YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5592 E.  ,  2024/6396 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1010 E., 2024/13 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Elbistan İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/170 E., 2023/111 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.03.1991 tarihinde SSK'lı olarak işe girdiğini, ancak SGK verilerinde işe giriş tarihinin 01.03.1992 olarak gözüktüğünü, SSK Kartı ve Sağlık Karnesinde işe giriş tarihinin 01.03.1991 olduğunu, SGK kayıtlarında kaydının 01.03.1991 olarak kaydedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, işe giriş bildirgesinin yeterli olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.03.1991 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabileceğinden; bu davalarda iş yerinde tutulması gerekli dosyalar ile Kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılması, ücret bordrolarının getirtilmesi, müfettiş raporları olup olmadığının araştırılması ve diğer ilgili deliller Mahkemece resen toplanıldıktan sonra kara verilmesi gerektiğini, belirtilen delillerin ikame edilmediğini bu nedenle Mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...SKurumca geçerli sayılmayan ilk işe giriş bildirgesindeki tarihinin 01.03.1991 olduğu SGK tarafından Mahkemeye hitaben verilen 24.06.2022 günlü cevabi yazı ekinde yer alan dönem bordrosunda iş yerinin ... ...'ye ait olduğu ve bina inşaatı olduğu anlaşılmakla, Dairemiz kaldırma kararında belirtilen eksikliklerinin giderildiği ve dosyada mevcut deliller nazara alındığında İlk Derece Mahkemesi kararı yerinde görülmüştür..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.03.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 9, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde davacı adına dava dışı "... ... bina inşaatı-Elbistan Adliyesi-Elbistan" ünvan ve adresli olarak 20013 sicil no.lu iş yerinden 01.03.1991 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu ve işe giriş bildirgesinin Kuruma girişinin 11.03.1992 tarihinde olduğu,bu işyerinin 1991/1. dönem bordrosunda 2 kişinin bildirildiğinin görüldüğü, davacı asilin mahkemece alınan beyanında, anılan işyerinden bildirilen bordrolu çalışanları tanımadığını, abisi ... ... inşaat işyerinde değil eniştesi ...'a ait oto elektrikçi iş yerinde çalıştığını beyan ettiği,davacının ... ... işyerinden 1991/1. dönemde bildirimi yapılan çalışanları tanımadığını beyan ettiği için dinlenmedikleri öte yandan davacının çalıştığı iddiasında bulunduğu ... işyerine komşu işyerinin emniyet aracılığıyla araştırıldığı,bu kapsamda belirlenen ve çalışma ile vergi kayıtları istenmeden dinlenen tanıkların ise davacının işe giriş bildirgesinde belirtilen işyeri dışında eniştesi ... işyerinde çalıştığı yönünde beyanda bulundukları böylelikle mahkemece davacının çalıştığı yönünde iddiada bulunduğu işyerinin işe giriş bildirgesinde belirtilen işyeri mi başka bir işyeri mi olduğu, işverenin kim olduğu, işin niteliğinin ne olduğu belirlenmeden eksik araştırmaya dayalı yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, davacının dava konusu dönemde hangi işveren nezdinde, hangi işte çalıştığı yöntemince belirlenmeli, işveren ve işyerinin belirlenmesinden sonra işyerinin niteliğine göre iş yerinin ... ... inşaat işyeri olduğunun anlaşılması halinde bu işyerine ilişkin işyeri tescil bilgileri getirtilmeli, işe giriş bildirgesinde inşaat adresi olarak Elbistan Adliyesi olarak belirtildiği göz önüne alınarak yapılan iş adliye inşaatına ilişkin ise bu konuda tüm ihale ve sözleşme evrakı da getirtilerek işin hangi tarihlerde yapıldığı, ... ...'nin işi üstlenen yada alt taşeron olup olmadığı belirlenmeli, davacının çalışma iddiasında olduğu işyerinin ve işverenin ...'a ait oto elektrikçi işyeri olduğunun tespiti halinde bu işyerine ilişkin Kurum işyeri tescil bilgileri ile dava konusu dönem bordroları getirtilmeli, bordro tanıkları dinlenmeli, davacının çalışmasının geçtiği işyerine komşu işyeri ve çalışmalara kayda geçen kişiler emniyet, SGK, vergi dairesi,belediye nezdinde araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, işyerinin ...'a ait işyeri olduğunun belirlenmesi halinde bozma öncesi dinlenen ve davacının bu işyerinde çalışmasının geçtiği yönünde beyanda bulunan tanıkların sigortalılık kayıtları ile vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacı hakkında sigorta başlangıcının tespiti hükmünün yanında aynı tarihte belirlenecek işveren ve sicil no.lu iş yerinde 1 gün çalıştığının tespitine şeklinde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.