YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5525 E.  ,  2024/6088 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/722 E., 2024/368 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Osmaniye 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/462 E., 2022/9 K.

Taraflar arasındaki iş kazası olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 01.10.2019 tarih ve 14482335 sayılı yazısı ile SGK Rehberlik ve Tetfiş Kurulunun 23.01.2019 tarih ve 209787-1 İR-1 sayılı raporuna istinaden, ... ...'ın iş kazası sebebiyle 136.862,59 TL. tutarlı borç bildirim belgesinin gönderildiğini, bahsi geçen inceleme raporunda, olayın bir iş kazası olduğunun bildirildiğini ve ayrıca ...'e %90 kusur izafe edildiğini, söz konusu Kurum tespitine itiraz edildiğini, 07.12.2017 günü ... ...'ın vefatı ile sonuçlanan bu olayın bir iş kazası olmadığını, ... ...'ın işyerinde çalışması esnasında vuku bulmadığını, vefat eden ... ...'ın, işveren adına değil, tamamen kendi nam ve hesabına, inşaat alanındaki hurdaları toplayıp bunları kendi nam ve hesabına hurdacılara satmak için hurda topladığını, davacının hiçbir talimatı ve dahli olmaksızın, tamamen onun dışında vuku bulan bir olay olduğunu, yemek tatili esnasında, yani çalışma tatil edildikten sonra, durup dururken pimi kırılıp aşağı düşen vinç tamamen kapalı olduğu bir esnada, ... ...'ın inşaat sahasında ve civarında kendi nam ve hesabına hurda toplarken kendiliğinden vuku bulan bir olay olduğunu beyanla 07.12.2017 günü, ... ...'ın vefatı ile sonuçlanan olayın bir iş kazası olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı ... adlı işyeri sigortalılarından ... ...'ın 07.12.2017 tarihinde iş kazası geçirdiğini ve söz konusu iş kazası neticesinde vefat ettiğini, vefattan dolayı hak sahiplerine ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, davaya konu iş kazası ile ilgili olarak Kurum denetmenleri tarafından düzenlenen 23.0112019 tarih ve 209787/1VİR/1 sayılı inceleme raporu düzenlendiğini, İnceleme Raporunda; ... adlı işyeri sigortalısı ... ...'ın 07.12.2017 tarihinde işverenin ... Hasanbeyli/Osmaniye adresinde yapmakta olduğu 5 katlı inşaatta çalışmakta olduğunu, işçilerin öğlen molasında inşaatın dışında bulundukları sırada inşaatın çatısında bulunan yük asansörünün sigortalı ... ...'ın üzerine düşmesi neticesinde kazaya uğradığı ve kaza neticesinde hayatını kaybettiğinin anlaşıldığını, kazanın işyerinde ve işveren tarafından verilen bir işin yürütümü sırasında meydana gelmesi nedeniyle, söz konusu kazanın iş kazası olduğunun belirtildiğini, iş kazası geçiren ve vefat eden sigortalının hak sahiplerine müvekkili kurum tarafından 29.06.2018 gelir bağlama onay tarihli 136.531,59-TL İlk Peşin Sermaye Değerli Gelir bağlandığını, 07.12.2017 tarihli 189,48-TL Hastane Masrafı ödemesi yapıldığını, müvekkili Kurumun toplam 136.721,07 TL zarara maruz kaldığını, Kurum zararının işverenin kusuru oranında 01.10.2019 tarih ve 14482335 sayılı borç bildirim belgesiyle işverenden talep edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olayın davacıya ait iş yerinde gerçekleşmiş olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde, olayın iş kazası olmadığını, olayın ... ...'ın işyerinde çalışması esnasında vuku bulmadığını, çalışma olmadığı bir zamanda vuku bulduğunu, olayın vefat eden ... ...'ın işveren adına değil tamamen kendi nam ve hesabına inşaat alanındaki hurdaları toplayıp bunları kendi nam ve hesabına hurdacılara satmak için hurda topladığını ve iş yerinde, işveren namına çalışmadığı bir esnada, mesai dışı bir zamanda vuku bulduğunu, davacının hiçbir talimatının ve dahlinin olmadığını, tamamen onun dışında vuku bulan bir olay olduğunu, çalışma (mesai) zamanında olmadığı için iş kazası olmadığını, yemek tatilinin işçilerin serbest zamanı olduğunu, olaydan dolayı davacının kusurlu olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum sigortalısı ... ...’ın vefatı ile sonuçlanan 07.12.2017 tarihli olayın iş kazası olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 13 ve devamı maddeleridir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında iş kazası,

"a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b)İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır." şeklinde belirlenmiştir.

3. İş kazası nedeniyle sosyal sigorta yardımlarının yapılabilmesi öncelikle Kurumun zararlandırıcı sigorta olayının iş kazası olduğunu kabul etmesine bağlıdır. İş kazası olgusu Kurumca kabul edilmezse somut olayda olduğu gibi sigortalının ya da hak sahiplerinin olayın iş kazası olduğunu dava yolu ile tespit ettirmesi gerekmektedir.

3. Değerlendirme
Dosya kapsamı incelendiğinde, davacı ...’e ait inşaat işyerinde 07.12.2017 günü yük asansörünün üzerine düşmesi sonucu gerçekleşen kazada sigortalı ... vefat etmiş olup, işveren tarafından elektronik ortamda 11.12.2017 tarihinde iş kazası bildiriminde bulunulduğu, Kurumun 10.01.2018 tarih ve 2 sayılı Komisyon Kararı ile olayın iş kazası olarak kabul edildiği, Kurum denetmenlerince düzenlenen 23.01.2019 tarih ve 209787-1 İR-1 sayılı raporda da olayın iş kazası olduğu belirtildikten sonra davalı Kurumca vefat eden sigortalı ... ...'ın hak sahiplerine ilk peşin sermaye değerli gelir bağlandığı, bu defa huzurdaki davada davacı işveren tarafından yaşanan olayın iş kazası olmadığının tespiti isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır. İş bu davada alınacak karar, davalı Kurumun iş kazası sonucu vefat eden sigortalının gelir bağladığı hak sahiplerinin, hak alanını da ilgilendirmektedir. Hal böyle olunca; sigortalı ... ...'ın mirasçılarına husumet yöneltilerek gösterecekleri bütün delillerin toplanması suretiyle davaya konu uyuşmazlık hiçbir kuşku ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli ve oluşacak kanaate göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.