YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5551 E.  ,  2024/8657 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/225 E., 2023/169 K.
KARAR : Davanın açılmamış sayılmasına

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın konusuz kalması nedeniyle açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı Kurum vekili, davalı ... End. İnş.ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili; müvekkili Kuruma bağlı bir işyerinde ... adlı şahsın 14.02.2007 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazası sonucu vefat ettiğini, olayın, müteveffanın 28 metre yüksekteki çelik konstrüksüyon üzerinden yere düşmesi sonucu meydana geldiğini, kaza nedeniyle sigortalının hak sahiplerinden ...'ya 24.582,94 TL peşin sermaye geliri bağlandığını, sosyal yardım zammı olarak 697,15 TL ödendiğini yani toplamda 25.280,09 TL Kurum zararı olduğunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığının yaptığı inceleme sonucunda davalıları kusurlu bulduğunu beyan etmiş ve Kurum zararının davalılardan tahsil edilerek müvekkili Kuruma ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
1.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın asıl işveren değil ihale makamı olduğunu, asıl işverenin ...-... ortaklığı olduğunu beyan etmiş ve açılan davanın ... A.Ş yönünden reddini talep etmiştir.

2.Davalılar ... Mühendislik ve ... Endüstri vekili Mahkemeye sunmuş olduğu 22.10.2014 tarihli cevap dilekçesinde özetle; yaşanan kazadan dolayı müteveffanın hak sahiplerine toplam 60.000,00 TL müvekkili şirketler tarafından ödeme yapıldığını beyan etmiş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 17.02.2016 tarihli ve 2014/593 Esas, 2016/186 Karar sayılı kararı ile açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile,
-14.02.2007 tarihinde meydana gelen ölümlü iş kazasında Kurumca sigortalı ...'nın ölümüne sebebiyet veren kazada ödenen ve 17.696,06 TL ölüm gelirinin 26.05.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ... A.Ş. dışındaki davalılardan kusurları oranında; buna bağlı olarak:
• (%39) Kusuru oranında 9.859,23 TL tazminatın işveren ...'dan,
• (%20) Kusuru oranında 5.056,01 TL tazminatın davalı ... Endüstri A.Ş'den,
• (%3) Kusuru oranında 758,40 TL tazminatın ... Proje Müdürü ...'den,
• (%2) Kusuru oranında 505,60 TL tazminatın ... Şantiye Şefi ...'tan,
• (%4) Kusuru oranında 1.011,20 TL tazminatın ...-... Müdür vek. ...'dan,
• (%1)Kusuru oranında 252,80 TL tazminatın ...-... Teknik Emniyet Sorumlusu ...'den,
• (%1) Kusuru oranında 252,80 TL tazminatın çatı kaplama ustası ...'tan
tahsil edilerek davacıya verilmesine,
-Fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalı ... End. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemiz tarafından 06.10.2020 tarihli ve 2020/3144 Esas, 2020/5570 Karar sayılı kararı ile ... infaza elverişli bir hüküm kurulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup bozma nedenidir, gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 01.09.2021 tarih ve 2020/303 Esas, 2021/388 Karar sayılı kararı ile açılan davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile dava dışı sigortalı ...'nın hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelir nedeniyle oluşan 11.575,02 TL Kurum zararı alacağının davalı ... Çimento ve Beton Sanayi A.Ş. dışındaki tüm davalılardan tahsis onay tarihi olan 26.05.2008 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte (davalı ... yönünden 7.874,74-TL'lik kısmından tahsis onay tarihi olan 26.05.2008 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte sınırlı olarak sorumlu olması kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemin reddine, davalı ...ye karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda tarih sayısı verilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ile davalılar ... End. Tic. A.Ş. ve ... Müh. ve Müş. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemiz tarafından 24.01.2022 tarih ve 2021/12192 Esas, 2022/962 Kararı ile Mahkemece hükme esas alındığı belirtilen 16.02.2021 tarihli kusur raporunda davalı işveren ...’ın %39 oranında, ... Endüstri İnşaat ve Ticaret A.Ş. - ... Mühnedislik ve Müşavirlik A.Ş. adi ortaklığını oluşturan asıl işveren şirketlerin ise asıl iş veren sıfatı ile alt işveren Mustafa'nın ihmallerinden sorumlu olması nedeni ile %20 oranında sorumlu olduğu, kazazede Mustafa'nın ise tedbirsiz ortamda emniyet kemeri takmadan çalışması ve dikkatsiz davranması sebebi ile %30 oranında kusurlu olduğu, davalı ...'nun ise davalı adi ortaklık oluşturan şirketlere işi anahtar teslim olarak vermesi sebebi ile sorumluğunun bulunmadığı, kesinleşen ceza dosyasında bulunan dava dışı şahıslardan ...'ün %3, ...'un %2, ...'ın %4, ...'in %1 ve ... 'ın %1 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek sorumluluk belirlenmiş ise de davalılardan ... Çimento ve Beton Sanayi A.Ş.'nin elemanları olan bir kısım kişilerin kusurlu bulunmasına karşın ... Çimento ve Beton Sanayi A.Ş.'nin asıl işveren olup olmadığı yeterince irdelenmeden sonuca gidilmesi hatalıdır. Bu nedenle öncelikle ceza dava dosyası ile varsa ... sigortalının hak sahiplerinin açtıkları maddi manevi tazminat dava dosyası işbu dosya içine alınmalı, ... Çimento ve Beton Sanayi A.Ş.' nin asıl işverenlik durumunun ayrıntılı olarak irdelendiği tarafların kusur oran ve aidiyeti hususunda konusunda uzman heyetten bilirkişi raporu alınmalı, ... Çimento ve Beton Sanayi A.Ş.' nin asıl işverenlik sıfatı bulunması halinde alt işverenin kusurundan da sorumlu olacağı gözetilerek sonucuna göre karar verilmelidir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu borcun ödendiği anlaşılmakla; açılan davanın konusuz kalması, borcu yapılandırarak ödeyen ... Endüstri A.Ş.'nin dava açılmasına sebebiyet vermiş olması sebebiyle aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmolunarak davanın konusuz kalması sebebiyle açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı Kurum vekili ve davalı ... End.İnş.ve Tic. A.Ş. temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu edilen alacak yapılandırma kapsamında davalı tarafından yapılandırma kapsamında ödendiğini, konusuz kalan davada davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekirken davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, yine İlk Derece Mahkemesince yargılama gideri ve vekalet ücreti alacağından tüm davalıları müştereken ve müteselsilen sorumlu tutması gerekirken bu alacaklardan sadece davalılardan ......A.Ş.'yi sorumlu tutmasının bozma nedeni olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

