YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5476 E.  ,  2024/6482 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1813 E., 2024/354 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/411 E., 2022/213 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... ... işverenliğine ait 1157005.06 sicil numaralı inşaat işyerinde çalışmalarının olduğunu, 01.09.2016 tarihinde emekli olduğunu, ancak bu işyerinde 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarının davalı Kurum tarafından iptal edildiğini, bu sebeple prim gün sayısının eksilmesi nedeniyle yaşlılık aylığının kesildiğini, yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasındaki sigorta prim günlerinin iptali işleminin iptali ile müvekkilinin iptal edilen günler kadar sigortalı sayılmasına ve SGK tarafından haksız olarak kesilen yaşlılık aylığının tekrar bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Yenimahalle SGMM'nde 4.4210.01.01.1157005.06.21-57 sicil numaralı inşaat işyerinin 16.04.2008 tarihinde ... ... adına Kanun kapsamına alındığını, işyeri ile ilgili olarak yapılan incelemede davacı adına bildirimi yapılan 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin 03.05.2017 tarihli, 039 sayılı denetim raporuna istinaden işyerinin sahte işyeri olduğunun tespit edilmesi nedeniyle iptal edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve dosya kapsamından, davacının ... ... isimli işverene ait inşaat iş yerinde fiilen çalıştığı halde bu iş yerinden bildirimi yapılan 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasındaki geçen çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle davalı Kurum tarafından iptal edildiğini, bağlanan yaşlılık aylığının kesildiğinin beyan ederek Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının bağlanması talebiyle işbu davayı açtığı, dava dışı ... ...'nın inşaat işi ve inşaat malzemeleri satışına yönelik işletmelerinin olduğu, her iki işletmesinin de ticaret sicil kayıtlarından anlaşıldığı üzere resen terkin edildiği, ... ...'nın Yenimahalle Belediyesinin 12.04.2021 tarihli yazısına göre Yenimahalle ilçesi Çiğdem Tepe Mah. ... Cad. No:108 (61251 ada ve 4 parsel) deki taşınmazın müteahhidi olduğunun anlaşıldığı ancak yapı kullanmak izin talebinde bulunulmadığı, yapıya ilişkin abonelik kayıtları incelendiğinde en erken su aboneliğinin 18.08.2010 doğalgaz aboneliğinin 12.03.2010 tarihli olduğu, tamamlanmayan binada her ne kadar iskan ruhsatı alınmamış olsa bile oturulmaya başlanabileceği ve abonelik kayıtlarından da kat sakinlerinin taşınmazda 2010 yılında ikamet etmeye başladıklarının anlaşıldığı, davacı tarafından dava dışı ... ...'nın inşaat işinde çalıştığı iddiası ile işbu dava açılmış ise de davacının iptal edilen çalışmalarının 28.11.2011-31.12.2013 dönemi olup ... ...'ın en son yaptığı inşaatta abonelik kayıtlarının 2010 yılında alındığı tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının Kurum tarafından iptal edilen dönemde dava dışı ... ...'nın iş yerinde çalışmadığı yönünde Mahkememizde kanaat oluşmuş davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının çalışmalarının gerçek olduğunu, aylıkların kesilmesi işleminin usulsüz olduğunu belirterek kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasında ... ...'ya ait 1157005 sicil numaralı iş yerinde geçen çalışmalarının Kuruma bildirildiği, iş yerinin Çiğdemtepe Mahallesi 61521 ada 4 parsel adresinde kurulu inşaat iş yeri olduğu, inşaat işinin 2010 yılında tamamlandığı ve bina sahiplerinin bu tarihten itibaren oturmaya başladıkları, buna ilişkin abonelik kayıtlarının da dosya arasına alındığı, 2011/11. aydan sonra iş yerindin bildirilen sigortalı sayısında artış görüldüğü, Kuruma bildirilen kişi sayısı ile beyannamelerde yer alan çalışan sayısının birbiri ile uyumlu olmadığının vergi tekniği raporu ile de belirlendiği, işveren ... ...'nın da denetmene verdiği ifadesinde inşaat işini 10.06.2010 tarihinde tamamladığını, bu tarihten sonra bildirimi yapılan kişileri tanımadığını söylediği, Kurum tarafından yapılan işlemin yerinde olduğu ve Kurum işleminden sonra mevcut sigortalılık süresine göre yaşlılık aylığı koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından ve 5510 sayılı Kanun'un 59/2 nci maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasında ... ...'ya ait 1157005 sicil numaralı iş yerinde geçen çalışmalarının sahte olduğu gerekçesiyle iptal edilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile çalışmalarının geçerli olduğunun tespiti ve yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin C bendine göre;

a) 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.

b) 23.5.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları;
ba) 24.5.2002 ile 23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,
bb) 24.5.2005 ile 23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,
bc) 24.05.2008 ile 23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları,
bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınlar 58, 24.05.2011 ile 23.05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları,
be) 24.05.2014 tarihinden sonra yerine getiren erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları, şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.

3.Değerlendirme
1- Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 17.06.1961 doğumlu davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 12.12.1978 olduğu ,12.12.1978 -03.08.2016 tarihleri arasında 3.060 günlük 506 sayılı Kanun'a/5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) maddesine tabi zorunlu sigortalılığı, 21.11.2006-31.12.2000 tarihleri arasında 1480 gün 1479 sayılı Kanun kapsamında 4-b sigortalılığı ve 600 gün askerlik borçlanması olmak üzere toplam 5140 prim ödeme gün sayısı üzerinden 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-(d) maddesi gereğince 03.08.2016 tarihinden itibaren kendisine yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının, davalı Kurumca yapılan denetim ve araştırma sonrasında 03.05.2017 günü düzenlenen rapora dayanılarak 28.11.2011-31.12.2013 tarihleri arasında ... ...'ya ait 1157005 sicil numaralı işyerinden 753 günlük sigortalılık bildirimlerinin fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle geçersiz sayılıp giderek tahsis koşullarını da yitirdiğinden aylığının iptal edilerek yersiz ödenen aylıklar nedeniyle borç tahakkuk ettirilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

3. Somut olayda, her ne kadar Mahkemece davacının çalışmalarının filli olmadığına yönelik tespit yerinde ise de, aylık koşulları değerlendirilirken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek irdeleme yapılmalı ve davacının borçlu olup olmadığı hususunda oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.