ödeme emirleri düzenlenip tebliğ edildiği gerekçesiyle Mahkemece davanın konusuz kalmasından dolayı karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, borcun tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı, davanın ne şekilde konusuz kaldığı Mahkemece Kurumdan sorulup araştırmaksızın hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.06.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.