2.Davalı ... End.İnş.ve Tic. A.Ş vekili; İlk Derece Mahkemesince yargılama gideri ve vekalet ücreti alacağından tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken, bu alacaklardan sadece müvekkillerinin sorumlu tutulduğu, halbuki hükümde müvekkillerine izafe edilen kusur oranı %39, alt işverene %20, kazazedeye %30 şeklinde olduğu, masraf ve vekalet ücretinin de bu oranlara göre dağıtılması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, iş kazası sonucu vefat eden sigortalı hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan ödeme ve harcamalar nedeniyle oluşan davacı Kurum zararının davalılarda rücuen tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 26 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Davanın konusuz kalması halinde, artık dava hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm verilmesine gerek kalmaz. Başka bir deyişle, her iki tarafın da davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararı kalmamış demektir. Bu halde, Mahkemece, davanın konusunun kalmaması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.

Bazı hallerde dava devam ederken, dava açılmasından sonra meydana gelen bir nedenle dava konusu ortadan kalkabilir.

Dosya kapsamı incelendiğinde, dava konusu borcu da içerecek şekilde Kurumun 05.10.2023 tarihli cevabi yazısı ile borcun 04.10.2021 tarihinde yapılandırma başvurusunda bulunulduğu ve söz konusu borcun 10.11.2021 tarihinde ödendiğinin anlaşılması karşısında, Mahkemece bozma sonrası kararında, "davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerekirken aksi değerlendirme ile "açılmamış sayılmasına karar verilmesi" usul ve yasaya aykırıdır. Yine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının;
1. Hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin silinerek yerine “Davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına" ibaresinin yazılmasına,

2.Hüküm fıkrasının (3) ve (4) numaralı bentlerinin silinerek sonraki maddenin 2 nci maddeden sonra gelecek şekilde teselsül ettirilmesine, kararın bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

18.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.