YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5492 E.  ,  2024/5556 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/340 E., 2024/126 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun ve 01.04.2019 tarihinde aylığa hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekilinin Bağ-Kur sigortalılığının 01.07.1987 tarihinde başladığını, 01.09.1995 tarihinden itibaren prim ödemeye başladığını, müvekkilinin 25.03.2019 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunu, davalı Kurumun 03.04.2019 tarih ve E.518290 sayılı işlemi ile müvekkilinin 5525 gün hizmetinin olduğunu ancak 52 yaş şartını doldurmadığı gerekçesiyle müvekkilinin emekliliğini 2 yıl ertelediğini, bu bildirim üzerine müvekkilinin 09.04.2019 tarihli başvuruları ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 2/c son maddesi gözetilerek 2829 sayılı Kanun gereğince sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 olarak kabul edilmesini istediklerini, davalı Kurumun 02.04.2019 tarih ve E.6661138 sayılı işlemi ile; müvekkilinin 28.08.1990 tarihinden beri sigortalı olduğu, 5525 gün prim ödemesinin olduğu, 4758 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-ı bendi gereğince 52 yaş şartını doldurmadığını bildirdiğini, kurum işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek müvekkilinin yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, müvekkil Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkil Kurumun işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 02.02.2023 tarihli ve 2021/1124 Esas, 2023/218 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacının 01/07/1987 tarihinde 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğunun tespitine, davacıya 506 sayılı Yasanın geçici 81/B-g maddesi uyarınca 01/04/2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.01.2022 tarihli ve 2021/1880 Esas, 2022/41 Karar sayılı kararıyla davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 29.05.2023 tarihli, 2023/4488 E., 2023/6069 K. kararında; Bağ-Kur sigortalılığında başlangıç tespiti olmayacağı gözetilerek dava konusu edilen sürenin belirlenmesi gerektiği, bu itibarla Kurumca uyuşmazlık çıkarılan dönem Bağ-Kur sicil dosyası celp edilmek suretiyle açıklığa kavuşturulması, tespit edilecek döneme göre sigortalılık şartlarının varlığı ile aylığa hak kazanma hususunun irdelenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kabulüne, davacının 01.07.1987 tarihinde 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğunun tespitine, davacıya 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-g maddesi uyarınca 01.04.2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın ispat edilmediğini, ret kararı verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 tarihi olduğunun ve 25.03.2019 tarihli tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 1479 sayılı Kanun'un 24, 25, 26, geçici 18, 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesidir.

3. Değerlendirme
01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 24 üncü madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile 24 üncü madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

1479 sayılı Kanuna 4956 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 18 inci maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde Kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982 - 04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

İnceleme konusu davada; hizmet cetvelinde davacının 13.07.1990-30.06.1992 döneminde 4/a, 02.06.1994-07.06.2004 döneminde 4/b ve 08.06.2004-31.01.2015 döneminde 4/a kapsamında sigortalı olduğu, 25.03.2019 tarihli tahsis talebinin 52 yaş şartını doldurmadığı için reddedildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacı Ilgın Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odasına 23.03.1987-27.07.2005 döneminde, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline 25.03.1987-07.08.2005 döneminde kayıtlı olup karayolu yolcu taşımacılığından dolayı 01.01.1999-31.12.2004 tarihleri arasında vergi kaydı bulunmaktadır.

Somut dosyada; Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gereği yerine getirilmeden karar verilmiştir. Davalı Kurum 31.12.2019 tarihli yazısı ile davacının 01.07.1987-07.06.2004 döneminde Bağ-Kur sigortalısı sayılması halinde prim borcunun bulunmadığı belirtilmiştir. Kurumun prim borcu bulunmadığı yönündeki yazısı da gözetilerek öncelikle davacının 01.07.1987 tarihinden itibaren talep ettiği 1479 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık süresi belirlenmeli, belirlenen bu dönem açısından sigortalılığın varlığı araştırılmalı, bu şekilde davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olması gereken dönem tespit edilmeli, elde edilecek sonuca göre aylığa hak kazanma hususu irdelenmeli, yapılacak değerlendirme ile karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.