YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/553 E.  ,  2024/2078 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1134 E., 2023/2458 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/300 E., 2023/92 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait....., Şeker Fabrikasında rafineri bölümünde çalıştığını, işveren tarafından diğer davalı Kuruma bildirilen hizmetlerine itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı işveren vekili, davacının bildirimlerinin tam ve zamanında yapıldığını, dava konusu talebin zamanaşımına uğradığını, iş yerinde ağır ve yıpratıcı çalışma koşullarının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine göre hizmetlerin kayıt altına alındığını, davaya sebebiyet verilmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının, davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Van .....,Şeker Fabrikası nezdinde 02.10.1990 - 30.09.2008 tarihleri arasında 1.617 fiili çalışma günü bulunduğu dikkate alınarak 404,25 gün davacının hizmet süresine eklenecek fiili hizmet süresi zammı bulunduğunun tespitine karar verilmiştir

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı işveren vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı işveren vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci ve 506 sayılı Kanun'un Ek 5.maddesi.

2. 506 sayılı yasanın Ek 5.maddesinde , "506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir." denildikten sonra, tablonun IV numaralı sırasında "fabrika, atölye, havuz ve depolarda trafo binalarında çalışanlar " ın " 1.Çelik, demir ve tunç, 2. Zehirli, boğucu, yakıcı öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde 3. Patlayıcı maddeler yapılmasında, 4. Kaynak işlerinde çalışanlar" ın çalıştıkları her yıl için "90 gün" itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini,

"Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır." düzenlemesi ile de bu sürenin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Anılan maddeye göre sigortalının itibari hizmetten yararlanabilmesi için, yapılan işin, tablonun ilgili bendinde belirtilen iş yerinde ve alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarından herhangi birisi ile birlikte yani iki koşulu beraber taşıması gerekir.

3. Değerlendirme
Eldeki davada, davanın kabulüne ilişkin verilen karar temyiz edenin sıfatına göre yerinde olmakla birlikte, davacının talebi 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin 4 ü ncü bendi kapsamında itibari hizmet süresi olup, davacının yaptığı işin anılan 4 üncü bent kapsamında geçtiğine dair tespit yapıldıktan sonra işveren tarafından bildirilen sürelere "fiili hizmet süresi zammı" değil "itibari hizmet süresi" verilir. Bu nedenle Mahkemece hüküm fıkrasında ""fiili çalışma günü" ve "fiili hizmet süresi zammı " yazılması usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi hükmünde bulunan 1 inci bendin tamamen çıkarılarak yerine " Davanın kabulüne, davacının davalı Kurumda 9167 numarada tescilli iş yerinden 02.10.1990- 30.09.2008 tarihleri arasında bildirilen 1617 gün sigortalılık süresine 404,25 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğinin tespitine, bu sürenin salt sigortalılık süresi olarak hizmet süresine eklenmesine," yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.